Kiedy przedawnia się dług z tytułu czynszu dzierżawnego

Gmina jako strona stosunków cywilnoprawnych może zawierać różne umowy dotyczące nieruchomości, w tym dzierżawy czy najmu, a przy tym jest zobowiązana dochodzić przysługujących jej należności, w tym cywilnoprawnych np. z umowy dzierżawy. W art. 42 ust. 5 ustawy o finansach publicznych ustawodawca zobowiązał gminę do ustalania przypadających jej należności pieniężnych, w tym mających charakter cywilnoprawny, oraz terminowego podejmowania w stosunku do zobowiązanych czynności zmierzających do wykonania zobowiązania. Przy czym z uwagi na terminy przedawnienia nie zawsze dochodzenie może być skuteczne. Terminy te zostały określone w kodeksie cywilnym (dalej: k.c.).

W opisanym przypadku na szczególną uwagę zasługuje art. 117 w zw. z art. 118 k.c. Z pierwszej z regulacji wynika, że roszczenia majątkowe - z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych - ulegają przedawnieniu. Ponadto po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia. Jednakże warto dodać, że zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne. W drugiej regulacji zaś postanowiono, że termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej trzy lata, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej. Zastrzeżono przy tym: „Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata”. Ze wskazanego przepisu wynikają istotne wnioski. Po pierwsze, w zakresie roszczeń okresowych, a takim jest m.in. czynsz dzierżawny, termin przedawnienia wynosi trzy lata. Po drugie, ów termin liczy się jednak na specjalnych warunkach, co wynika z nowelizacji ww. przepisu obowiązującej od lipca 2018 r. Chodzi o to, że punktem odniesienia dla liczenia biegu terminu przedawnienia nie jest już dzień w danym roku kalendarzowym, w którym dług stał się wymagalny (np. jeśli wymagalny dług jest z 15 lipca 2018 r., to nie przedawni się 15 lipca 2021 r.). Zmieniony przepis obecnie stanowi, że przedawnienie może wystąpić dopiero od początku następnego roku, w którym minął ww. trzyletni okres, czyli w podanym przykładzie - od 1 stycznia 2022 r. W konsekwencji oznacza to, że wierzyciel, np. gmina, ma możliwość skierowania sprawy na drogę postępowania sądowego bez narażenia się na zarzut przedawnienia do ostatniego dnia bieżącego roku kalendarzowego.