Dwie wykluczające się opinie wymagają konfrontacji

Przy ocenie prawa do świadczenia konieczne jest precyzyjne zbadanie materiału dowodowego zgłoszonego przez ubiegającego się o taką pomoc.

W 2009 r. do ZUS trafił wniosek osoby starającej się o rentę socjalną. Zainteresowany wskazał, że jest całkowicie niezdolny do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu. Nastąpiło ono przed ukończeniem 18. roku życia. Wnioskodawca przekazał do zakładu dokumentację medyczną potwierdzającą jego chorobę psychiczną. Lekarz orzecznik uznał te argumenty za nieprzekonujące. Na tej podstawie organ rentowy w lipcu 2009 r. odmówił przyznania prawa do renty socjalnej.

Zainteresowany odwołał się do sądu I instancji. W czasie procesu jego stan zdrowia ocenił biegły lekarz sądowy, który stwierdził zaburzenia niepozwalające na wykonywanie pracy. Zdaniem sądu wnioskodawca nie miał prawa do renty socjalnej, bowiem przekroczył o cztery miesiące termin ubiegania się o takie świadczenie.

Wnioskodawca odwołał się od tego wyroku. Sąd II instancji powołał innego biegłego, który co prawda uznał wnioskodawcę za chorego, ale jednocześnie stwierdził, że przypadłości umożliwiają mu pracę zawodową.

Ten wyrok został zaskarżony do Sądu Najwyższego (SN). Ten uznał, że skarga kasacyjna jest zasadna i uchylił wcześniejsze orzeczenie. Sprawa trafiła więc do ponownego rozpatrzenia do sądu apelacyjnego. Sędziowie SN uznali bowiem, że podczas rozprawy w niższej instancji nie zostały przeprowadzone przesłuchania obu biegłych psychiatrów, którzy wydali sprzeczne opinie dotyczące stanu zdrowia ubiegającego się o rentę socjalną. Tym samym sąd II instancji naruszył art. 286 kodeksu postępowania cywilnego.

Sędziowie wskazali, że w takiej sytuacji niezbędne było wyjaśnienie powstałych rozbieżności w ocenie stanu zdrowia zainteresowanego. A to nie zostało zrobione, chociaż sąd miał prawo domagać się wyjaśnienia opinii złożonej na piśmie. Dodatkowo miał także możliwość uzyskania dodatkowej oceny stanu zdrowia przygotowanej przez tych samych lub innych biegłych. SN zwrócił uwagę, że w przypadku stwierdzenia przez dwóch lekarzy psychiatrów występowania zupełnie innych chorób niezbędna jest wiedza fachowa pozwalająca na przyjęcie jednego lub drugiego stanowiska.

Natomiast w zaskarżonym wyroku znalazło się tylko stwierdzenie, że podstawą odmowy przyznania renty jest niekorzystana dla ubezpieczonego opinia biegłego. Nie wiadomo jednak, dlaczego sąd odrzucił jako niewiarygodne inne dowody przedstawione przez ubiegającego się o świadczenie. Nie została bowiem zakwestionowana wiedza fachowa ani dokładność przeprowadzonego pierwszego badania. Sąd apelacyjny nawet nie wskazał, czy w odrzuconej opinii są błędy dotyczące oceny chorób. Dodatkowo konieczne jest zbadanie, czy faktycznie termin złożenia wniosku został przekroczony.

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

Wyrok Sądu Najwyższego z 26 lipca 2012 r., sygn. akt I UK 52/12.