Żona nie zawsze ponosi odpowiedzialność za kredyt zaciągnięty przez męża

Odpowiedzialność współmałżonka zależy od tego, czy wyraził on zgodę na zawarcie umowy o kredyt. Jeśli takiej zgody nie było - bank nie może prowadzić egzekucji z majątku wspólnego małżonków, a jedynie z majątku osobistego tego małżonka, który zaciągnął kredyt. Jeśli małżonkowie większość majątku nabyli w trakcie trwania małżeństwa - jest on poza zasięgiem komornika. Bank może dochodzić zaspokojenia tylko z rzeczy i praw, które zaciągający kredyt małżonek nabył przed zawarciem małżeństwa albo w drodze dziedziczenia bądź darowizny. Bank może też prowadzić egzekucję z wynagrodzenia o pracę lub z dochodów uzyskanych przez kredytobiorcę z innej działalności zarobkowej. Tylko w jednym przypadku bank może prowadzić egzekucję z majątku wspólnego mimo braku zgody współmałżonka. Dotyczy to kredytu zaciągniętego w związku z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Egzekucją mogą być wówczas objęte także przedmioty majątkowe wchodzące w skład przedsiębiorstwa, nawet jeśli stanowią one składnik majątku wspólnego.

Zazwyczaj jednak banki wymagają zgody małżonka. I w razie niespłacenia kredytu mogą kierować egzekucję zarówno do majątku osobistego kredytobiorcy, jak i do majątku wspólnego małżonków. Bank zazwyczaj decyduje się na udzielenie kredytu bez zgody współmałżonka, jeśli kredyt ma stosunkowo niską wysokość albo gdy wartość majątku osobistego kredytobiorcy jest tak znaczna, że tylko ten majątek bank weźmie pod uwagę dla oceny jego zdolności kredytowej.

W interesie banku jest, aby małżonek kredytobiorcy stał się bezpośrednim dłużnikiem banku i odpowiadał właśnie z tego powodu za zobowiązania. Może to się stać poprzez udzielenie przez małżonka zabezpieczenia. Wówczas jego sytuacja kształtuje się zupełnie inaczej. Na przykład często stosowanym zabezpieczeniem jest poręczenie kredytu. Skutkiem tego jest odpowiedzialność osobista małżonka całym jego majątkiem za wszelkie zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. Warto zaznaczyć, że jest to odpowiedzialność szersza niż w przypadku samego tylko wyrażenia zgody. Uznaje się, że sam akt poręczenia zawiera w sobie zgodę na zaciągnięcie zobowiązania, którego dotyczy poręczenie. Kreuje zatem odpowiedzialność zarówno majątkiem wspólnym małżonków, jak i majątkiem osobistym poręczającego, który zobowiązuje się spłacić kredyt na wpadek, gdyby nie zrobił tego kredytobiorca.

Jeśli bank zażądał zabezpieczenia w postaci hipoteki, będzie wówczas mógł prowadzić egzekucję z obciążonej hipoteką nieruchomości niezależnie od tego, czy stanowi ona składnik majątku osobistego czy wspólnego małżonków, a nawet wówczas gdy zostanie sprzedana osobie trzeciej. Tak samo będzie w przypadku innych zabezpieczeń rzeczowych, na przykład zastawu.

Inaczej jest, jeśli małżonkowie spisali intercyzę. Rozdzielność majątkowa ustanowiona na mocy umowy między nimi powoduje, że nie ma majątku wspólnego, a każdy z małżonków samodzielnie zarządza majątkiem własnym. Zgoda jednego z małżonków na udzielenie kredytu drugiemu nie jest już wymagana. Małżonek kredytobiorcy może w tej sytuacji odpowiadać za związane z kredytem długi jedynie wówczas, gdy udzielił zabezpieczenia, np. obciążył składniki swojego majątku zastawem lub hipoteką, wystawił weksel, udzielił poręczenia. Zawarcie przez małżonków majątkowej umowy małżeńskiej jest jednak skuteczne względem banku tylko, gdy bank wiedział o fakcie zawarcia i rodzaju tej umowy. W przeciwnym razie ma prawo traktować majątek małżonków tak, jakby umowa o podziale majątku nie została przez nich zawarta.

Po rozwodzie - za zobowiązania związane z kredytem odpowiada generalnie tylko ten małżonek, który go zaciągnął. Fakt, że drugi małżonek wyraził zgodę na zawarcie umowy o kredyt, nie ma tu znaczenia, gdyż po ustaniu małżeństwa nie ma już majątku wspólnego, do którego bank mógłby na podstawie takiej zgody prowadzić egzekucję. Rozwiedziony małżonek może jednak odpowiadać za kredyt wówczas, gdy udzielił zabezpieczenia, czyli podobnie jak w przypadku intercyzy. Wynika to dlatego, że udzielenie zabezpieczenia prowadzi do zaciągnięcia swojego własnego zobowiązania. W zależności od rodzaju zabezpieczenia były małżonek odpowiada bądź całym swoim majątkiem (np. w przypadku poręczenia), bądź niektórymi jego składnikami (np. obciążonymi zastawem albo hipoteką).

@RY1@i02/2010/124/i02.2010.124.087.002b.001.jpg@RY2@

Fot. Archiwum

Monika Radomska radca prawny, Centrum Zabezpieczeń Banku Zachodniego WBK SA

Monika Radomska

radca prawny, Centrum Zabezpieczeń Banku Zachodniego WBK SA

Ustawa z 25 lutego 1964 - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. nr 9, poz. 59 z późn zm.).