Jak uzyskać przywrócenie do pracy lub sprostowanie świadectwa pracy

Czy sąd nałoży na pracodawcę kilka grzywien

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.815.jpg@RY2@

Wykonanie wyroku w postępowaniu, które ma wymusić wykonanie czynności niezastępowalnej, składać się może z kilku etapów. Pierwszy z nich polega na określeniu terminu wykonania czynności i zagrożeniu grzywną (lub przyznaniem świadczenia pieniężnego dla pracownika). Jeżeli sąd zdecydował się przymuszać pracodawcę za pomocą tradycyjnej metody, czyli grzywny, i mimo zagrożenia sankcją przez sąd pracodawca w wyznaczonym terminie nie wykona wyroku, podjęcie dalszych czynności przez sąd wymaga wniosku pracownika. Musi on zwrócić się do sądu o nałożenie kary oraz o wyznaczenie kolejnego terminu do wykonania czynności z zagrożeniem surowszą grzywną. Jednocześnie z jej wymierzeniem sąd wyznaczy pracodawcy kolejny termin do wykonania czynności tym razem bez wysłuchiwania stron. Wniosek ten pracownik może ponawiać, jeżeli mimo wyznaczania kolejnych terminów i nakładania grzywien pracodawca w dalszym ciągu odmawia wykonania wyroku. Grzywna orzeczona jednym postanowieniem nie może przekroczyć obecnie 10 tys. zł (do 3 maja 2012 r. był to tysiąc). Ograniczenie to przestaje jednak obowiązywać, jeżeli dwukrotne wymierzenie grzywny okazało się nieskuteczne. W takiej sytuacji sąd może nakładać grzywny w większej wysokości. Suma tych grzywien nie może jednak przekroczyć obecnie miliona złotych. Grzywny te nie mają charakteru kary, tylko środka przymusu, dlatego w przypadku wykonania czynności przez dłużnika grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

Podstawa prawna

Art. 1052 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy za egzekucję trzeba zapłacić

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.816.jpg@RY2@

Pracownik składający wniosek egzekucyjny zwolniony jest w całości od ponoszenia wszelkich opłat w postępowaniu egzekucyjnym, niezależnie od tego, czy musiał je uiszczać w postępowaniu przed sądem. Obowiązek ich wnoszenia w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu jest wyższa niż 50 tys. zł, obejmuje wyłącznie postępowanie rozpoznawcze i nie przenosi się na postępowanie egzekucyjne.

Podstawa prawna

Art. 35 par. 1 , art. 96 ust. 1 pkt 4 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 1398 z późn. zm.).

Czy komornik może wyegzekwować wyrok

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.817.jpg@RY2@

Obowiązek świadczenia nałożony na pracodawcę, jaki wynika z wyroku przywracającego do pracy, ma charakter niepieniężny, dlatego komornik nie wyegzekwuje tego rodzaju roszczenia. Dopuszczenie pracownika do pracy w wykonaniu wyroku przywracającego go do pracy jest czynnością, jakiej za dłużnika (pracodawcę lub upoważnionego przez niego pracownika) nie może wykonać nikt inny. Jest to więc czynność niezastępowalna, której wykonanie zależy wyłącznie od woli dłużnika. Egzekucja czynności niezastępowalnych odbywa się w specjalnym trybie. Jedną z cech odróżniających to postępowanie od tego prowadzonego w sprawie egzekucji świadczenia pieniężnego jest to, iż organem egzekucyjnym jest sąd, a nie komornik. Właściwym do przeprowadzenia postępowania jest sąd rejonowy, w którego okręgu czynność ma być wykonana, czyli sąd siedziby lub miejsca zamieszkania pracodawcy.

Podstawa prawna

Art. 1050 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy pracodawca może złożyć wyjaśnienia

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.818.jpg@RY2@

Sąd przed zastosowaniem jakichkolwiek środków przymuszających firmę do wykonania wyroku powinien wysłuchać pracownika (wierzyciela) i pracodawcę (dłużnika). Wysłuchanie takie nastąpić może również w formie pisemnej. Pracodawca powinien wykazać, że podwładny w terminie 7-dniowym od uprawomocnienia się wyroku o przywróceniu do pracy nie zgłosił gotowości niezwłocznego podjęcia pracy (art. 48 par. 1 kodeksu pracy - k.p.). Gdy okoliczność ta będzie sporna konieczne będzie zwykle wyznaczenie rozprawy celem szczegółowego wysłuchania stron i przeprowadzenia innych wnioskowanych przez nie dowodów. Jeśli pracownik nie zgłosił gotowości podjęcia w pracy w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku z przyczyn od siebie niezależnych, aby wykazać tę okoliczność, musi najpierw wnieść nową sprawę o ustalenie tego faktu (por. uchwała SN z 28 maja 1976 r., sygn. akt V PZP 12/75, OSNC Nr 9/1976, poz. 187). Również prawomocne orzeczenie przyznające wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy ma w postępowaniu egzekucyjnym takie samo znaczenie jak orzeczenie ustalające, że przekroczenie terminu z art. 48 par. 1 kodeksu pracy nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika. Brak jest natomiast podstaw do ustalania tejże okoliczności w postępowaniu egzekucyjnym.

Podstawa prawna

Art.760 par. 2, art. 1050 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy za brak sprostowania można iść do aresztu

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.819.jpg@RY2@

Pracodawca niewykonujący wyroku i niepłacący grzywien musi liczyć się z jeszcze poważniejszymi konsekwencjami. Wynikają one z tego, że wymierzając karę, sąd orzeka na wypadek jej niezapłacenia areszt, licząc jeden jego dzień za równoważny grzywnie w kwocie od 50 zł do 1,5 tys. zł. Ogólny czas trwania aresztu nie może w tej samej sprawie przekroczyć 6 miesięcy. W przypadku osób prawnych lub innych jednostek organizacyjnych grzywnie i aresztowi podlegać będzie pracownik odpowiedzialny za niezastosowanie się do wezwania sądu, a gdy jego ustalenie nie będzie możliwe, środkom przymusu podlegają osoby uprawnione do jej reprezentowania. W praktyce grzywnie lub aresztowi podlegać będą najczęściej członkowie zarządu osoby prawnej lub pracownik wyznaczony do wykonywania za pracodawcę czynności z zakresu prawa pracy w trybie art. 3¹ par. 1 k.p.

Podstawa prawna

Art. 1053 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy pracodawca, który wykona wyrok, może wyjść z aresztu

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.820.jpg@RY2@

Areszt nie jest karą. Ma on służyć wyłącznie temu, aby dłużnik wyrok wykonał. Jeżeli to zrobi, to niezwłocznie zostanie zwolniony z aresztu. Jednak taki skutek nastąpić może nie tylko w przypadku faktycznego wykonania wyroku, ale także wówczas, gdy pracodawca zgłosi gotowość wykonania czynności, której dotyczy egzekwowany wyrok. Również w takim przypadku sąd niezwłocznie zwolni go z aresztu, zawiadamiając o tym jednocześnie pracownika. Zabezpieczenie faktycznego wyegzekwowania wyroku w takim wypadku następuje w ten sposób, że, zwalniając dłużnika, który deklaruje wolę wykonania wyroku, sąd wyznaczy mu termin do jego wykonania. Gdyby dłużnik po zwolnieniu zwlekał z wykonaniem czynności, sąd na wniosek wierzyciela po wysłuchaniu stron zarządzi wykonanie aresztu do końca wyznaczonego poprzednio terminu. Co więcej, w takiej sytuacji niesolidny dłużnik musi liczyć się z tym, że nawet gdy ponownie zgłosi wolę wykonania egzekwowanej czynności, sąd może odmówić zwolnienia go z aresztu przed upływem wyznaczonego terminu.

Podstawa prawna

Art. 1054 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Czy sąd może elastycznie określić termin wyroku

@RY1@i02/2012/193/i02.2012.193.18300150e.821.jpg@RY2@

Jeżeli sąd, po wysłuchaniu stron, stwierdzi, iż czynność, którą ma wykonać dłużnik, nie została wykonana, wyznaczy dłużnikowi termin do wywiązania się z niej. Przepisy nie określają jednak w sposób ścisły terminu, w jakim dłużnik ma wykonać czynność. Sąd ma zatem prawo oznaczyć go w sposób elastyczny, uwzględniający okoliczności konkretnej sprawy. Jeżeli pracodawca wykaże, że z powodu obiektywnych okoliczności nie jest w stanie wykonać wyroku w określonym czasie, sąd może to uwzględnić, wyznaczając dłuższy termin wykonania wyroku. Oznaczając go, sąd jednocześnie zagrozi pracodawcy grzywną na wypadek jego niewykonania. Jedyną możliwością uchronienia się pracodawcy od sankcji jest wydanie świadectwa pracy (od tego momentu wykonanie wyroku w terminie określonym przez sąd).

Podstawa prawna

Art. 1050 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu