Nie każdy zawał jest wypadkiem przy pracy

W 2010 r. wdowa po zatrudnionym w prywatnej firmie wystąpiła do ZUS o wypłatę jednorazowego odszkodowania z tytułu śmiertelnego wypadku przy pracy. Zakład odmówił wypłaty. Sprawa trafiła do sądu I instancji.

W czasie postępowania wyjaśniającego stwierdzono, że zmarły był zatrudniony w niepełnym wymiarze czasu jako zaopatrzeniowiec. W praktyce jednak nie tylko pracował więcej, ale zajmował się w firmie wieloma zadaniami, m.in. przekazywaniem wypłat firmom zewnętrznym za wykonane świadczenia.

Bez badań okresowych

Zdaniem rodziny stres związany z brakiem pieniędzy na opłacenie rachunków przez firmę stał się przyczyną zawału w pracy. Ubezpieczony zmarł w szpitalu. Sąd I instancji uznał zdarzenie za wypadek przy pracy. Opinię tę podzieliła II instancja. Dodatkowo stwierdzono, że pracodawca dopuścił zatrudnionego do wykonywania obowiązków bez badań okresowych.

Od tego wyroku ZUS złożył kasację. Sąd Najwyższy przyznał rację skarżącemu, uchylając wyrok i przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia. Sędziowie wskazali, że przy ocenie tej konkretnej sprawy kluczowe znaczenie ma art. 3 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 z późn. zm.). Zgodnie z nim za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku ze świadczonymi zadaniami. Niezbędne jest więc określenie relacji między doznanym zawałem a pracą, stresem i wysiłkiem fizycznym oraz brakiem badań profilaktycznych.

Sędziowie wskazali, że za zewnętrzną przyczynę ataku serca nie może być uznany każdy wysiłek związany z normalnie wykonywanymi obowiązkami, lecz tylko ten istotny, czyli mający decydujący wpływ (w przeważającej mierze) na wywołanie dolegliwości. W przeciwnym razie można byłoby uznać, że każdy zawał w czasie świadczenia zadań służbowych jest wypadkiem przy pracy.

Nadzwyczajna sytuacja

Przy ocenie takich zdarzeń niezbędne jest wskazanie, czy nadzwyczajna sytuacja związana z obowiązkami zawodowymi staje się współdziałającą przyczyną zewnętrzną (wyrok SN z 28 marca 2001 r., II UKN 283/00, wyrok SN z 23 września 1999 r., II UKN 128/99). Pogorszenie stanu zdrowia bez związku z wykonywanymi zadaniami i będące skutkiem rozwoju samoistnego schorzenia nie będzie uznane za wypadek przy pracy, choćby wystąpiło nagle. Z tego też powodu zadaniem sądu II instancji jest ustalenie, czy dopuszczenie do obowiązków takiej osoby może być uznane jako przyczyna zewnętrzna wypadku.

Stres zawodowy nie jest wystarczającą przyczyną ubiegania się o odszkodowanie

Bożena Wiktorowska

bozena.wiktorowska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2013 r., sygn. akt III UK 80/12.