Kiedy dostawca musi zapłacić za niedostarczenie wody

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne może odciąć dostawę wody lub zamknąć przyłącze kanalizacyjne, przede wszystkim jeżeli został stwierdzony nielegalny pobór wody lub nielegalne odprowadzanie ścieków, to jest bez zawarcia umowy. Podobna sytuacja będzie występowała przy celowo uszkodzonych (takiemu celowi mogło służyć przyklejenie magnesu) albo pominiętych wodomierzach lub urządzeniach pomiarowych.

Odcięcie wody jest dopuszczalne także w przypadku wykrycia przez zakład, że przyłącze wodociągowe lub przyłącze kanalizacyjne wykonano niezgodnie z przepisami prawa lub odbiorca usług nie uiścił należności za pełne dwa okresy obrachunkowe, następujące po dniu otrzymania upomnienia w sprawie uregulowania zaległej opłaty. W tej drugiej sytuacji, przedsiębiorstwo, które odcięło dostawę wody, jest zobowiązane do równoczesnego udostępnienia zastępczego punktu poboru wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi i poinformowania o możliwościach korzystania z tego punktu. W przypadku ścieków zamknięcie przyłącza kanalizacyjnego jest dopuszczalne, gdy jakość wprowadzanych ścieków nie spełnia wymogów określonych w przepisach prawa lub stwierdzono celowe uszkodzenie albo pominięcie urządzenia pomiarowego.

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne o zamiarze odcięcia dostawy wody lub zamknięcia przyłącza kanalizacyjnego oraz o miejscach i sposobie udostępniania zastępczych punktów poboru wody ma obowiązek zawiadomić powiatowego inspektora sanitarnego, wójta (burmistrza, prezydenta miasta) oraz odbiorcę usług co najmniej 20 dni przed planowanym odcięciem.

Art. 8. ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 z późn. zm.).

Osoba ubiegająca się o przyłączenie nieruchomości do sieci wodociągowo-kanalizacyjnej jest od 14 stycznia 2002 r. obowiązana na własny koszt zapewnić wybudowanie przyłączy wodociągowo-kanalizacyjnych, a po zintegrowaniu z siecią ponosi odpowiedzialność za ich niezawodne działanie, chyba że inaczej stanowi umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzanie ścieków. Ponad to, umowa o zaopatrzenie w wodę lub o odprowadzenie ścieków określa tytuł prawny, na podstawie którego posiadacz nieruchomości musi w celu odpłatnego korzystania z takich usług postawić przyłącze do dyspozycji przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, gdyż przyłącze, pomimo fizycznego połączenia z siecią, nie staje się automatycznie częścią składową przedsiębiorstwa.

Wyrok Sądu Najwyższego z 13 maja 2004 r., sygn. akt III SK 39/2004.

Art. 5 ust. 2 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 z późn. zm.).

Przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne jest zobowiązane naprawić szkodę spowodowaną przerwami w świadczeniu usług, jeżeli wynika ona z okoliczności, za które ponosi odpowiedzialność (konsekwencje zachowań umyślnych lub będących skutkiem niedołożenia należytej staranności). Do nich zalicza się sytuacje, gdy np. przedsiębiorstwo nie mogło świadczyć usług z powodu braku prądu wynikającego z tego, że zalegało z płatnościami względem przedsiębiorstwa energetycznego albo z powodu braku wody w ujęciu spowodowanego nieodpowiednią konserwacją lub eksploatacją urządzeń wchodzących w skład tych ujęć.

Z uwagi na powyższe zakłady wodociągowo-kanalizacyjne nie mogą stosować postanowień umownych, które pozwalałyby na uniknięcie odpowiedzialności, np. w każdym przypadku - nawet wtedy gdy przerwy lub awarie wynikały z przyczyn, za które odpowiadał przedsiębiorca. Tego rodzaju przedsiębiorstwa odpowiadają także za przypadki dostarczania wody o pogorszonej jakości. Wówczas powinny obniżyć jej cenę, a wartość obniżenia należności musi odpowiadać stopniowi odbiegania jakości wody od obowiązujących norm.

Art. 5 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 z późn. zm.).

Od sierpnia 2008 r. właściciele nieruchomości mogą żądać od przedsiębiorstw przesyłowych ustanowienia tzw. służebności przesyłu. Określa ona zakres, w jakim zakład może korzystać z ich nieruchomości, na której znajdują się (lub mają się znajdować) urządzenia przesyłowe - wszelkie konstrukcje i instalacje tworzące linie do doprowadzania i odprowadzania płynów, pary, gazu, energii elektrycznej oraz inne urządzenia o podobnym przeznaczeniu.

Podstawą służebności przesyłu jest umowa notarialna zawarta między przedsiębiorcą przesyłowym i właścicielem gruntu, na którym są lub mają zostać zainstalowane urządzenia przesyłowe. W jej treści określa się zakres, w jakim przedsiębiorca może odpłatnie korzystać z nieruchomości. Strony mają prawo swobodnie określić czynności, jakie przedsiębiorca może podejmować w stosunku do działki obciążonej służebnością przesyłu. Właściciele gruntów mogą dochodzić odszkodowania od przedsiębiorstw przesyłowych, ale tylko za dziesięcioletni okres bezumownego korzystania z nieruchomości.

Art. 305¹-305⁴ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Jest to praktyka naruszająca zbiorowe interesy konsumentów. Za stosowanie wzorców umownych, które pozwalały na powstanie podobnych praktyk, został ostatnio ukarany jeden z zakładów wodociągów i kanalizacji (decyzja z 1 września 2009 r. nr RWA -17/2009). Przedsiębiorca stosował niedozwolony wzorzec umowny, który uprawniał go do rozwiązania z odbiorcą umowy z zachowaniem trzydziestodniowego okresu wypowiedzenia z powodu naruszenia przez odbiorcę postanowień umowy, a w razie rażącego naruszenia postanowień umowy przez odbiorcę - do rozwiązania tej umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia.

Przedsiębiorstwo wodociągowe nie może zastrzegać sobie prawa do rozwiązania zawieranych z konsumentami umów o zaopatrzenie w wodę oraz umów o odprowadzanie ścieków w przypadku jakiegokolwiek naruszenia umowy. W związku z tym przedsiębiorca nie może rozwiązać umowy w innych niż przewidzianych ustawą przypadkach. Innym uchybieniem szkodliwym dla konsumentów jest nieokreślenie w umowie o dostarczanie wody i odprowadzanie ścieków sposobu i terminu wzajemnych rozliczeń. Obowiązek uregulowania tych kwestii wynika z przepisów prawa, a umowy stosowane przez zakłady wodociągowe muszą zawierać takie informacje.

Art. 6 ust. 3 ustawy z 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (Dz.U. z 2006 r. nr 123, poz. 858 z późn. zm.).

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl