350 tys. zł przywróci równowagę emocjonalną poszkodowanemu

Wysokość zadośćuczynienia odpowiadająca doznanej krzywdzie powinna być odczuwalna dla pokrzywdzonego i przynosić mu równowagę emocjonalną.

Na podstawie umowy z 1997 r. zawartej przez Najwyższą Izbę Kontroli z domem wczasów dziecięcych zorganizowano zimowisko dla dzieci pracowników NIK, na którym była możliwość nauki jazdy na nartach. Dwunastoletni w tym czasie Adam S. zjechał samodzielnie, nie czekając na opiekuna. Przewrócił się i doznał poważnego urazu oka. Obecnie jest osobą jednooczną.

Najpoważniejszym skutkiem wypadku są jednak zmiany w psychice Adama S. Pogorszyły się jego wyniki w nauce, pojawiły się stany lękowe, agresja, myśli samobójcze, poczucie niskiej wartości. Wymaga więc długotrwałej i intensywnej psychoterapii.

Dom wczasów w dacie zdarzenia był jednostką budżetową wojewody n., a obecnie wojewody m. Zaistnienie wypadku było zaś związane z brakiem właściwego nadzoru nad dziećmi. Adam S. pozwał Skarb Państwa - wojewodę m. i NIK. Domagał się kwoty 500 tys. zł zadośćuczynienia, renty po 1 tys. zł miesięcznie, odszkodowania w wysokości 6217 zł oraz ustalenia odpowiedzialności pozwanego za szkody mogące powstać w przyszłości jako skutek wypadku.

Sąd okręgowy zasądził na jego rzecz kwotę 350 tys. zł, kwotę 6217 zł odszkodowania, rentę w wysokości 1 tys. zł miesięcznie i ustalił odpowiedzialność pozwanego za przyszłe jego szkody. Skarb Państwa wniósł apelację.

Sąd apelacyjny zasądził na rzecz powoda: kwotę 250 tys. zł, kwotę 6217 zł odszkodowania, rentę po 700 zł miesięcznie i ustalił, że Skarb Państwa będzie ponosił odpowiedzialność za przyszłe szkody na zdrowiu. Orzekł, że wojewoda jako organizator zimowiska nie zapewnił dzieciom właściwej opieki. NIK nie ponosi zaś odpowiedzialności. Sumę 350 tys. zł zadośćuczynienia uznał za rażąco wygórowaną i nieadekwatną do sytuacji gospodarczej kraju i przeciętnej stopy życiowej. Adam S. wniósł skargę kasacyjną.

Sąd Najwyższy uchylił częściowo wyrok i zasądził na rzecz powoda kwotę 350 tys. zł i rentę po 1 tys. zł miesięcznie. Wskazał, że zgodnie z art. 445 par. 1 kodeksu cywilnego w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę. W orzecznictwie SN przyjęto zasadę, że poszkodowany powinien otrzymać zawsze pełne zadośćuczynienie.

Na ustalenie tej sumy wpływają czynniki obiektywne, jak: czas trwania oraz intensywność cierpień, nieodwracalność skutków urazu, wiek, szanse na przyszłość.

Za czynniki subiektywne uznane zostały: poczucie nieprzydatności społecznej czy konieczność korzystania z pomocy innych w sprawach codziennych. Poziom stopy życiowej społeczeństwa może rzutować na wysokość zadośćuczynienia jedynie uzupełniająco.

Najważniejszy jest rozmiar krzywdy i ekonomicznie odczuwalna wartość adekwatna do warunków gospodarki rynkowej. Okoliczności te muszą być rozważane indywidualnie w związku z konkretną osobą i sytuacją życiową, w której się znalazła. Wysokość zadośćuczynienia powinna być odczuwalna dla poszkodowanego i przynosić mu równowagę emocjonalną, naruszoną przez doznane cierpienia psychiczne. SN zauważył, że o wiele trudniej zrozumieć i pogodzić się z cierpieniami i nieuchronną zmianą trybu życia dziecku niż dorosłemu. SN uznał, że do kompensaty krzywdy powoda dojść może przez uzyskanie kwoty 350 tys. zł, która nie może być uznana za rażąco wygórowaną.

DGP informuje

● SN wskazał, że prezentowany wcześniej pogląd o utrzymywaniu zadośćuczynienia w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej stracił znaczenie z uwagi na znaczne rozwarstwienie społeczeństwa pod względem poziomu życia i zasobności majątkowej. Ponadto wyjaśnił, że odnoszenie się do wysokości zadośćuczynienia przyznawanego w podobnych przypadkach może mieć również jedynie charakter orientacyjny.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

z 8 sierpnia 2012 r., sygn. akt I CSK 2/12