Czasem składasz wiążącą ofertę, choć nawet o tym nie wiesz

Istotne jest, aby uczestnicy rynku mieli należytą orientację co do istoty oferty oraz następstw jej złożenia i przyjęcia. Jest to - obok aukcji, przetargu oraz negocjacji - zasadnicza forma doprowadzenia do zawarcia umowy. Dokument oferty czy też ustne oświadczenie woli noszące cechy oferty to jeden z najczęściej wymienianych między uczestnikami rynku komunikatów ustalających warunki dostawy lub sprzedaży towarów, świadczenia usług czy też wykonania określonych robót.

To, co najważniejsze

Zgodnie z art. 66 par. 1 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.) oświadczenie woli zawarcia umowy złożone przez oferenta drugiej stronie - zwanej oblatem - stanowi ofertę, jeżeli zawiera wyraźną propozycję zawarcia umowy oraz istotne postanowienia tej umowy. Są to w przypadku umów nazwanych: określenie zakresu i przedmiotu umowy, termin wykonania i wysokość wynagrodzenia, w przypadku zaś umów nienazwanych lub mieszanych, istotne postanowienia charakterystyczne dla tego rodzaju umów, zależnie od ich charakteru.

Oferentem może być osoba fizyczna, jak również osoba prawna. Prawidłowo sformułowana treść oferty winna powodować zawarcie umowy przez sam fakt przyjęcia oferty, bez potrzeby prowadzenia dalszych negocjacji zmierzających do doprecyzowania treści jej poszczególnych postanowień. Oczywiście określenie niezbędnej dla ważności oferty treści nie oznacza, iż treść ta nie może być poszerzona o inne postanowienia. Wręcz przeciwnie, dopuszczalne i celowe jest, aby oferta zawierała jak najbardziej szczegółowe uregulowania co do treści umowy. Należy podkreślić, iż oferent w zasadzie nie może później modyfikować swojej oferty, a jej przyjęcie powoduje zawarcie umowy. Oferent wypowiada się tylko raz.

Zasadniczo oferta składana jest konkretnie oznaczonej, zindywidualizowanej drugiej stronie. W literaturze dominuje potwierdzony przez Sąd Najwyższy pogląd, iż oferta może być złożona także nieoznaczonej liczbie adresatów, o ile będzie poprawna formalnie oraz wyposażona w element stanowczej woli zawarcia umowy. Współbrzmi z tym art. 534 k.c., zgodnie z którym wystawienie rzeczy w miejscu sprzedaży na widok publiczny (a zatem komunikat skierowany do nieoznaczonej liczby odbiorców) uważa się za ofertę sprzedaży. Aby tego uniknąć, wystawca winien wyraźnie - np. poprzez umieszczenie obok towaru informacji "nie na sprzedaż" czy też "wyłącznie dla celów prezentacji" - przesądzić, iż nie chodzi o ofertę.

Jeżeli oferta kierowana jest do zindywidualizowanego kręgu odbiorców, za moment jej złożenia uznaje się chwilę, gdy doszła do wiadomości adresata w ten sposób, iż mógł zapoznać się z jej treścią. Oferta skierowana do nieokreślonego kręgu odbiorców zostaje złożona z chwilą ogłoszenia, wówczas bowiem każdy ma szansę się z nią zapoznać.

Niezbędną cechą oferty jest jej stanowczość - wypowiedź składającego ofertę nie może wywoływać jakichkolwiek wątpliwości, iż podmiot ten rzeczywiście chce zawrzeć umowę. W przeciwnym razie uznana zostanie za zaproszenie do rokowań.

Ważne

Wobec stanowczego charakteru oferty niemożliwe jest złożenie jej "pod warunkiem". Natomiast jak najbardziej prawidłowe będzie złożenie oferty, której przyjęcie polega na wyborze przez oblata jednej z wielu propozycji, np. poprzez wybór konkretnej rzeczy z wielu oferowanych do sprzedaży

Oferta nie zawsze musi być opatrzona taką właśnie nazwą, niekiedy pisma oznaczone jako np. "list intencyjny", "zamówienie" czy też "zapotrzebowanie" zawierające stanowczą wolę zakupu określonej kategorii towarów za konkretną cenę i we wskazanych w nich terminach wywierają skutki prawne w postaci złożenia oferty. Należy jednak pamiętać, iż ogłoszenia, reklamy, cenniki i inne informacje poczytuje się w razie wątpliwości nie za ofertę, lecz za zaproszenie do zawarcia umowy.

Niekiedy zbliżone w swojej treści do oferty są niektóre reklamy. Nie oznacza to jednak, iż występujący w każdej reklamie element informacyjny przesądza, że może zostać ona automatycznie uznana w związku z jego występowaniem za ofertę w rozumieniu art. 66 par. 1 k.c. Oferta musi wyrażać wyraźną wolę zawarcia kontraktu, reklama zaś sprowadza się do wartościowania, wykazywania zalet oraz nakłaniania do nabycia określonych produktów lub usług polecanych przez reklamodawcę. Reklamy w przypadku wątpliwości winny być traktowane jako zaproszenia do zawarcia umowy, nie zaś jako oferty.

Forma przekazania

Oferta nie musi być składana w szczególnej formie. Wyjątkiem są przypadki, gdy formy takiej wymaga umowa, jaka ma zostać zawarta w drodze przyjęcia oferty. [przykład]

Oferta może być złożona w obecności drugiej strony lub za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się na odległość. Ten ostatni termin obejmuje złożenie oferty przez telefon, lecz także poprzez przesłanie nagrania na wszelkich elektronicznych nośnikach informacji typu kaseta czy też płyta dvd, faks oraz SMS, o ile strony uprzednio nie postanowiły inaczej. Oferta złożona w tej postaci wiąże oferenta, jeśli adresat niezwłocznie potwierdzi jej otrzymanie. Potwierdzenia tego nie należy jednak utożsamiać z przyjęciem oferty, skutkującym zawarciem umowy. Oblat może następnie ofertę przyjąć, odrzucić, jak również przyjąć z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień.

Przedsiębiorca składający ofertę w postaci elektronicznej jest obowiązany poinformować drugą stronę w sposób jednoznaczny i zrozumiały o:

wczynnościach technicznych składających się na procedurę zawarcia umowy,

wskutkach prawnych potwierdzenia przez drugą stronę otrzymania oferty,

wzasadach i sposobach utrwalania, zabezpieczania i udostępniania przez przedsiębiorcę drugiej stronie treści zawieranej umowy,

wmetodach i środkach technicznych służących wykrywaniu i korygowaniu błędów we wprowadzonych danych, które jest obowiązany udostępnić drugiej stronie,

wjęzykach, w których umowa może być zawarta,

wstosowanych przez niego kodeksach etycznych oraz o ich dostępności w postaci elektronicznej.

Należy jednak podkreślić, iż w stosunkach między przedsiębiorcami stronom wolno uchylić powyższe wymogi. Ponadto nawet nieuprawnione niewywiązanie się przedsiębiorcy z powyższych obowiązków informacyjnych nie wpływa na ważność oferty, a jedynie skutkuje roszczeniami odszkodowawczymi. Natomiast w stosunkach z konsumentami posłużenie się telefonem, wizjofonem, telefaksem, pocztą elektroniczną, automatycznym urządzeniem wywołującym lub innym środkiem komunikacji elektronicznej w celu złożenia propozycji zawarcia umowy może nastąpić wyłącznie za uprzednią zgodą konsumenta.

Terminy

Oprócz istotnych postanowień celowe jest, aby oferta zawierała określenie terminu, w jakim składający ofertę będzie oczekiwał na odpowiedź, jednakże nie jest to warunkiem jej ważności. W przypadku nieoznaczenia terminu oferta złożona w obecności drugiej strony lub za pomocą środka bezpośredniego porozumiewania się przestaje wiązać, gdy nie zostanie przyjęta niezwłocznie. Złożona w inny sposób przestaje wiązać z upływem czasu, gdy składający ofertę mógł uzyskać odpowiedź bez zwłoki. Termin "środki bezpośredniego porozumiewania" obejmuje złożenie oferty przez telefon, lecz także poprzez przesłanie nagrania na wszelkich elektronicznych nośnikach informacji typu kaseta czy też płyta dvd, faks oraz SMS, o ile strony uprzednio nie postanowiły inaczej. Natomiast sformułowanie "niezwłocznie" oznacza, iż oferta winna być przyjęta bez uzasadnionej zwłoki, w czasie tych samych negocjacji, bez ich przerwy.

Za spóźnione należy uznać przyjęcie oferty między uczestnikami rozmów, jeżeli jeden z nich po otrzymaniu oferty opuszcza miejsce negocjacji (aby zasięgnąć opinii ekspertów), a następnie po pewnym czasie wraca i oświadcza, iż ofertę przyjmuje. W przypadku rozmowy telefonicznej "niezwłocznie" oznacza, że przyjęcie oferty powinno nastąpić w zasadzie w toku tej samej rozmowy telefonicznej. Uznaje się, że w ramach kontaktu online potwierdzenie niezwłoczne to dokonane w chwili obecności oblata na stronie internetowej oferenta. W razie wątpliwości należy stosować wykładnię, iż oświadczenie o przyjęciu winno być złożone, dopóki nie nastąpi przerwa we wzajemnej obecności stron lub wzajemnym kontakcie słownym na odległość. Trzeba jednak pamiętać, iż kodeks cywilny przewiduje szczególną regulację w przypadku opóźnienia w dotarciu do adresata oświadczenia o przyjęciu oferty. Jeżeli nadeszło ono z opóźnieniem, lecz z jego treści lub okoliczności wynika, iż zostało wysłane w czasie właściwym, umowa dochodzi do skutku, chyba że składający ofertę zawiadomi niezwłocznie drugą stronę, iż wskutek opóźnienia odpowiedzi poczytuje umowę za niezawartą.

Jakie następstwa

Od chwili złożenia oferty oferent pozostaje nią związany. Przyjęcie oferty jest zarazem zawarciem umowy między stronami na wskazanych w ofercie warunkach. Adresat oferty może ją w całości przyjąć lub odrzucić. W literaturze używa się sformułowania "zasada lustrzanego odbicia" - tzn. oferta musi zostać przyjęta "w całym jej zakresie i tylko w tym zakresie". Oblat nie musi posługiwać się szczególną terminologią w celu wykazania, iż przyjmuje ofertę. Wystarczy, gdy w jakikolwiek sposób uwidoczni chęć zawarcia umowy na warunkach przewidzianych w ofercie, nawet poprzez użycie jednego słowa "zgoda" lub "tak".

Oferta nieprzyjęta wygasa w całości. Nie ma możliwości wprowadzania zmian do oferty, przyjęcie oferty z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia poczytuje się za nową ofertę. Takie same konsekwencje rodzi spóźnione przyjęcie oferty, które ma walor nowej oferty złożonej pierwszemu oferentowi. W takiej sytuacji następuje zamiana ról - oblat staje się oferentem. Nie dotyczy to jednak sytuacji, gdy w stosunkach między przedsiębiorcami odpowiedź na ofertę następuje z zastrzeżeniem zmian lub uzupełnień niezmieniających istotnie treści oferty.

Jako istotną zmianę treści oferty należy rozumieć propozycję modyfikacji sytuacji prawnej stron w porównaniu z tą, jaka miałaby miejsce po przyjęciu oferty bez zastrzeżeń. Nie chodzi zatem o jakąkolwiek różnicę w oświadczeniach obu stron. Nie będzie nosiło charakteru zmiany użycie przez oblata odmiennych określeń na oznaczenie tego samego pojęcia. Podobnie nie będzie zmianą wyrazistsze niż w ofercie sprecyzowanie tych elementów treściowych, które bez wątpienia w niej tkwiły, lecz nie były wyraźnie zaakcentowane. I wreszcie - nie będzie zmianą zaakcentowanie przez oferenta skutków prawnych oferty, które ona i tak wywiera na podstawie przepisów prawa. Przyjęcie np. oferty wykonania robót remontowych z zastrzeżeniem, iż wykonawca będzie odpowiadał za ich nienależytą realizację - w sytuacji gdy oferta nie zawiera wyłączeń odpowiedzialności - nie zmienia treści oferty, odpowiedzialność z tego tytułu towarzyszy bowiem oferentowi na mocy kodeksu cywilnego. Jednakże takie samo zastrzeżenie, stwierdzające, iż wykonawca ponosić będzie odpowiedzialność w każdym przypadku niewywiązania się ze swoich obowiązków, nawet bez swojej winy, będzie zmianą istotną, modyfikuje bowiem odpowiedzialność kodeksową, opartą na zasadzie winy.

W każdym przypadku należy odrębnie oceniać istotność zmiany, nie da się określić uniwersalnej dyrektywy interpretacyjnej. Ponieważ jednak zmiana formułowana jest przez oblata, jej istotność winna być oceniana w świetle sytuacji prawnej oferenta. Przyjmuje się, iż zmiana pogarszająca sytuację prawną oferenta będzie istotną, natomiast zmiana korzystna dla oferenta za istotną uznana nie będzie. Podobnie dopuszczalne jest i powoduje skutki przyjęcia oferty doprecyzowanie jej treści przez oblata w zakresie wyznaczonym przez oferenta. W takim wypadku następuje przyjęcie oferty z uwzględnieniem zastrzeżeń. Reguły tej nie stosuje się jednakże wówczas, gdy w treści oferty wskazano, iż może być przyjęta jedynie bez zastrzeżeń, gdy oferent niezwłocznie sprzeciwił się włączeniu zastrzeżeń do umowy albo gdy druga strona w odpowiedzi na ofertę uzależniła jej przyjęcie od zgody oferenta na włączenie zastrzeżeń do umowy, a zgody tej niezwłocznie nie otrzymała. Jednakże oferty nie sposób odwołać, jeżeli wynika to z jej treści lub jeżeli określono w niej termin przyjęcia. W szczególności nie można odwołać oferty, gdy oferent umieścił w niej zastrzeżenie o nieodwołalności. Niekiedy z samej treści oferty wynika, iż jest nieodwołalna. Skutki takie wywołuje np. dopisek, iż można ją przyjąć w każdym czasie. Uprawnienia te przysługują wyłącznie w stosunkach między przedsiębiorcami. W stosunkach między przedsiębiorcą a konsumentem uznaje się, iż nieodwołalność oferty złożonej przez profesjonalnego przedsiębiorcę służy ochronie uzasadnionych interesów konsumenta.

Przyjmuje się, iż oferta oraz oświadczenie woli o jej przyjęciu wymaga zachowania identycznej formy, jaka obowiązuje przy zawieraniu umowy. Tak więc zarówno przyjęcie, jak i odrzucenie oferty winno być dokonywane przez osoby mające upoważnienie do zaciągania zobowiązań.

Milcząca akceptacja

Jeżeli przedsiębiorca otrzymał od osoby, z którą pozostaje w stałych stosunkach gospodarczych, ofertę zawarcia umowy w ramach swej działalności, brak niezwłocznej odpowiedzi poczytuje się za przyjęcie oferty. Jest to odstępstwo od generalnej zasady prawa zobowiązań, iż bierne zachowanie (niedziałanie) nie może być utożsamiane z oświadczeniem woli. Ustawa nie definiuje określenia "stałe stosunki gospodarcze", przyjmuje się jednak, iż są to stosunki, które cechuje powtarzalność czy też trwałość, a przy tym obie strony w trakcie ich trwania wykazują pewną aktywność.

W orzecznictwie sądowym obserwuje się tendencje do zawężania wykładni tego pojęcia. Typowym przykładem trwałych stosunków gospodarczych jest sytuacja, gdy strony powiązane są umowami ramowymi czy też o współpracę, przewidującymi konkretyzację współpracy poprzez składanie poszczególnych zamówień (ofert). W każdym wypadku wzajemne stosunki stron muszą obejmować powtarzające się transakcje pomiędzy stronami o charakterze cyklicznym, dokonywane w podobnym trybie. Natomiast - jak stwierdził Sąd Apelacyjny w Katowicach - incydentalne umowy danego typu, zawierane między stronami co jakiś czas, nie prowadzą do nawiązania trwałej współpracy gospodarczej. Nie będzie również trwałym stosunkiem gospodarczym sytuacja, gdy sprzedawca samochodów wysyła cyklicznie do szeregu przedsiębiorców pisemne oferty leasingu samochodów, na które nie uzyskuje odpowiedzi. Zasadniczo relacje takie winny mieć charakter zobowiązaniowy. Przedsiębiorca, który nie zamierza zawrzeć umowy, winien odpowiedzieć niezwłocznie, biorąc pod uwagę stopień skomplikowania oferty oraz przyjęty sposób komunikowania się obu stron.

Przykładowo, jak stanowi orzecznictwo Sądu Najwyższego, milczenie może być uznane za przejaw oświadczenia woli wyrażającego zgodę, jeżeli osoba niezaprzeczająca mogła i powinna była zająć merytoryczne stanowisko, czego jednak nie uczyniła, ponieważ nie zwróciła przyjętego towaru oraz faktury. Jako brak odpowiedzi uznaje się brak jakiegokolwiek komunikatu oblata odnośnie do otrzymanej oferty. Nie zostanie zatem uznane za milczenie złożenie przez oblata oświadczenia co do formalnych aspektów dalszego postępowania z ofertą, np. informacja, iż oferta zostanie przeanalizowana.

Należy podkreślić doniosłe konsekwencje tego trybu przyjęcia oferty oraz konieczność nieustannej czujności, zwłaszcza tych przedsiębiorców, którzy stale kooperują z wieloma podmiotami. Wiąże się to z niebezpieczeństwem podrzucenia nieuważnym oblatom niechcianych umów. W przypadku przedsiębiorców budowlanych realizacja dużych kontraktów drogowych czy też energetycznych wymaga zawarcia kilkudziesięciu umów podwykonawczych. Niekiedy umowy na wykonanie kolejnych odcinków, np. pasa drogowego, zawierane są z firmami wykonującymi poprzednie odcinki. W takiej sytuacji brak reakcji generalnego wykonawcy na ofertę złożoną przez podwykonawcę poprzednio już zatrudnionego nieuchronnie może prowadzić do kwalifikacji milczenia jako przyjęcia nowej oferty. Aby tego uniknąć, strony, zawierając między sobą pierwszą umowę, winny wyłączyć stosowanie powyższych uregulowań, mają one bowiem charakter dyspozytywny i strony pozostające w stałych stosunkach mogą je znieść lub dowolnie modyfikować.

Przyjęcie przez wykonanie

Stosownie do art. 69 k.c., jeżeli według ustalonego w danych stosunkach zwyczaju lub według treści oferty dojście do składającego ofertę oświadczenia drugiej strony o przyjęciu nie jest wymagane, w szczególności gdy składający ofertę żąda niezwłocznego wykonania umowy, umowa dochodzi do skutku, skoro druga strona w czasie właściwym przystąpi do jej wykonania. Przystąpienie do wykonywania to działania będące realizacją choćby niektórych obowiązków umownych w czasie wyznaczonym przez oferenta w ofercie. Jeżeli nie wyznaczono w niej czasu na rozpoczęcie wykonywania umowy, trzeba rozpocząć wykonywanie w czasie, w jakim uczyniłaby to w danych warunkach osoba postępująca z należytą starannością.

Jak stwierdził Sąd Najwyższy, typowym przykładem jest podjęcie produkcji zamawianego w ofercie zakupu materiału. Innym podobnym przykładem jest zachowanie polegające na odebraniu towaru i wystawienie w ślad za tym dokumentu rozliczeniowego - faktury określającej rodzaj towaru, jego cenę, termin zapłaty. Zachowanie to można kwalifikować jako skierowaną do drugiej strony ofertę zawarcia umowy sprzedaży, ujawnia ono bowiem stanowczą wolę zawarcia umowy, pozwalając jego adresatowi zawrzeć umowę przez prostą akceptację złożonej mu propozycji. W takim przypadku uchylone zostaje wymaganie dojścia do oferenta oświadczenia adresata o przejęciu oferty, co umożliwia adresatowi zawarcie kontraktu już z chwilą uzewnętrznienia woli przyjęcia oferty. Odebranie towaru przez drugą stronę, przeznaczenie go do wykorzystania w swojej działalności gospodarczej stanowi przejaw uzewnętrznienia woli przyjęcia oferty, a w konsekwencji zawarcie umowy. W określonym kontekście sytuacyjnym, w którym realizuje się zachowanie drugiej strony (objęcie towaru w posiadanie, jego wykorzystanie zgodnie z przeznaczeniem), zachowaniu temu należy przypisać rolę przyjęcia oferty.

Chwila i miejsce

W razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w chwili otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane - w chwili przystąpienia przez drugą stronę do wykonania umowy.

Ponadto w razie wątpliwości umowę poczytuje się za zawartą w miejscu otrzymania przez składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu, a jeżeli dojście do składającego ofertę oświadczenia o jej przyjęciu nie jest wymagane albo oferta jest składana w postaci elektronicznej - w miejscu zamieszkania albo w siedzibie składającego ofertę w chwili zawarcia umowy.

Przywilej odrzucenia

Zawsze przed upływem terminu związania ofertą oblat ma prawo ją odrzucić. Nie musi w tym celu używać sformalizowanych środków językowych, wystarczy, iż z jego zachowania, stosując normalne reguły interpretacyjne, da się odczytać jednoznaczny zamiar nieprzyjęcia oferty. Nie musi być to zatem wyraźne sformułowanie typu "nie jestem zainteresowany ofertą waszego przedsiębiorstwa, której przedmiotem było...". Podobne znaczenie będzie miało wyrażenie "dostawę oferowanego towaru otrzymuję już od firmy..." lub "w związku z ofertą z dnia... rozważę jej warunki". Na skutek odrzucenia oferta przestaje wiązać oferenta. Po odrzuceniu oblat nie może już jednak zmienić zdania i przyjąć oferty, skutki odrzucenia są nieodwracalne.

PRZYKŁAD

Koniecznie na piśmie

Umowa o roboty budowlane winna być zawarta na piśmie (stanowi tak art. 648 par. 1 k.c.). Zatem również oferta złożona w tej sprawie musi mieć formę pisemną.

Typowe błędy

● Najczęściej dzieje się tak dlatego, iż strony zainteresowane są doprecyzowaniem umowy lub uchyleniem postanowień, które już po wyborze oferty wydały im się zbędne. Strony nie zdają sobie sprawy, iż w ten sposób tworzą dualizm prawny, powodujący, iż jedna transakcja regulowana jest dwoma umowami. Rozszerzona umowa podpisana po przyjęciu oferty nie niweczy istnienia ani też skutków prawnych umowy powstałej na skutek przyjęcia oferty. Niekiedy druga z tych umów, na skutek wzbogacenia oferty o nowe, niekoniecznie pasujące do niej elementy, pozostaje w znacznej części niespójna z kontraktem zawartym w prawidłowy sposób, na skutek przyjęcia oferty. Należy jednak zauważyć, iż stronom wolno zastrzec w ofercie zachowanie określonej formy dla przyjęcia oferty - np. podpisania umowy załączonej do oferty. Wymóg podpisania odrębnej umowy, nieodbiegającej treścią od złożonej oferty, może także wynikać z warunków przetargu. Również w postępowaniach toczących się pod rządami ustawy - Prawo zamówień publicznych zawarcie umowy następuje poprzez podpisanie odrębnego od oferty dokumentu. Jednakże w pozostałych przypadkach, jeżeli wyraźnie nie zastrzeżono, że przyjęciu oferty towarzyszy podpisanie umowy, owo przyjęcie w zwykłej formie jest zawarciem umowy.

● W takim przypadku oświadczenie woli o odwołaniu nie rodzi skutków prawnych. Wówczas - w razie konsekwentnego podnoszenia przez oferenta skuteczności odwołania oferty - celowe jest skorzystanie z prawa ustalenia na drodze sądowej, iż strony łączy stosunek umowny ukształtowany przyjęciem oferty.

● Oferent składa np. zapewnienie, iż byłby skłonny wykonać czy też jest zainteresowany wykonaniem pewnego katalogu robót, przy czym podaje wystarczająco precyzyjny opis robót, wysokość wynagrodzenia oraz terminy realizacji. Tak więc ta nieważna oferta zawiera wszelkie istotne postanowienia umowy, lecz tryb warunkowy ją dyskwalifikuje. Podobnie gdy oferta zawiera jedynie szczegółowe zestawienie robót budowlanych, terminy oraz niezbędne sprecyzowanie wynagrodzenia. Użycie w treści oświadczenia woli sformułowania "przedstawiamy kalkulację robót" bez stwierdzenia, iż roboty te oferujemy lub zamierzamy wykonać na rzecz kontrahenta, może prowadzić do zakwestionowania skuteczności oświadczenia woli jako oferty. Podobnie w razie zamieszczenia ogłoszenia "o zamiarze przeznaczenia do sprzedaży określonej partii samochodów" zamiast stwierdzenia, iż "oferuję do sprzedaży następującą partię samochodów", nie nastąpią skutki prawne w postaci złożenia oferty,

● Zastrzeżenie takie nie wywiera skutków prawnych, jedna ze stron nie może bowiem wyznaczać reguł znaczeniowych. Nie dotyczy to oczywiście wcześniej omawianej instytucji milczącego przyjęcia oferty przez przedsiębiorcę. Ponadto strony mogą wcześniej umówić się (np. w umowie ramowej), iż w ten sposób będą interpretować milczenie oblata.

Ważne

Nie ma możliwości wprowadzania zmian do oferty, przyjęcie oferty z zastrzeżeniem zmiany lub uzupełnienia poczytuje się za nową ofertę

Droga do kontraktu poprzez aukcję i przetarg

Aukcja oraz przetarg to rozpowszechnione sposoby zawierania umów, w ramach których następuje również złożenie oferty. Wywiera ona jednak odmienne skutki prawne, niż złożona w innym trybie.

Aukcja - podobnie jak przetarg - poprzedzona jest ogłoszeniem precyzującym jej warunki, czas, przedmiot oraz miejsce. Rozstrzygnięcie aukcji następuje we wskazanym miejscu jej przeprowadzenia, gdzie następuje składanie ofert, z których każda winna być korzystniejsza od poprzedniej, organizator aukcji dokonuje zaś tzw. przybicia ostatniej najkorzystniejszej oferty, co jest równoznaczne z zawarciem umowy. Udzielenie przybicia następujące w formie określonej w warunkach aukcji (najczęściej ustnie lub poprzez stuknięcie młotkiem) jest oświadczeniem woli organizatora aukcji o wyborze oferty, składanym publicznie, wobec uczestników aukcji. Pozostałe złożone w trakcie aukcji oferty przestają wiązać, gdy inny uczestnik aukcji złożył ofertę korzystniejszą, chyba iż w warunkach aukcji zastrzeżono inaczej. Uczestnik aukcji jest związany treścią złożonej przez siebie oferty. Złożona oferta wiąże uczestnika do chwili złożenia przez innego oferty korzystniejszej. Nie jest zatem możliwy powrót do wcześniej złożonej, a następnie przebitej oferty.

Nie ma jednak przeszkód, aby warunki aukcji przewidywały wiążący charakter wszystkich złożonych ofert aż do zakończenia aukcji. Praktyka taka jest stosowana np. przez internetowe portale aukcyjne.

W przypadku przetargu następuje ocena złożonych ofert przez organizatora przetargu. Oferta złożona w trakcie przetargu przestaje wiązać, gdy wybrano inną ofertę lub gdy przetarg został zamknięty bez wybrania jakiejkolwiek (chyba że w jego warunkach zastrzeżono inaczej). Sam wybór nie jest jeszcze równoznaczny z zawarciem umowy, jednakże organizator przetargu ma obowiązek zawrzeć umowę z podmiotem, który złożył wybraną ofertę. Powinien też niezwłocznie powiadomić na piśmie wszystkich uczestników o wyniku przetargu albo o zamknięciu go bez dokonania wyboru.

Tryb wyboru ofert składanych w ramach aukcji lub przetargu nie może być zmieniony od chwili udostępnienia warunków aukcji lub przetargu, czyli najczęściej od chwili wydania ogłoszenia o ich przeprowadzeniu.

Również zamówienia publiczne rządzą się swoimi prawami. Tu nie wystarczy samo przyjęcie propozycji wykonawcy. Należy zwrócić uwagę na uregulowania ustawy z 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 907), która ściśle formalizuje zarówno treść, jak i procedurę składania, oceny oraz wyboru oferty przez zamawiającego. Generalną zasadą wynikającą z tego aktu normatywnego jest niedopuszczalność zawarcia umowy w sprawie zamówienia publicznego w drodze przyjęcia oferty, zawsze konieczne jest podpisanie oddzielnego dokumentu umowy (por. "Jak składać ofertę w przetargu na wykonanie robót budowlanych", FiP z 6 czerwca 2013 r.).

@RY1@i02/2013/190/i02.2013.190.215000400.804.jpg@RY2@

Leszek Mokosa główny specjalista ds. prawno-handlowych, Mostostal Warszawa

Leszek Mokosa

główny specjalista ds. prawno-handlowych, Mostostal Warszawa