Co zrobić, gdy dojdzie do stłuczki pojazdów za granicą

Nie zawsze standardowa polisa autocasco będzie obowiązywać poza terenem Polski. Często z rozszerzeniem obszaru działania ubezpieczenia może się wiązać wyższa składka AC.

Zanim więc postanowimy wyjechać, powinniśmy sprawdzić, czy nasza polisa AC obowiązuje w krajach, przez które będziemy przejeżdżać, i w kraju, w którym będziemy przebywać. Być może trzeba będzie dokupić ubezpieczenie dodatkowe, dzięki któremu zagwarantujemy sobie spokojną podróż.

Art. 805 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Warunki umowy decydują o tym, czy w razie wypadku drogowego dostanie pełne odszkodowanie za poniesione w jego wyniku straty. W praktyce wiele spraw spornych występuje, gdy zakład ustala, że w wyniku kolizji czy wypadku doszło do tzw. szkody całkowitej. Ta najczęściej występuje, gdy koszt naprawy uszkodzonego auta przekracza 70 proc. jego wartości. W takim przypadku wysokość odszkodowania ustala się w kwocie odpowiadającej wartości pojazdu pomniejszonej o wartość pozostałości (wraku). Należy jednak pamiętać, że przy większości umów ubezpieczenia (bez określonej sumy gwarancyjnej) to, że auto zostało ubezpieczone na określoną kwotę, nie ma większego znaczenia. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, jak również ogólnymi warunkami ubezpieczenia stosowanymi przez większość ubezpieczycieli, liczy się wartość samochodu z chwili szkody. Ustalając tę wartość, bierze się pod uwagę wiele czynników, w tym stan auta, wcześniejsze naprawy, liczbę właścicieli, czy był z rynku polskiego, czy kupiono go za granicą. Wskazane powyżej czynnik podlegają odpowiednim korektom. Przeprowadzona na ich podstawie ocena wartości pojazdu pozwala na ostateczne ustalenie kwoty należnego odszkodowania. W sytuacji gdy zaproponowana przez zakład wycena auta nie odpowiada warunkom rynkowym, warto się odwołać do sądu.

Art. 822 - 828 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Prawo właściwe dla pozaumownej odpowiedzialności cywilnej wynikającej z wypadków drogowych za granicą określa tutaj konwencja sporządzona w Hadze 4 maja 1971 r., która została ratyfikowana przez Polskę ustawą z 5 lipca 2001 r. Przewiduje ona, że prawem właściwym w takich sytuacjach jest prawo wewnętrzne państwa, w którym nastąpił wypadek, czyli zdarzenie, w którym uczestniczy jeden lub kilka pojazdów z napędem silnikowym lub bez napędu, wiążący się z ruchem na drodze publicznej, na terenie ogólnodostępnym lub na terenie prywatnym dostępnym dla niektórych osób. Konwencja wprowadza jednak pewne wyjątki. Jeżeli w wypadku uczestniczy tylko jeden pojazd, który jest zarejestrowany w państwie innym niż to, w którym nastąpił wypadek, do odpowiedzialności stosuje się prawo wewnętrzne państwa rejestracji. Jeżeli jest wiele ofiar, określa się prawo właściwe oddzielnie dla każdej z nich. Na razie stronami tej konwencji poza Polską są między innymi: Austria, Belgia, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Chorwacja, Czechy, Macedonia, Hiszpania, Litwa, Łotwa, Luksemburg, Holandia, Słowacja, Słowenia, Szwajcaria, Serbia i Czarnogóra.

Art. 3 i 4 konwencji o prawie właściwym dla wypadków drogowych, sporządzonej w Hadze 4 maja 1971 r. (Dz.U. z 2001 r. nr 90, poz. 993).

Każdy polski zakład ubezpieczeń ma obowiązek ustanowienia tzw. reprezentantów do spraw roszczeń w każdym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Jeżeli podczas pobytu za granicą obywatel polski był sprawcą kolizji lub wypadku, to właśnie tamtejszy reprezentant do spraw roszczeń zakładu ubezpieczeniowego, w którym wykupił ubezpieczenie OC lub zieloną kartę, przyjmie zgłoszenie poszkodowanego i wypłaci mu odszkodowanie. Na podobnej zasadzie działają biura reprezentantów (korespondentów) zagranicznych ubezpieczycieli w Polsce. Innym słowy gdy szkoda powstanie w kraju należącym do UE, poszkodowany obywatel polski może dochodzić swoich roszczeń od zagranicznego zakładu ubezpieczeń, w którym ubezpieczony był sprawca wypadku. Będzie mógł to zrobić za pośrednictwem polskiego zakładu ubezpieczeń, który jest reprezentantem ds. roszczeń tego (zagranicznego) zakładu ubezpieczeń. Oznacza to, że poszkodowany po powrocie do kraju powinien odnaleźć za pośrednictwem Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego lub Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych reprezentanta do spraw roszczeń zagranicznej firmy ubezpieczeniowej sprawcy szkody. Za jego pośrednictwem, bez żadnych dodatkowych opłat, komunikując się w języku polskim, poszkodowany powinien dochodzić swych roszczeń.

Art. 122 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. nr 124, poz. 1152 z późn. zm.).

Zakres świadczeń ubezpieczyciela względem właściciela samochodu reguluje art. 36 ust. 1 ustawy z 23 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. z 2003 r. nr 124, poz. 1152 z późn. zm.). W myśl tego przepisu odszkodowanie ustala się i wypłaca w granicach odpowiedzialności cywilnej posiadacza lub kierującego pojazdem mechanicznym, najwyżej jednak do ustalonej w umowie ubezpieczenia sumy gwarancyjnej. Przepis ten odsyła do ogólnych zasad prawa cywilnego, zgodnie z którymi zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że czas najmu pojazdu zastępczego nie może przekraczać okresu koniecznego i niezbędnego do wykonania naprawy. Oznacza to, że okres najmu pojazdu zastępczego uzasadniony czasem trwania naprawy pozostaje w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą, a wydatki poczynione przez poszkodowanego w tym okresie na najem pojazdu zastępczego można uznać za konieczne i wywołane czynem niedozwolonym, za który odpowiedzialność ponosi towarzystwo ubezpieczeń.

Art. 361, 822 - 828 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

W przypadku szkód będących następstwem wypadków, które wydarzyły się na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej lub na terytorium państwa trzeciego, i powstałych w związku z ruchem pojazdów mechanicznych zarejestrowanych w państwach członkowskich Unii Europejskiej Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych ustala i udostępnia dane:

● zakładu ubezpieczeń posiadacza pojazdu mechanicznego, którym spowodowano szkodę;

● reprezentanta do spraw roszczeń ustanowionego przez właściwy zakład ubezpieczeń,

● identyfikujące dokument potwierdzający zawarcie umowy ubezpieczenia posiadacza pojazdu mechanicznego, którym spowodowano szkodę;

● osobowe posiadacza lub właściciela pojazdu mechanicznego, którym spowodowano szkodę.

Jeżeli szkoda została spowodowana ruchem pojazdu mechanicznego, którego posiadacz, zgodnie z prawem państwa członkowskiego Unii Europejskiej, jest ustawowo zwolniony w kraju rejestracji z obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, biuro ustala i udostępnia dane organu lub instytucji w państwie członkowskim Unii Europejskiej, odpowiedzialnej za likwidację zaistniałej szkody. Biuro ustala i udostępnia dane na pisemny wniosek poszkodowanego lub uprawnionego.

Art. 124 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (Dz.U. nr 124, poz. 1152 z późn. zm.).

Łukasz Sobiech

lukasz.sobiech@infor.pl