Tajemnica zawodowa chroni komorników przed skargami

Skargę do sądu na czynności komornika mogą złożyć: dłużnik, wierzyciel oraz inna osoba, której prawa zostały zagrożone lub naruszone przez czynności komornika. Tyle teoria. W rzeczywistości jednak szansę na skuteczne zaskarżanie działań organu egzekucyjnego mają tylko uczestnicy postępowania egzekucyjnego.

Osoby trzecie nie mają bowiem dostępu do informacji niezbędnych do prawidłowego sporządzenia skargi. Wszystko dlatego, że nie mogą przeglądać akt postępowania egzekucyjnego, a komornicy nie chcą udzielać im jakichkolwiek informacji, powołując się na tajemnicę zawodową. Tymczasem sąd odrzuca skargę, jeżeli ta nie zawiera niezbędnych danych.

Jako pierwszy na problem niewłaściwej ochrony praw osób, które nie są uczestnikami postępowania egzekucyjnego, zwrócił uwagę ministra sprawiedliwości rzecznik praw obywatelskich. Było to w 2008 r. Resort zobowiązał się wówczas do naprawienia sytuacji przy najbliższej nowelizacji procedury cywilnej. Chciał to zrobić, nakładając na komornika obowiązek przekazywania skarżącemu informacji, które są mu niezbędne do sporządzenia skargi.

Jednak takie rozwiązanie nie znalazło się w obecnie konsultowanych między resortami założeniach projektu ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw. Zaproponowano tam zupełnie inny od dotychczasowego tryb wnoszenia skargi na czynności komornika; zamiast do sądu pismo wpływałoby do komornika, który dokonał zaskarżonej czynności. On z kolei przekazywałby skargę do sądu wraz z aktami postępowania egzekucyjnego.

Zdaniem Michała Królikowskiego podsekretarza Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w ten sposób zostanie wyeliminowane zjawisko pozbawienia dostępu do akt egzekucyjnych osób trzecich, które wnoszą skargę. Z kolei po przekazaniu akt komorniczych do sądu skarżący uzyska do nich dostęp na ogólnych zasadach. Będzie więc mógł je przeglądać i otrzymywać odpisy lub wyciągi na ogólnych zasadach.

To rozwiązanie nie podoba się jednak RPO. Prof. Irena Lipowicz twierdzi bowiem, że osoba wnosząca skargę na czynności komornika jest uczestnikiem postępowania w przedmiocie skargi, a nie postępowania egzekucyjnego jako takiego. Dlatego nadal nie będzie miała dostępu do akt sprawy. RPO uważa, że celowe byłoby w przygotowywanym projekcie noweli wprowadzenie regulacji, która nakładałaby na komornika obowiązek przekazania skarżącemu informacji niezbędnych do sporządzenia skargi.

Ten pomysł z kolei budzi sprzeciw komorników. Zdaniem prezesa Krajowej Rady Komorniczej Rafała Fronczka taki obowiązek rodzi niebezpieczeństwo, bo pod pozorem chęci złożenia skargi na czynność komornika każdy będzie mógł uzyskać dane osobowe stron postępowania egzekucyjnego, np. informacje o miejscu zamieszkania wierzyciela lub dłużnika.

- Proponowane rozwiązanie pozostawałoby w sprzeczności z treścią art. 20 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, który nakłada na komornika obowiązek zachowania w tajemnicy okoliczności sprawy, o których powziął wiadomość ze względu na wykonywane czynności - tłumaczy Fronczek. Uważa, że w celu zagwarantowania osobom trzecim możliwości skarżenia czynności komornika lepszym rozwiązaniem byłoby złagodzenie warunków formalnych skargi na czynność komornika poprzez odstąpienie od wymogu zamieszczania w skardze wszystkich danych wskazanych w art. 126 k.p.c.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl