Odszkodowanie nie jest karą umowną

Do umowy leasingu można wprowadzić warunek, że w wypadku gdy korzystający nie dotrzymuje umowy, finansujący może żądać zapłaty rat zaległych i odszkodowania równego ratom przyszłym - wynika z orzeczenia Sądu Najwyższego. Sprawa wynikła na gruncie umowy leasingu operacyjnego zawartej w 2008 roku między BGŻ Lesing sp. z o.o. a Marianem G. Jej przedmiotem była maszyna o wartości ponad 42 tys. franków szwajcarskich. Do umowy dołączone zostały ogólne warunki, a jako gwarancję spłaty Marian G. wystawił weksel in blanco. Ponieważ Marian G. z płatnością zalegał, finansujący w grudniu 2009 r. odstąpił od umowy i wezwał do zapłaty 62,5 tys. zł w ciągu kilku dni, a także zwrotu przedmiotu umowy. Po bezskutecznym upływie terminu wypełnił weksel i wystąpił do sądu w postępowaniu nakazowym. Sąd wydał nakaz, do którego Marian G. wniósł zarzuty.

Sąd I instancji uchylił nakaz i oddalił powództwo. Stwierdził, że umowa była nieważna, ponieważ ogólne warunki zawierały klauzulę sprzeczną z art. 709¹⁵ kodeksu cywilnego. Mówi on, że w razie wypowiedzenia umowy na skutek okoliczności, za które odpowiada korzystający, finansujący może żądać natychmiastowej zapłaty wszystkich zaległych rat, pomniejszonych o korzyści, które finansujący uzyskał wskutek ich zapłaty. Sąd uznał, że odszkodowanie, o jakim mowa w ogólnych warunkach, jest karą umowną, a taka może być ustalona tylko przy zobowiązaniach niepieniężnych. Powód odwołał się, a sąd II instancji apelację oddalił. Wtedy wniósł skargę kasacyjną.

Sąd Najwyższy uchylił wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W ustnych motywach przypomniał, że odpowiedzialność korzystającego ma charakter kontraktowej odpowiedzialności odszkodowawczej. Odszkodowanie ma więc na celu przywrócenie stanu sprzed powstania szkody. Szkoda musi zaś odpowiadać poniesionemu uszczerbkowi, dlatego uwzględnia się przy niej korzyści poniesione przez korzystającego, co stanowi art. 709¹⁵ k.c. Wobec tego klauzula z ogólnych warunków zgodna była z tym przepisem.

Orzeczenie Sądu Najwyższego, sygn. akt I CSK 176/11.

Marta Pionkowska

dgp@infor.pl