Kiedy sprawy w sądach zarejestrują kamery

- W zeszłym roku wiele mówiło się na temat zastąpienia dużej części papierowych protokołów z posiedzeń sądowych nagraniami z kamer wideo. Kiedy wreszcie to nastąpi? - pyta pani Marta z Warszawy, która pracuje w sekretariacie jednego z sądów rejonowych.

1 października wejdzie w życie rozporządzenie ministra sprawiedliwości, które precyzyjnie określa sposób nagrywania przebiegu posiedzeń odbywających się w sądach cywilnych. Regulacja stanowi dopełnienie obowiązujących od połowy zeszłego roku zmian w procedurze cywilnej wprowadzających tzw. protokół elektroniczny. Polega on na tym, że zapis audio lub audio-wideo ma w znacznej części zastępować papierowy protokół. Dotychczasowa papierowa forma utrwalania przebiegu rozprawy ma trafiać do akt sprawy jedynie w formie skróconej.

Utrwalenie zapisu przebiegu posiedzenia jawnego będzie następować za pomocą kamer, dyktafonów, innych urządzeń lub środków technicznych wykorzystujących technikę cyfrową. Muszą one pozwalać na przeniesienie takiego zapisu na informatyczny nośnik danych.

Przed przystąpieniem do utrwalania przebiegu posiedzenia sądu protokolant będzie musiał zalogować się w systemie teleinformatycznym za pomocą podpisu elektronicznego.

Będzie to warunek konieczny do legalnego uruchomienia kamery. Wyjątkiem będą tylko sytuacje związane z utrwalaniem dźwięku albo obrazu i dźwięku poza siedzibą sądu, czyli np. w razie przesłuchania świadka w miejscu jego zamieszkania.

Na sali sądowej będzie utrwalany obraz widoku ogólnego z pozycji przewodniczącego, ze szczególnym uwzględnieniem widoku wszystkich pozostałych osób uczestniczących w posiedzeniu jawnym. Publiczność będzie nagrywana tylko wtedy, gdy pozwolą na to względy techniczne. Zawsze będzie też nagrywany obraz osoby wypowiadającej się z miejsca przeznaczonego dla świadka. Będzie on obejmował polem widzenia górną połowę ciała w sposób umożliwiający utrwalenie gestów oraz uzyskanie widoku twarzy. Oprócz obrazu będzie nagrywany rzecz jasna dźwięk.

Protokolant będzie miał obowiązek wprowadzenia do systemu teleinformatycznego lub sprawdzenia i w razie potrzeby uzupełnienia danych dotyczących oznaczenia sądu, miejsca i daty posiedzenia. W systemie pojawią się także nazwiska sędziów, protokolanta, prokuratora, stron, interwenientów, jak również obecnych na posiedzeniu przedstawicieli ustawowych i pełnomocników, oznaczenia sprawy, wzmianka co do jawności oraz informacja o pochodzeniu pliku.

Wskutek wdrożenia zmian w momencie wyposażenia wszystkich sądów cywilnych w odpowiednie urządzenia techniczne zeznania uczestniczących w sprawie stron, świadków lub biegłych będą występowały w formie zapisu dźwiękowego bądź zapisu dźwięku i obrazu. Taki zapis nie będzie w ogóle podlegał sprostowaniu. W przypadku gdy ze względów technicznych utrwalenie przebiegu posiedzenia za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk bądź obraz i dźwięk nie będzie możliwe, protokół będzie sporządzany wyłącznie pisemnie.

Mimo że w aktach sprawy będzie znajdował się zapis obrazu i dźwięku z posiedzenia sądowego, kodeks postępowania cywilnego gwarantuje dzisiaj stronom i uczestnikom postępowania prawo do otrzymania wyłącznie zapisu dźwięku (o ile protokół nie został sporządzony wyłącznie pisemnie).

Jakie warunki muszą zapewniać kamery używane do nagrywania posiedzeń sądowych:

● integralność zapisu,

● kopiowanie zapisu pomiędzy urządzeniami, środkami technicznymi i informatycznymi nośnikami danych,

● zabezpieczenie zapisu, w szczególności przed utratą i zmianą,

● odtworzenie zapisu rozprawy także przy użyciu urządzeń i środków technicznych korygujących lub wzmacniających utrwalony dźwięk lub obraz,

● udostępnienie zapisu, a w szczególności zapisu dźwięku, na informatycznym nośniku danych.

Adam Makosz

adam.makosz@infor.pl

Par. 1 - 14 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 10 sierpnia 2011 r. w sprawie zapisu dźwięku albo obrazu i dźwięku z przebiegu posiedzenia jawnego (Dz.U. z 2011 r. nr 175, poz. 1046).