Jaki może być powód wyłączenia sędziego

Czytelnik toczy ze swoim pracodawcą proces o nadgodziny. Sędzia prowadzący sprawę oddalił kilka jego wniosków dowodowych twierdząc, że nie są przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto terminy rozpraw są, zdaniem czytelnika, wyznaczane zbyt rzadko.

- Czy te okoliczności mogą stanowić podstawę do złożenia wniosku o wyłączenie sędziego - pyta pan Karol z Bydgoszczy.

Nie. Zarzuty dotyczące wadliwego stosowania przepisów proceduralnych nie mogą stać się podstawą do wyłączenia sędziego od prowadzenia sprawy.

Przesłanką wyłączenia sędziego - z mocy orzeczenia sądu na wniosek strony lub na żądanie samego sędziego - jest istnienie okoliczności tego rodzaju, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Podstawą wyłączenia mogą być stosunki o charakterze emocjonalnym (przyjaźń, sympatia, niechęć, nienawiść), a także osobiste powiązania gospodarcze, np. powiązania majątkowe, kredytowe (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 25 sierpnia 1971 r., I CZ 212/71, OSNC 1972/3/55).

Okoliczności, o których mowa w art. 49 k.p.c., nie muszą wynikać wyłącznie z bezpośredniej znajomości lub bliskiego związku sędziego i strony. W świetle ugruntowanej wykładni tego przepisu, w tym również orzeczeń Sądu Najwyższego, nie budzi jednak wątpliwości, że podstawa do wyłączenia sędziego od rozpoznania sprawy zachodzi tylko w sytuacji, gdy w sprawie występują konkretne okoliczności uzasadniające przekonanie strony o braku bezstronności sędziego.

Zgodnie z treścią art. 50 k.p.c. składający wniosek zobowiązany jest uprawdopodobnić istnienie przyczyn uzasadniających wyłączenie. Samo subiektywne przeświadczenie powoda o istnieniu okoliczności mogących wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego nie stanowi wystarczającej, tj. uzasadnionej przyczyny wyłączenia.

Podstawą do wyłączenia nie jest w szczególności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi wadliwie proces. Strona może bowiem zwalczać wadliwe orzeczenia wydawane przez sąd, podnosząc zarzut prowadzenia procesu z naruszeniem przepisów prawa procesowego w ramach środków zaskarżenia. Okoliczności tego rodzaju w ogóle nie mogą podlegać badaniu przy okazji wniosku o wyłączenie sędziego. Takie zarzuty weryfikowane są w trakcie kontroli instancyjnej orzeczeń.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 49 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).