Jak skutecznie windykować należności cywilnoprawne

radca prawny, kierownik Oddziału Windykacji Biura Skarbnika Urzędu Miasta Krakowa

kierownik Referatu Windykacji Należności Cywilnoprawnych Urzędu Miasta Krakowa

Wszystkie instytucje i podmioty gospodarcze, które w ramach swojej działalności generują wierzytelność, czyli prawo do żądania spełnienia świadczenia, napotykają na swojej drodze problemy związane z nierzetelnością swoich kontrahentów. W tym zakresie również jednostki samorządu terytorialnego nie odbiegają od powyższej reguły, w podobny sposób narażone są na ryzyko związane z brakiem planowanych wpływów finansowych.

Najistotniejszym aspektem poprzedzającym proces windykacji jest ciągłe monitorowanie należności, kontrola terminowości ich zapłaty i szybka reakcja w razie stwierdzenia braku spełnienia danego świadczenia. Z praktyki wynika, iż największy procent nieuregulowanych terminowo należności ściągany jest w trakcie czynności z zakresu tzw. windykacji miękkiej, zwanej inaczej polubowną. Jest to windykacja stosowana wobec dłużników, których zadłużenie nie jest wysokie, i powstało stosunkowo niedawno. Metod windykacji miękkiej jest wiele. Do najpopularniejszych należy wysyłanie wezwań do zapłaty, wezwania telefoniczne czy choćby groźba wpisania do Biura Informacji Gospodarczej. W przypadku wielu osób taki rodzaj windykacji pomaga. Nie chcąc mieć kłopotów, spłacają oni swoje długi i windykacja jest zakończona.

Efektywnym sposobem odzyskania należności jest przeprowadzenie jej restrukturyzacji poprzez zawarcie z dłużnikiem porozumienia w zakresie ratalnej spłaty istniejącego już długu wraz z odsetkami lub odroczenie terminu jego płatności. We wniosku dłużnik określa, jakiego długu jego wniosek dotyczy i jakiej wysokości jest ten dług. Takie pismo potem w ewentualnym postępowaniu sądowym będzie stanowiło dowód na istnienie wierzytelności i jej wysokości.

Należy zwrócić uwagę, iż w uzasadnionych przypadkach brak restrukturyzacji zadłużenia mógłby spowodować jego trwałą nieściągalność. Bardzo często zdarza się, że dłużnicy nie regulują należności nie tylko z powodu zwykłej nierzetelności, ale również dlatego, iż faktycznie jednorazowa wpłata całości zobowiązania wraz z należnościami ubocznymi takimi jak odsetki, a w dalszej kolejności koszty, stanowi dla dłużnika, znajdującego się często w różnej sytuacji życiowej, znaczne obciążenie finansowe.

Zmiana formy płatności poprzez zawarcie porozumienia i wyznaczenie miesięcznych rat jest niejednokrotnie dla wielu dłużników jedyną metodą uregulowania zobowiązania. Praktyka windykacyjna pokazuje, że samo rozpoczęcie procesu spłacania należności ułatwia dalszą kontynuację spłat przez dłużnika. W Gminie Miejskiej Kraków możliwość ta jest często stosowana z pozytywnym w konsekwencji skutkiem.

W przypadku nieuregulowania chociażby jednej raty w zakreślonym terminie natychmiast staje się wymagalna cała wierzytelność od dnia wymagalności do dnia zapłaty wraz z pełnymi odsetkami ustawowymi, pomniejszona o kwoty dotychczas zapłacone.

Do dalszych skutecznych metod windykacji zaliczyć należy postępowanie sądowe. Gmina prowadząca postępowanie windykacyjne wnosi sprawę do sądu, a uzyskany w ten sposób tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności kierowany jest do komornika. Windykacja taka prowadzona jest przeważnie w stosunku do dłużników najbardziej opornych. W takim przypadku dłużnik oprócz konieczności poniesienia kosztów postępowania sądowego narażony jest na różnego rodzaju dodatkowe koszty. Z reguły, zanim nastąpi skierowanie wniosku do komornika o wszczęcie egzekucji, wierzyciel wraca do początkowych metod windykacji, wzywając ponownie dłużnika do dobrowolnego spełnienia świadczenia, ostrzegając przed następnymi kosztami związanymi z egzekucją komorniczą. Warto zaznaczyć, iż postępowanie egzekucyjne, w drodze egzekucji sądowej jest często długotrwałe i kosztowne, niemniej jednak w konsekwencji wielu działań, wykorzystując wszystkie możliwości prawne (w tym tzw. skargę pauliańską) często wierzyciel odzyskuje swoją wierzytelność wraz z wszelkimi należnościami ubocznymi.

KS