Krótsza lista tytułów egzekucyjnych

Zbieg egzekucji

Podstawa Prawna

Art. 773² kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 79 ustawy nowelizującej

brak

Par. 1 Jeżeli na podstawie jednego tytułu wykonawczego komornik prowadzi egzekucje z dwóch lub więcej rzeczy lub praw, a zbieg egzekucji dotyczy tylko niektórych z nich i na podstawie art. 773 par. 1 do łącznego prowadzenia egzekucji został wyznaczony organ administracyjny, dla sprawy przekazanej temu organowi wydaje się z urzędu dalszy tytuł wykonawczy, oznaczając w nim, że stanowi on podstawę do dalszego prowadzenia egzekucji przez administracyjny organ egzekucyjny. Przepis art. 793 stosuje się odpowiednio. Jeżeli postanowienie, o którym mowa w art. 773 par. 1, wydał referendarz sądowy, może on również wydać dalszy tytuł wykonawczy.

Par. 2 Jeżeli egzekucja, o której mowa w par. 1, jest prowadzona na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego na podstawie tytułu egzekucyjnego niepochodzącego od sądu, który orzeka o zbiegu egzekucji, dalszy tytuł wykonawczy jest wystawiany po przedłożeniu tytułu egzekucyjnego przez wierzyciela.

Dodanie art. 773² wiąże się ściśle ze zmianą poprzedzającego go art. 773 w nowym brzmieniu. Z tego ostatniego wynika, iż w razie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej co do tej samej rzeczy lub prawa majątkowego to sąd decyduje, który organ ma kontynuować egzekucję wszystkich roszczeń skierowanych do owej rzeczy lub prawa majątkowego. Tym samym może zdarzyć się sytuacja, gdy komornik zobowiązany jest do oddania postępowania egzekucyjnego w części i prowadzenia go w pozostałym zakresie. Komentowana regulacja służy temu, aby każdy z organów dysponował wówczas własnym tytułem wykonawczym.

Nowa definicja tytułu wykonawczego

Podstawa Prawna

Art. 776 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 80 ustawy nowelizującej

Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy. Tytułem wykonawczym jest tytuł egzekucyjny zaopatrzony w klauzulę wykonalności, chyba że ustawa stanowi inaczej.

Najkrócej rzecz ujmując, o ile dotychczas egzekucje prowadzono na podstawie tytułów wykonawczych (czyli tytułów egzekucyjnych zaopatrzonych w klauzule wykonalności), a niekiedy i innych dokumentów, o tyle teraz ma być ona prowadzona wyłącznie w oparciu o tytuły wykonawcze (czyli tytuły egzekucyjne zaopatrzone w klauzule wykonalności, a niekiedy i inne dokumenty). Konieczność zmiany komentowanego przepisu uzasadniano tym, że w obecnym brzmieniu przestał on odpowiadać rzeczywistości. Zdaniem projektodawców w polskiej procedurze cywilnej coraz więcej jest sytuacji, gdy egzekucję można prowadzić na podstawie samego tylko tytułu egzekucyjnego, bez nadawania mu klauzuli wykonalności. Argument ten wydaje się mało przekonujący, skoro przepis w dotychczasowym brzmieniu obejmował takie właśnie sytuacje słowami "jeżeli ustawa nie stanowi inaczej". Zresztą wprowadzenie ich do art. 776 na początku 2005 r. uzasadniano nie czym innym, jak istnieniem wyjątków od reguły, że podstawą egzekucji jest tytuł wykonawczy.

Zmiany na liście tytułów egzekucyjnych

Podstawa Prawna

Art. 777 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 81 ustawy nowelizującej

Par. 1 Tytułami egzekucyjnymi są:

1) orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem;

1¹) orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;

2) wyrok sądu polubownego lub ugoda zawarta przed takim sądem;

2¹) ugoda przed mediatorem;

3) inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;

4) akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub uiszczenia rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie oznaczonych, albo też obowiązek wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, lokalu, nieruchomości lub statku wpisanego do rejestru gdy termin zapłaty, uiszczenia lub wydania jest w akcie wskazany;

5) akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy akt określa warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia przeciwko dłużnikowi egzekucji na podstawie tego aktu o całość lub część roszczenia, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;

6) akt notarialny, w którym właściciel nieruchomości albo wierzyciel wierzytelności obciążonych hipoteką, niebędący dłużnikiem osobistym, poddał się egzekucji z obciążonej nieruchomości albo wierzytelności, w celu zaspokojenia wierzyciela hipotecznego, jeżeli wysokość wierzytelności podlegającej zaspokojeniu jest w akcie określona wprost albo oznaczona za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, i gdy akt określa warunki, które upoważniają wierzyciela do prowadzenia egzekucji o część lub całość roszczenia, jak również wskazany jest termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności.

Par. 2 Oświadczenie dłużnika, o którym mowa w par. 1 pkt 4 lub 5, może być złożone także w odrębnym akcie notarialnym.

Par. 3 Tytułem egzekucyjnym jest również akt notarialny, w którym niebędący dłużnikiem osobistym właściciel ruchomości lub prawa obciążonych zastawem rejestrowym albo zastawem, poddaje się egzekucji z obciążonych składników w celu zaspokojenia zastawnika. Przepis par. 1 pkt 6 stosuje się odpowiednio.

Par. 1 Tytułami egzekucyjnymi są:

1) orzeczenie sądu prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu, jak również ugoda zawarta przed sądem;

1¹) orzeczenie referendarza sądowego prawomocne lub podlegające natychmiastowemu wykonaniu;

2) uchylony

2¹) uchylony

3) inne orzeczenia, ugody i akty, które z mocy ustawy podlegają wykonaniu w drodze egzekucji sądowej;

4) akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej lub wydania rzeczy oznaczonych co do gatunku, ilościowo w akcie określonych, albo też wydania rzeczy indywidualnie oznaczonej, gdy w akcie wskazano termin wykonania obowiązku lub zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie;

5) akt notarialny, w którym dłużnik poddał się egzekucji i który obejmuje obowiązek zapłaty sumy pieniężnej do wysokości w akcie wprost określonej albo oznaczonej za pomocą klauzuli waloryzacyjnej, gdy w akcie wskazano zdarzenie, od którego uzależnione jest wykonanie obowiązku, jak również termin, do którego wierzyciel może wystąpić o nadanie temu aktowi klauzuli wykonalności;

6) akt notarialny określony w pkt 4 lub 5, w którym niebędąca dłużnikiem osobistym osoba, której rzecz, wierzytelność lub prawo obciążone jest hipoteką lub zastawem, poddała się egzekucji z obciążonego przedmiotu w celu zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej zabezpieczonemu wierzycielowi.

Par. 2 Oświadczenie dłużnika o poddaniu się egzekucji może być złożone także w odrębnym akcie notarialnym.

Par. 3 uchylony

Jak widać, z listy tytułów egzekucyjnych wypadły ugody zawierane przed mediatorami i sądami polubownymi oraz wyroki sądów polubownych. Uzasadnienie tej zmiany było dość lakoniczne: zdaniem projektodawców dotychczasowe brzmienie "mogło budzić wątpliwości i niejasności", zaś ugody zawierane przed mediatorami i sądami polubownymi oraz wyroki sądów polubownych "nie odpowiadały kryteriom przyjętym dla tytułów egzekucyjnych". Entuzjaści alternatywnych metod rozstrzygania sporów nie powinni się jednak obawiać. Utrzymano bowiem zasadę, że ugoda zawarta przed mediatorem oraz wyrok sądu polubownego, jak też ugoda przed takim sądem zawarta - po opatrzeniu ich klauzulą wykonalności przez sąd powszechny - upoważniają komornika do prowadzenia na ich podstawie egzekucji.

Również modyfikacje dotyczące aktów notarialnych wydają się raczej kosmetyką, aniżeli poważnymi zmianami. Przykładowo słowo "warunki" z art. 777 par. 1 pkt 4 zastąpiono "zdarzeniami", choć przecież warunek to nic innego jak uzależnienie skutków czynności prawnej od zdarzeń właśnie (art. 89 kodeksu cywilnego).

Klauzula wykonalności nie zawsze z urzędu

Podstawa Prawna

Art. 782 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 82 ustawy nowelizującej

Nakazowi zapłaty sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się.

Nakazowi zapłaty wydanemu w elektronicznym postępowaniu upominawczym nadaje się klauzulę wykonalności z urzędu niezwłocznie po jego uprawomocnieniu się.

Komentowana zmiana oznacza generalnie powrót do rozwiązania obowiązującego kilka lat temu. Od zasady nadawania klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty z urzędu, a nie na wniosek wierzyciela, odstąpiono z dwóch powodów. Po pierwsze, uznano, że utrzymywanie zróżnicowania między nakazami zapłaty a innymi orzeczeniami nie znajduje tu uzasadnienia. Po drugie, wzięto pod uwagę kłopoty, jakie wywoływało naliczanie opłaty kancelaryjnej związanej z wydaniem odpisu nakazu ze stwierdzeniem wykonalności. Praktyka okazała się bowiem bardzo niejednolita - niektóre sądy nie żądały opłaty w ogóle, inne domagały się jej po wydaniu nakazu, inne wreszcie - nawet przed jego wydaniem. Utrzymanie dotychczasowych reguł nadawania klauzuli wykonalności w elektronicznym postępowaniu upominawczym uzasadniono z kolei szczególnym jego charakterem. Na marginesie tylko dodajmy, że kiedy pod koniec 2004 r. wprowadzano art. 782 par. 2 w brzmieniu, które teraz ulega zmianie, uzasadniano to usprawnieniem postępowania.

Świadczenia w walutach obcych

Podstawa Prawna

Art. 783 par. 1 i par. 2 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 83 ustawy nowelizującej

Par. 1 Klauzula wykonalności powinna zawierać stwierdzenie, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznaczać jej zakres. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, tytułom egzekucyjnym zasądzającym świadczenie w walutach obcych sąd nada klauzulę wykonalności ze zobowiązaniem komornika do przeliczenia zasądzonej kwoty na walutę polską według średniego kursu złotego w stosunku do walut obcych ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu poprzedzającym przekazanie należności wierzycielowi.

Par. 2 Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, brzmienie klauzuli wykonalności.

Par. 1 Klauzula wykonalności powinna zawierać stwierdzenie, że tytuł uprawnia do egzekucji, a w razie potrzeby oznaczać jej zakres. Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, tytułowi egzekucyjnemu opiewającemu na świadczenie pieniężne w walucie obcej sąd nada klauzulę wykonalności ze zobowiązaniem komornika do przeliczenia zasądzonej kwoty na walutę polską według średniego kursu waluty obcej ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski na dzień sporządzenia planu podziału, a jeżeli planu nie sporządza się - na dzień wypłaty kwoty wierzycielowi.

Par. 2 Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, brzmienie klauzuli wykonalności, mając na względzie treść par. 1 oraz sprawne prowadzenie egzekucji i zapewnienie możliwości obrony praw jej uczestników.

Zmiana par. 2 ma charakter formalny, jej celem jest dostosowanie upoważnienia zawartego w tym przepisie do konstytucyjnego wymogu zawarcia w ustawie wytycznych dla ministra wydającego rozporządzenie. Kwestii merytorycznych dotyczy z kolei nowelizacja par. 1. Chodzi przede wszystkim o te egzekucje, w toku których sporządza się plan podziału. Argumentowano, że wyrażona w komentowanym przepisie zasada niekiedy wręcz uniemożliwia przygotowanie takiego dokumentu. W chwili jego powstania - siłą rzeczy poprzedzającym przekazanie środków wierzycielom - nie jest jeszcze znany przyszły kurs waluty. Aby więc nie zmuszać komornika do przyjmowania roli jasnowidza, zaproponowano omawiane rozwiązanie.

Wykonalność aktów notarialnych

Podstawa Prawna

Art. 786¹ kodeksu postępowania cywilnego uchylony przez art. 1 pkt 84 ustawy nowelizującej

W postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu, który określa warunki do prowadzenia egzekucji na podstawie takiego aktu, przepis art. 786 par. 1 stosuje się odpowiednio. Nie dotyczy to wypadku, gdy warunkiem tym jest spełnienie przez dłużnika świadczenia w określonym terminie. Sąd nada wtedy klauzulę wykonalności po upływie tego terminu.

uchylony

Projektodawcy uznali, że odrębna regulacja poświęcona nadawaniu klauzul aktom notarialnym niczemu nie służy. Teraz procedurę tę będzie regulował wprost art. 786.

Paweł Wrześniewski

adwokat