Na jakie pułapki należy uważać, zawierając umowę leasingu

Czy wady rzeczy umożliwiają odstąpienie od umowy

@RY1@i02/2012/144/i02.2012.144.18300110e.813.jpg@RY2@

Aby umowa leasingu była korzystna dla leasingobiorcy, nie wystarczy zawrzeć jej na dobrych warunkach. Trzeba również dopilnować, by rzecz została wydana w sposób właściwy, czyli w takim stanie, w jakim leasingodawca otrzymał ją od zbywcy. Przy przekazywaniu rzeczy trzeba się też domagać dołączenia do niej odpisów: umowy ze zbywcą oraz innych dokumentów, które jej dotyczą. Jeżeli sprzedawca albo producent udzielili gwarancji co do jakości rzeczy, to musi być ona również wydana leasingobiorcy razem z rzeczą. Gdyby dokument gwarancyjny nie został wystawiony imiennie, lecz na okaziciela, leasingobiorca otrzyma wszystkie uprawnienia z tytułu gwarancji już w momencie wydania dokumentu. Natomiast przejście uprawnień przy gwarancji imiennej ma miejsce dopiero na podstawie dodatkowej umowy cesji, którą należy sporządzić na piśmie.

Uzyskanie odpisu umowy ze zbywcą jest istotne dla leasingobiorcy, bo z chwilą zawarcia tej umowy przez finansującego i zbywcę, na korzystającego przechodzi możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu wad, jakie ta rzecz posiada. W dodatku uprawnienia te dotyczą nie tylko wad fizycznych i prawnych, które istniały w chwili wydania rzeczy, lecz także tych, które powstały później. Nie mogą to być jednak wady, które spowodował sam korzystający. Na leasingobiorcę przechodzą więc te wszystkie uprawnienia, które przysługiwałyby leasingodawcy, z wyjątkiem prawa odstąpienia od umowy sprzedaży.

Natomiast z powodu ujawnienia się niektórych wad rzeczy, korzystający ma prawo żądać - powołując się na rękojmię - aby finansujący odstąpił od umowy ze zbywcą. Finansujący nie odpowiada wobec korzystającego za wady rzeczy, chyba że wady te powstały na skutek okoliczności, za które finansujący ponosi odpowiedzialność. Postanowienia umowne mniej korzystne dla korzystającego są w tym aspekcie nieważne.

Podstawa prawna

Art. 7098 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy muszę zapłacić składkę ubezpieczeniową

@RY1@i02/2012/144/i02.2012.144.18300110e.814.jpg@RY2@

Przepisy kodeksu cywilnego nie wprowadzają konieczności ubezpieczenia rzeczy leasingowanych. Jeżeli jednak w umowie leasingu zastrzeżono, że korzystający obowiązany jest ponosić koszty ubezpieczenia rzeczy od jej utraty w czasie trwania leasingu, z braku odmiennego postanowienia umownego koszty te obejmują składkę z tytułu ubezpieczenia na ogólnie przyjętych warunkach. W praktyce najczęściej o wyborze firmy ubezpieczeniowej decyduje leasingodawca, czyli właściciel rzeczy. Zdarza się, że firmy leasingowe współpracują z wybranymi ubezpieczycielami, i dlatego mogą liczyć na różnego rodzaju bonusy w związku z zawieraną umową. Korzystający może jednak nie zgodzić się na zaproponowanego mu ubezpieczyciela i sam wybrać innego.

Zgodnie z przepisami korzystający obowiązany jest też utrzymywać rzecz w należytym stanie, w szczególności dokonywać konserwacji i napraw niezbędnych do zachowania jej w stanie niepogorszonym (przy uwzględnieniu normalnego zużycia wskutek prawidłowego używania) oraz ponosić ciężary związane z własnością lub posiadaniem rzeczy. Z tych względów, jeżeli w umowie leasingu nie zostało zastrzeżone, że konserwacji i napraw rzeczy dokonuje osoba o określonych kwalifikacjach, korzystający powinien niezwłocznie zawiadomić finansującego o konieczności dokonania naprawy rzeczy.

W przypadku takiego zastrzeżenia umownego wszelkie naprawy powinny być dokonywane tylko i wyłącznie przez wyspecjalizowane warsztaty, co ma dodatkowo zabezpieczyć interesy finansującego. Korzystający obowiązany jest również umożliwić finansującemu sprawdzenie rzeczy w zakresie prawidłowego używania. Konsekwencją naruszeń w korzystaniu z rzeczy jest możliwość wypowiedzenia umowy.

Podstawa prawna

Art. 7097 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy opóźnienie prowadzi do rozwiązania umowy

@RY1@i02/2012/144/i02.2012.144.18300110e.815.jpg@RY2@

Najczęściej do wypowiedzenia umowy leasingu przez finansującego dochodzi w przypadku nieterminowego płacenia rat leasingowych. Zgodnie z przepisami w przypadku zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty leasingowej, finansujący może wyznaczyć korzystającemu na piśmie odpowiedni termin dodatkowy do zapłacenia zaległości. Powinien zaznaczyć, iż w razie jego bezskutecznego upływu będzie mógł wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym, chyba że w umowie został zastrzeżony inny termin wypowiedzenia. W takim wypadku wypowiedzenie będzie mogło nastąpić jedynie z zachowaniem owego umówionego terminu.

Należy podkreślić, że postanowienia umowy mniej korzystne dla korzystającego od opisanych powyżej są z mocy prawa nieważne. W razie wypowiedzenia przez finansującego umowy leasingu na skutek okoliczności, za które korzystający ponosi odpowiedzialność, finansujący może żądać natychmiastowego zapłacenia wszystkich przewidzianych w umowie pozostałych rat leasingowych. W takiej sytuacji korzystający jest również zobowiązany do zwrotu leasingowanej rzeczy. Niezależnie od powyższych uprawnień finansujący będzie mógł zażądać również odsetek za opóźnienie w zapłacie rat. Wysokość takich odsetek określać będzie umowa, a w wypadku braku odpowiedniego postanowienia należeć się będą odsetki ustawowe.

Podstawa prawna

Art. 709 13 i 709 15 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy postanowienia regulaminu są wiążące

@RY1@i02/2012/144/i02.2012.144.18300110e.816.jpg@RY2@

Częstym błędem korzystającego jest ignorowanie postanowień ogólnych warunków umowy, które często liczą nawet po kilkaset przepisów. Tymczasem są to po prostu przepisy kontraktowe, które na wypadek sporu w sądzie będą traktowane na równi z treścią umowy podstawowej. Jeżeli zatem obowiązek ponoszenia określonej opłaty wnika nie z umowy podstawowej, a podpisanego przez strony regulaminu (ogólnych warunków), to tym samym strona obowiązana jest do ich ponoszenia.

Na co zatem należy zwrócić uwagę przed podpisaniem umowy? Przede wszystkim trzeba przeczytać przepisy o opłatach. Wszystko zależy oczywiście od rodzaju umowy leasingu i indywidualnych ustaleń, ale można wskazać, że zazwyczaj opłaty są skonstruowane wedle reguły: wstępna opłata leasingowa, opłata miesięczna, wartość końcowa i opłata manipulacyjna. Należy również podkreślić, że najczęściej opłaty leasingowe, opłata manipulacyjna oraz wartość końcowa, wyrażone w procentach, odnoszą się do ceny zakupu netto przedmiotu leasingu, powiększonej o ewentualne koszty zakupu i dostawy.

Do poszczególnych opłat jest doliczany VAT. Powinny więc one być uregulowane w umowie i dla własnego bezpieczeństwa nie powinno się wyrażać zgody na zapisy pozwalające finansującemu na ich dowolną i arbitralną zmianę.

Podstawa prawna

Art. 3854 par. 1 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy nieodebranie auta zwalnia z zapłaty

@RY1@i02/2012/144/i02.2012.144.18300110e.817.jpg@RY2@

Jeżeli rzecz nie zostanie wydana korzystającemu w ustalonym terminie na skutek okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność, nie zwalnia go to z obowiązku uiszczania rat leasingowych. Innymi słowy ustalone w umowie terminy płatności rat pozostają niezmienione. Przedstawiona w pytaniu sytuacja niewątpliwie obciąża czytelnika (korzystającego). Nie ma przy tym znaczenia, czy okoliczności, za które odpowiada korzystający, są przez niego zawinione, czy nie. Ponadto zaliczyć do nich należy działania i zaniechania osób, za pomocą których wykonuje zobowiązanie, bądź którym wykonanie zobowiązania powierza, a także przedstawicieli ustawowych.

W konsekwencji w takich i podobnych sytuacjach korzystający ma obowiązek uiszczania rat leasingowych w ustalonych w umowie terminach, mimo że wciąż nie dysponuje rzeczą i nie ma możliwości jej używania. Omawiany obowiązek terminowej zapłaty nie ma jednak zastosowania np. wówczas, gdy niewydanie w terminie przedmiotu leasingu nastąpiło na skutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności, w szczególności siły wyższej. Korzystający w takich sytuacjach nie ma obowiązku zapłaty rat leasingowych w ustalonych terminach, natomiast po stronie finansującego nie powstanie odpowiedzialność za niewykonanie czy nienależyte wykonanie zobowiązania.

Podstawa prawna

Art. 7093 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy można negocjować warunki spłaty

@RY1@i02/2012/144/i02.2012.144.18300110e.818.jpg@RY2@

Leasingobiorca, któremu pogarsza się sytuacja finansowa i nie stać go na zapłatę rat czynszu leasingowego, powinien przede wszystkim jak najwcześniej zawiadomić o swojej sytuacji finansowej leasingodawcę. Taka sytuacja jest jak najbardziej pożądana, nawet jeśli umowa nie przewiduje w tym zakresie żadnych postanowień. Należy bowiem pamiętać, że zmiana kontraktu jest możliwa na podstawie zgodnego oświadczenia woli obu stron umowy. W trakcie negocjacji z firmą leasingową należy ustalić dalsze warunki współpracy, przede wszystkim zaś renegocjować wysokość opłat leasingowych bądź wydłużenie okresu leasingu. Może ponadto zaproponować karencję w spłacie opłat wraz z ustanowieniem dodatkowego zabezpieczenia albo nabyć przedmiot leasingu, zaciągając zobowiązanie (refinansując) w banku lub innej firmie leasingowej.

Podstawa prawna

Art. 709 1-709 18 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Łukasz Sobiech

dgp@infor.pl