Negocjacje mogą zawieść i wtedy sprawa znajdzie finał w sądzie

Wyczerpanie polubownych środków rozpoznawania sporów bądź uprzednie uzyskanie zabezpieczenia na majątku dłużnika nie pozostawia wierzycielowi innej drogi niż skierowanie sprawy do sądu. Postępowanie cywilne, nawet po uchyleniu przepisów o procedurze gospodarczej dla przedsiębiorców, nadal pozostaje bardzo sformalizowane i wymaga od jego uczestników przestrzegania wielu reguł, których naruszenie może przesądzić nawet o wyniku postępowania. Przed wystąpieniem z powództwem niezbędne jest zatem zapoznanie się z podstawowymi zasadami postępowania sądowego.

Nie tylko zwykłe

Przed skierowaniem sprawy do sądu należy ustalić tryb, w jakim roszczenie ma zostać rozpoznane. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje bowiem, prócz postępowania zwykłego, także kilka postępowań odrębnych, w których obowiązują nieco inne zasady rozpoznawania spraw.

Niezależnie od podziału postępowań na zwykłe i odrębne przepisy wprowadzają jeszcze jedno istotne rozróżnienie. Jest nim podział spraw na rozpoznawane w procesie oraz w postępowaniu nieprocesowym.

Druga procedura zakłada brak spornych interesów stron (brak kontradyktoryjności) oraz większą rolę i kompetencje sądu w prowadzeniu postępowania i orzekaniu. W trybie tym nie występują zatem powód i pozwany oraz brak jest pozwu. Stronami są natomiast wnioskodawca i uczestnicy, a sprawa wszczynana jest poprzez złożenie formalnego wniosku. Tego typu sprawami są m.in.: stwierdzenie zasiedzenia, sprawy ze współwłasności, postępowanie wieczystoksięgowe i rejestrowe o wpis do Krajowego Rejestru Sądowego, a także dotyczące przedsiębiorstw państwowych.

Wśród postępowań odrębnych szczególne znaczenie dla obrotu gospodarczego mają sprawy rozpoznawane w trybie upominawczym, nakazowym oraz uproszczonym. Większość typowych spraw pomiędzy przedsiębiorcami należy do tej grupy.

Przypomnieć należy, że od 3 maja 2012 r. zniesione zostało postępowanie gospodarcze, wszelkie sprawy zawisłe po tej dacie rozpoznawane są zatem w ramach procedury zwykłej bądź w postępowaniach odrębnych.

Upominawcze i nakazowe...

Oba postępowania oparte są na zbliżonej konstrukcji. Zatem to powód wnosi pozew, a sąd na jego podstawie wydaje nakaz zapłaty na posiedzeniu niejawnym.

Pozwany, który kwestionuje zasadność wydania nakazu zapłaty, musi wnieść w ciągu 14 dni zarzuty bądź sprzeciw. Dopiero wniesienie ich powoduje przejście sprawy do postępowania zwykłego, kończącego się wydaniem wyroku, od którego to przysługują normalne środki odwoławcze.

Konstrukcja taka ma przyspieszyć moment uzyskania przez powoda tytułu wykonawczego, w przypadku bowiem niewniesienia przez pozwanego zarzutów bądź sprzeciwu w przepisanym terminie albo ich cofnięcia nakaz zapłaty ma skutki prawomocnego wyroku.

Najwięcej spraw rozpoznawanych jest w postępowaniu upominawczym, wiąże się to głównie z jego zakresem przedmiotowym. Nakaz zapłaty wydaje się, o ile powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a w innych sprawach, jeżeli przepis szczególny tak stanowi (przykładowo nie jest dopuszczalne dochodzenie w postępowaniu uproszczonym roszczeń ze stosunku pracy).

Sprawa zostanie skierowana do postępowania zwykłego, gdy roszczenie jest oczywiście bezzasadne, przytoczone okoliczności budzą wątpliwość, zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego, miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju, a także jeżeli pozwany wniesie skuteczny sprzeciw. W tym ostatnim przypadku wydany uprzednio nakaz zapłaty traci moc. Roszczenie jest oczywiście bezzasadne, gdy jest sprzeczne z przepisami prawa materialnego lub procesowego. Wątpliwości sądu będą budziły natomiast sprawy, w których stan faktyczny nie został należycie wyjaśniony bądź udowodniony powołanymi w pozwie środkami dowodowymi.

W sprzeciwie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty trzeba zgłosić przed wdaniem się w spór, a także pozostałe zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie. Przed wdaniem się w spór należy przedstawić zarzuty: niewłaściwości sądu dającej się usunąć umową stron, zapisu na sąd polubowny, błędnego oznaczenia wartości przedmiotu sporu. Zarzuty merytoryczne to m.in. zarzut spełnienia świadczenia czy przedawnienia roszczenia. Przykładowo osoba fizyczna mogłaby podnieść zarzut istnienia w umowie łączącego ją ze spółką z o.o. zapisu na sąd polubowny. Zarzut taki spowodowałby odrzucenie pozwu przez sąd powszechny i konieczność dochodzenia roszczeń przed wskazanym w umowie sądem polubownym. Dłużnik może podnieść również, że spełnił świadczenie albo wierzyciel udzielił mu odroczenia płatności lub rozłożył ją na raty. Ciężar dowodu w powyższym przedmiocie obciążać będzie pozwanego.

Skuteczne wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty powoduje automatyczną utratę mocy przez ów nakaz. Pozwany celem potwierdzenia tego faktu może się zwrócić do sądu o wydanie stosownego postanowienia.

Sąd wydaje nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, gdy powód dochodzi roszczenia pieniężnego albo świadczenia innych rzeczy zamiennych, a okoliczności uzasadniające dochodzone żądanie są udowodnione dołączonym do pozwu:

●dokumentem urzędowym,

●zaakceptowanym przez dłużnika rachunkiem,

●wezwaniem dłużnika do zapłaty i pisemnym oświadczeniem dłużnika o uznaniu długu,

●zaakceptowanym przez dłużnika żądaniem zapłaty, zwróconym przez bank i niezapłaconym z powodu braku środków na rachunku bankowym.

Ponadto sąd wydaje nakaz zapłaty:

●przeciwko zobowiązanemu z weksla, czeku, warrantu lub rewersu należycie wypełnionego, których prawdziwość i treść nie nasuwają wątpliwości,

●na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia pieniężnego, odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. poz. 403) lub kwoty, o której mowa w art. 10 ust. 1 tej ustawy, oraz na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli powód dochodzi również zwrotu kosztów, o których mowa w art. 10 ust. 2 tej ustawy,

●jeżeli bank dochodzi roszczenia na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych podpisanego przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzonego pieczęcią banku oraz dowodu doręczenia dłużnikowi pisemnego wezwania do zapłaty.

W innych przypadkach nie jest możliwe wydanie nakazu zapłaty w tym postępowaniu.

Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym różni się od nakazu zapłaty wydanego w omawianym postępowaniu przede wszystkim jego trwałością. Nakaz zapłaty, od którego wniesiono zarzuty w postępowaniu nakazowym, nie traci bowiem mocy. Dopiero po przeprowadzeniu rozprawy sąd wydaje wyrok, w którym nakaz zapłaty w całości lub w części utrzymuje w mocy albo go uchyla i orzeka o żądaniu pozwu bądź też postanowieniem uchyla nakaz zapłaty i pozew odrzuca lub postępowanie umarza.

Rozpoznanie sprawy w postępowaniu nakazowym byłoby możliwe, gdyby wierzyciel dysponował jednym ze wskazanych dokumentów, np. uznaniem długu przez pozwanego. Takim uznaniem będzie również pismo dłużnika, w którym zaproponuje on rozłożenie należności na raty lub zaproponuje harmonogram spłat. Innym często spotykanym dokumentem umożliwiającym rozpoznanie sprawy w tym postępowaniu jest zaakceptowany przez dłużnika rachunek, np. podpisana przez dłużnika faktura.

Odnośnie do faktur VAT Sąd Najwyższy w wyroku z 23 lutego 2006 r. wskazał, że nawet samo upoważnienie powoda przez pozwanego do wystawiania faktur VAT bez podpisu może być traktowane jako zaakceptowanie przez dłużnika rachunku uzasadniające wydanie przez sąd nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym (sygn. akt II CSK 131/2005).

...albo uproszczone

Jak wskazano wyżej, stosowanie przepisów o postępowaniu uproszczonym jest obowiązkowe w niektórych rodzajach spraw i nie wyłącza stosowania np. przepisów o postępowaniu upominawczym albo nakazowym. Często zdarza się zatem, że w jednej sprawie znajdują zastosowanie przepisy regulujące aż trzy postępowania odrębne. Przepisy o postępowaniu uproszczonym stosuje się w sprawach o:

●roszczenia wynikające z umów, jeżeli wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 000 zł, a w sprawach o roszczenia wynikające z rękojmi, gwarancji jakości lub z niezgodności towaru konsumpcyjnego z umową sprzedaży konsumenckiej, jeżeli wartość przedmiotu umowy nie przekracza tej kwoty,

●zapłatę czynszu najmu lokali mieszkalnych i opłat obciążających najemcę oraz opłat z tytułu korzystania z lokalu mieszkalnego w spółdzielni mieszkaniowej bez względu na wartość przedmiotu sporu.

Najbardziej charakterystyczną cechą tego postępowania odrębnego jest konieczność wniesienia pozwu, odpowiedzi na pozew, sprzeciwu od wyroku zaocznego oraz pisma zawierającego wnioski dowodowe na urzędowych formularzach. Ponadto w postępowaniu uproszczonym:

●jednym pozwem można dochodzić tylko jednego roszczenia,

●zmiana powództwa jest niedopuszczalna,

●okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe niezgłoszone w pozwie, odpowiedzi na pozew, na pierwszym posiedzeniu przeznaczonym na rozprawę lub w sprzeciwie od wyroku zaocznego mogą być rozpoznawane tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie mogła ich powołać wcześniej, lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później,

●jeżeli sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swojej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy,

●odmiennie uregulowane jest tu postępowanie odwoławcze.

Koncentracja materiału

W postępowaniach odrębnych stosujemy ogólne zasady procedury cywilnej, w tym w szczególności te opisane wyżej, a odnoszące się do pozwu, odpowiedzi na pozew oraz dalszych pism procesowych. Należy przy tym pamiętać o zmienionych od 3 maja 2012 r. zasadach zbierania materiału dowodowego w sprawie oraz innych niż dotychczas regułach wymiany stanowisk przez strony postępowania. Obecnie zasadą jest, że strony zobowiązane są do składania pism procesowych tylko w terminach i przypadkach określonych przez sąd. Pisma złożone po terminie albo bez uprzedniego zobowiązania sądu podlegają co do zasady zwrotowi. Ma to zmniejszyć liczbę pism składanych przez strony oraz doprowadzić do koncentracji materiału dowodowego oraz stanowisk uczestników postępowania.

Sąd otrzymał jednakże kompetencję do uwzględnienia twierdzeń i wniosków stron złożonych z naruszeniem ww. zasad, jeśli osoba je składająca wykaże, że nie powołała ich wcześniej bez swojej winy lub że ich uwzględnienie nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Przykładowo strona dopiero później powzięła wiadomość o istotnych dla sprawy okolicznościach bądź środkach dowodowych.

Wzór

Gdynia, 24 maja 2013 r.

Sąd Rejonowy w Gdyni

Wydział I Cywilny

Powódka:

Anna Nowak

zam. ul. Gdańska 15, 81-500 Gdynia

PESEL 80031200000

Pozwany:

Adam Kowalski

zam. ul. Sopocka 1, 80-400 Gdańsk

wartość przedmiotu sporu: 40 500 zł

Działając w imieniu własnym wnoszę o:

1. Zasądzenie od pozwanego Adama Nowaka kwoty 40 500 złotych wraz z odsetkami ustawowymi, naliczanymi od 1 maja 2012 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, według norm przepisanych;

2. Rozpoznanie sprawy także pod nieobecność powódki;

3. Przeprowadzenie dowodów z:

a) umowy o dzieło z 15 marca 2012 r.,

b) zeznań świadka Marcina Nowaka (wezwanie na adres powódki) na okoliczność wykonania dzieła, jego odbioru przez pozwanego oraz braku uwag, co do jakości i terminowości prac powódki,

c) oględzin dzieła,

d) przesłuchania stron na okoliczności, jak w lit. b,

e) opinii biegłego sądowego na okoliczności zgodności dzieła z umową.

Ponadto wnoszę o zwolnienie powódki od kosztów sądowych - opłaty sądowej od pozwu, w całości.

Strony 15 marca 2012 r. zawarły umowę o dzieło, mocą której powódka zobowiązała się do wykonania w terminie do 31 marca 2012 r. na rzecz pozwanego folderu reklamowego ośrodka turystycznego prowadzonego przez pozwanego w Sopocie.

Dowód: odpis umowy z 15 marca 2012 r.

Powódka 30 marca 2012 r., w obecności swojego męża Marcina Nowaka, przekazała pozwanemu opracowany folder reklamowy w uzgodnionym formacie, tj. w postaci plików nagranych na płytę DVD, a także jako wydruk na papierze.

Pozwany szczegółowo zapoznał się z wykonanym folderem oraz wyraził bardzo duże zadowolenie z jego wyglądu. Stwierdził wręcz, że nie spodziewał się, iż folder będzie aż tak ładny. Strony nie podpisały w tym dniu protokołu zdawczo-odbiorczego, pozwany oświadczył bowiem, że zleci jego przygotowanie sekretarce i protokół zostanie podpisany 31 marca 2012 r.

Dowód: zeznania świadka Marcina Nowaka oraz przesłuchanie stron na ww. okoliczności.

Gdy stawiłam się u pozwanego w dniu następnym, czyli 31 marca 2012 r., nie było go w biurze, a sekretarka oświadczyła, że szef nie zlecał jej przygotowania żadnego dokumentu na ten dzień. Próbowałam skontaktować się telefonicznie z pozwanym, ale ten nie odebrał połączenia.

W kolejnych dniach podjęłam dalsze próby kontaktu z pozwanym, które również były bezskuteczne. Wreszcie 10 kwietnia 2012 r. wystawiłam fakturę VAT i wysłałam ją pozwanemu, zakreślając siedmiodniowy termin płatności (termin taki wynikał z umowy).

Dowód: odpis faktury VAT wraz z potwierdzeniem odbioru.

Pozwany nie zapłacił faktury w terminie. W związku z tym 24 kwietnia 2012 r. wysłałam pozwanemu wezwanie do zapłaty, które pozostało bez odpowiedzi.

Dowód: odpis wezwania do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru.

Z ostrożności procesowej, na wypadek kwestionowania przez pozwanego jakości dzieła oraz jego zgodności z umową, powódka wnosi o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego wskazanej w punkcie 3 lit. e pozwu.

Dowód: opinia biegłego sądowego, jak w pkt 3 lit. e petitum pozwu.

Jako wartość przedmiotu sporu powódka wskazuje kwotę wynagrodzenia uzgodnioną przez strony w umowie o dzieło. Powódka domaga się odsetek od 18 kwietnia 2012 r., tj. od upływu terminu płatności określonego w fakturze VAT.

Powódka jest jedyną osobą pracującą w rodzinie oraz ma na utrzymaniu dwie córki, które obecnie kontynuują naukę w szkołach wyższych. Powódka nie osiąga również znacznych dochodów z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej, a jej dochody pozwalają jedynie na pokrycie bieżących wydatków.

Dowód: odpis oświadczenia o stanie majątkowym, odpis zaświadczenia o wysokości dochodów.

Powyższe, zdaniem powódki, uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych - kosztów opłaty sądowej od niniejszego pozwu w całości.

Mając na uwadze powyższe, wnoszę jak na wstępie.

Anna Nowak

Załączniki:

1) odpis umowy z 15 marca 2012 r.,

2) odpis faktury VAT wraz z potwierdzeniem odbioru,

3) odpis wezwania do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru,

4) odpis oświadczenia o stanie majątkowym,

5) odpis zaświadczenia o wysokości dochodów,

6) odpis pozwu wraz z załącznikami nr 1-3.

Gdy dłużnik zwleka, bez pozwu się nie obejdzie

Po ustaleniu wszystkich elementów omówionych w tekście poprzedzającym, można przystąpić do sporządzania pozwu. [wzór] Musi on zawierać (art. 126 kodeksu postępowania cywilnego):

●oznaczenie sądu, do którego jest skierowane, imię i nazwisko lub nazwę stron, ich przedstawicieli ustawowych i pełnomocników,

●oznaczenie rodzaju pisma,

●osnowę wniosku lub oświadczenia oraz dowody na poparcie przytoczonych okoliczności,

●podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika,

●wymienienie załączników.

Określenie roszczeń w pierwszej części pozwu wniesionego w postępowaniu upominawczym w sprawie ABC Sp. z o.o. przeciwko Janowi Kowalskiemu mogłoby wyglądać w następujący sposób:

"Działając w imieniu powoda ABC Sp. z o.o., którego pełnomocnictwo załączam, wnoszę o:

1. Nakazanie pozwanemu Janowi Kowalskiemu, aby zapłacił powodowi kwotę 80 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od 31 marca 2007 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;

w razie zaś wniesienia sprzeciwu:

1. Zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 80 000 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu w wyżej wskazanej wysokości;

2. Rozpoznanie sprawy także pod nieobecność powoda".

Ponadto w pozwie należy:

●dokładnie określić żądania, a w sprawach o prawa majątkowe także oznaczenie wartości przedmiotu sporu, chyba że przedmiotem sprawy jest oznaczona kwota pieniężna;

●przytoczyć okoliczności faktyczne uzasadniające żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniające również właściwość sądu.

W uzasadnieniu musimy powołać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie. Jest to niezwykle ważne, późniejsze powoływanie kolejnych dowodów będzie bowiem możliwe, tylko jeśli zostanie wykazane, że strona nie powołała ich w pozwie bądź piśmie złożonym na żądanie sądu (piśmie przygotowawczym) bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

Środkami dowodowymi mogą być wszelkie materiały mające potencjalnie istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności są nimi: dokumenty, zeznania świadków, opinia biegłych, oględziny, przesłuchanie stron, fotografie, plany, rysunki oraz inne nośniki utrwalające obraz lub dźwięk.

Powołując w pozwie bądź dalszym piśmie procesowym dowód, należy pamiętać o tym, aby precyzyjnie określić:

●środek dowodowy - musi on być opisany w taki sposób, aby sąd mógł go przeprowadzić (np. powołując dowód z zeznań świadków, trzeba podać ich adresy),

●okoliczności, które mają nim być udowodnione - należy wskazać, co dany dowód ma potwierdzać lub wykazywać (np. zeznania świadka Jana Kowalskiego na okoliczność przyjęcia przez Adama Nowaka zapłaty od Janiny Kowalskiej za wykonane dzieło).

Wyjątek w tym zakresie stanowi powołanie dowodu z opinii biegłego. W tym przypadku bowiem to sąd, na wniosek strony albo z urzędu, powołuje wybranego przez siebie biegłego - zarówno co do osoby, jak i specjalności - po uprzednim wysłuchaniu wszystkich uczestników postępowania.

Ponadto jeśli dowodem dysponuje pozwany, osoba trzecia lub inny organ, możliwe jest zamieszczenie w pozwie wniosku o zobowiązanie konkretnej osoby bądź instytucji do dostarczenia takiego dowodu na rozprawę.

Odrębną kwestią jest możliwość zawarcia w pozwie dodatkowych wniosków o udzielenie zabezpieczenia oraz o zwolnienie od kosztów sądowych (por. "Zabezpieczenie sposobem na rozpoczęcie sprawy sadowej", FiP nr 180 z 17 września 2013 r.). Jeśli powód przed wystąpieniem z pozwem uzyskał postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia, to w pozwie powinien występować o przedłużenie tego zabezpieczenia aż do prawomocnego zakończenia postępowania. Dodatkowo pozew w tego typu wypadkach trzeba złożyć w terminie wskazanym w postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia. Uchybienie temu obowiązkowi spowoduje bowiem upadek zabezpieczenia.

Do pozwu należy załączyć:

●pełnomocnictwo wraz z dowodem uiszczenia opłaty skarbowej (17 zł), jeżeli zostało udzielone, a także odpis pełnomocnictwa dla strony przeciwnej,

●dowód uiszczenia opłaty sądowej od pozwu,

●dowody powołane w treści uzasadnienia, np. odpisy: umowy, faktur, wezwania do zapłaty, innych pism stron,

●odpis pozwu wraz z załącznikami dla pozwanego.

Niedołączenie któregokolwiek z załączników stanowi brak formalny i powoduje wezwanie strony do uzupełnienia tegoż braku w terminie tygodniowym, pod rygorem zwrotu pisma. Nie dotyczy to przypadku, gdy pismo wniesione przez adwokata, radcę prawnego lub rzecznika patentowego nie zostało należycie opłacone. W takiej sytuacji przewodniczący zwraca to pismo bez wezwania o uiszczenie opłaty, jeżeli pismo podlega opłacie w wysokości stałej lub stosunkowej obliczonej od wskazanej przez stronę wartości przedmiotu sporu. W terminie tygodniowym od dnia doręczenia zarządzenia o zwrocie strona może jednakże uiścić brakującą opłatę. Jeżeli opłata została wniesiona we właściwej wysokości, to pismo wywołuje skutek od daty pierwotnego wniesienia.

Prawidłowo wniesiony pozew spowoduje, w zależności od obranego postępowania, wydanie nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym bądź nakazowym albo rozpoznanie sprawy w postępowaniu zwyczajnym. Sprawa zostanie rozpoznana w postępowaniu zwyczajnym również wtedy, gdy sąd stwierdzi brak podstaw do wydania nakazu zapłaty.

Doręczenie pozwu skutkuje zawisłością sprawy. Oznacza ona zakaz wszczynania w toku sprawy pomiędzy tymi samymi stronami nowego postępowania o to samo roszczenie. Wniesienie kolejnego pozwu mimo wskazanego zakazu skutkować będzie jego odrzuceniem. Z chwilą doręczenia pozwu ponadto:

●pozwany może wytoczyć przeciw powodowi powództwo wzajemne (możliwość ta została wyłączona w postępowaniu gospodarczym i nakazowym, w postępowaniu uproszczonym powództwo wzajemne jest dopuszczalne, jeżeli roszczenia z pozwu wzajemnego nadają się do rozpoznania w tym postępowaniu),

●zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej.

Odpowiedź

Pozwany po doręczeniu pozwu w postępowaniu zwykłym może wnieść odpowiedź na pozew. Co do zasady ma na to czas do pierwszej rozprawy. Sąd władny jest jednak nakazać stronie pozwanej, aby złożyła odpowiedź na pozew w ściśle określonym terminie. Uchybienie takiemu zobowiązaniu niesie za sobą daleko idące skutki. Sąd zwraca bowiem złożoną po czasie odpowiedź na pozew oraz - jeśli pozwany nie stawi się na pierwszej rozprawie - może wydać wyrok zaoczny.

W przypadku ustanowienia profesjonalnych pełnomocników odpis odpowiedzi na pozew wysyła się bezpośrednio do powoda, załączając dowód jej nadania do egzemplarza wysyłanego do sądu. W innym przypadku do sądu wysyła się odpowiedź na pozew wraz z odpisem dla powoda, a jej doręczenia dokonuje sąd.

W odpowiedzi na pozew należy wskazać twierdzenia pozwanego oraz wnioski dowodowe na ich poparcie, a także zarzuty tamujące rozpoznanie sprawy (takie jak: zarzut przedawnienia, niewłaściwość sądu, potrącenie wzajemnego roszczenia). Pozwany, podobnie jak powód, w późniejszym toku procesu będzie mógł składać nowe wnioski dowodowe tylko wtedy, gdy wykaże, iż nie zgłosił ich w odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie przygotowawczym bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

Jeśli pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew oraz nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę albo mimo stawienia się nie bierze udziału w rozprawie, sąd wydaje wyrok zaoczny. Wydając taki wyrok, sąd uznaje twierdzenia powoda przedstawione w pozwie za prawdziwe.

Co ważne, wyrok zaoczny jest natychmiast wykonalny. Oznacza to, że powodowi wolno wszcząć egzekucję, nie czekając na złożenie przez pozwanego środka odwoławczego (w tym przypadku sprzeciwu od wyroku zaocznego). Pozwany w odwołaniu może domagać się wstrzymania natychmiastowej wykonalności wyroku.

Rozprawa

Sąd o wyznaczonej rozprawie informuje każdą ze stron oraz wzywa na nią powołanych przez strony świadków. Obecność stron nie jest obowiązkowa, o ile sąd nie zdecyduje inaczej. W tym ostatnim wypadku strony są zawiadamiane o konieczności osobistego stawiennictwa oraz skutkach ich nieobecności. Jeżeli strona nie stawiła się na rozprawę, na którą była wezwana, może się usprawiedliwić, wskazując na przyczyny niestawiennictwa oraz przedstawiając dowody na ich potwierdzenie. W przypadku powoływania się na chorobę niezbędne jest uzyskanie stosownego zaświadczenia wystawionego przez lekarza sądowego.

Rozprawa polega na tym, że najpierw powód, a następnie pozwany przedstawiają swoje stanowisko w sprawie. Sąd może zadawać stronom pytania, a także nakłaniać ich do zawarcia ugody. W dalszej kolejności przeprowadzane są zgłoszone przez strony dowody. Każda ze stron ma prawo zadawać pytania świadkom oraz ustosunkowywać się do twierdzeń i wniosków strony przeciwnej.

Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego sąd udziela głosu stronom oraz zamyka rozprawę, a jeśli nie wszystkie dowody udało się przeprowadzić, odracza rozpoznanie sprawy na kolejny termin. Po zamknięciu rozprawy sąd wydaje wyrok, którym uwzględnia albo oddala powództwa w całości bądź w części.

Środki odwoławcze

Wyrok sądu pierwszej instancji nie jest prawomocny i przysługuje od niego apelacja, a w niektórych wypadkach również skarga kasacyjna do Sądu Najwyższego. Postępowanie odwoławcze zostanie omówione w kolejnej części niniejszego cyklu.

@RY1@i02/2013/205/i02.2013.205.215000400.802.jpg@RY2@

Michał Koralewski, radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku

Michał Koralewski

radca prawny, wspólnik w Kancelarii Radców Prawnych Legitus s.c. w Gdańsku