Cel: identyfikacja stron

7 lipca 2013 r. weszła w życie nowelizacja przepisów kodeksu postępowania cywilnego dokonana ustawą z 10 maja 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 654). Ma ona umożliwić jednoznaczną identyfikację stron postępowania cywilnego oraz wzmocnić sytuację prawną dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu egzekucyjnego wydanego pod jego nieobecność. Zmiany mają zminimalizować pomyłki związane z doręczaniem przesyłek sądowych pod adres, pod którym pozwany nie mieszka (jeśli pozwany dopełnił obowiązku meldunkowego, po numerze PESEL sąd ustali właściwą lokalizację) oraz prowadzenie egzekucji przeciwko osobie, która nie jest dłużnikiem, a którą z tym ostatnim łączy jedynie zbieżność imion i nazwisk. Usprawniona zostanie też procedura dokonywania na podstawie orzeczeń sądowych wpisów w ewidencjach i rejestrach.

Zgodnie ze zmienionymi rozporządzeniami na skutek wejścia w życie wyżej wymienionej ustawy, numer PESEL stron będzie znajdował się w treści klauzuli lub stanowił dodatkową informację wydawaną wraz z odpisem orzeczenia.

Należy zauważyć, iż zgodnie z nowym brzmieniem art. 126 par. 2 k.p.c. wymogiem formalnym pozwu jest m.in. numer PESEL powoda oraz adres stron postępowania (alternatywnie: zamieszkania, miejsca prowadzenia działalności gospodarczej lub jakikolwiek inny, pod który może nastąpić doręczenie). Nie ma natomiast wymogu wskazania numeru PESEL lub NIP pozwanego (wyjątek dotyczy elektronicznego postępowania upominawczego - art. 505³² k.p.c.) lub okoliczności pozwalających na jego ustalenie. PESEL pozwanego ustali z urzędu sąd w toku postępowania (wprowadzony art. 208¹ k.p.c.).

Nałożenie na sąd obowiązku ustalenia numeru identyfikacyjnego pozwanego (np. PESEL) nie oznacza, że sąd będzie zamieszczał ten numer w wyroku. Ustawa nie zmieniła art. 325 k.p.c., który opisuje elementy treści wyroku. Przypomnieć należy, iż celem ustawy było przeciwdziałanie nieprawidłowościom w doręczeniach oraz identyfikacja stron w postępowaniu egzekucyjnym. Ten cel będzie zrealizowany ustaleniem numeru PESEL pozwanego (powód sam będzie wskazywał swój nr PESEL) w toku postępowania bez potrzeby zamieszczania go w wyroku, przy czym ten numer będzie wskazywany w klauzuli wykonalności lub na odpisie orzeczenia, co ma wynikać z przygotowywanych obecnie zmian w rozporządzeniach ministra sprawiedliwości. Obowiązek określony w art. 208¹ k.p.c. powinien być realizowany we wszystkich postępowania procesowych, nie wyłączając postępowania nakazowego i upominawczego oraz, z mocy art. par. 2 k.p.c., także w postępowaniu nieprocesowym i klauzulowym.

Sądy uzyskały dostęp do zbioru PESEL w drodze teletransmisji danych (elektronicznie) za pośrednictwem aplikacji PESEL.SAD, a co za tym idzie, realizacja tego obowiązku nie powinna negatywnie wpływać na szybkość postępowania.

W przypadku gdy dostępne sądowi dane nie pozwalają na jednoznacznie ustalenie numeru PESEL pozwanego, przewodniczący powinien wezwać powoda do wskazania dodatkowych danych pozwalających na zindywidualizowanie pozwanego pod rygorem zawieszenia postępowania - znowelizowany art. 177 par. 1 pkt 6 k.p.c. Oczywiście nie chodzi o wszystkie dane zamieszczane w zbiorze PESEL (zgodnie z art. 44a ustawy o ewidencji ludności zbiór PESEL zawiera oprócz imienia i nazwiska ponad 20 danych indywidualizujących osobę fizyczną), lecz o wybrane dane (np. imiona rodziców, datę urodzenia, miejsce urodzenia, poprzednie miejsca zameldowania itp.), które pozwolą na jednoznaczną identyfikacją pozwanego.

Zgodnie z art. 177 par. 1 pkt 6 k.p.c., jeśli powód nie oznaczy danych pozwanego pozwalających na ustalenie jego numeru identyfikacyjnego, sąd może zawiesić postępowanie. Jeśli nie ma wątpliwości co do prawidłowości doręczenia oraz identyfikacji strony postępowania, a wydane w sprawie orzeczenie nie będzie podlegało wykonaniu w drodze egzekucji lub innym trybie, brak będzie podstaw do zawieszenia postępowania.

Jeśli chodzi o zmiany w zakresie ochrony dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym, dodając art. 820³ par. 1 k.p.c., ustawodawca wprowadził dodatkową podstawę zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Podstawą do zawieszenia postępowania przez komornika jest prowadzenie egzekucji na podstawie zaopatrzonego w klauzulę wykonalności orzeczenia wydanego pod nieobecność dłużnika, które było mu doręczane per awizo (art. 139 par. 1 k.p.c.) na inny adres niż adres ustalony w toku postępowania egzekucyjnego (sposób doręczenia i adres, na który tytuł egzekucyjny był doręczany, będzie wynikał z zaświadczenia wydanego przez sąd (art. 139 par. 5 k.p.c.), a w przypadku nakazu zapłaty wydanego w elektronicznym postępowaniu upominawczym - z wydruku weryfikacyjnego, który jest dostępny dla komorników.

Ustalenie w toku postępowania egzekucyjnego innego adresu zamieszkania dłużnika niż adres, pod który doręczano dłużnikowi przesyłki sądowe, może wynikać z różnych przyczyn, przykładowo zmiany adresu zamieszkania po doręczeniu orzeczenia sądowego, co wyklucza nieprawidłowość doręczenia. Mając na uwadze powyższy przykład, aby chronić wierzyciela, mimo zawieszenia postępowania komornik będzie dokonywał zajęć (art. 820³ par. 3 k.p.c.), tak aby ten instrument nie stanowił narzędzia do uniknięcia przez dłużnika egzekucji. Zawieszenie będzie jedynie chroniło dłużnika przed rozdysponowaniem środków na rzecz wierzyciela, do czasu ustalenia prawidłowości doręczenia tytułu egzekucyjnego.

Podjęcie postępowania egzekucyjnego nastąpi na podstawie zaświadczenia wydanego przez sąd lub referendarza (art. 820³ par. 2 in fine), w którym stwierdzona zostanie prawidłowość doręczenia orzeczenia wydanego pod nieobecność dłużnika (np. mimo różnic w adresie, na który orzeczenie było doręczane, z adresem ustalonym w toku postępowania egzekucyjnego, co będzie miało miejsce m.in. wtedy, gdy dłużnik zmienił adres po doręczeniu orzeczenia).

Jeśli orzeczenie opisane w art. 820³ par. 1 k.p.c. nie zostało prawidłowo doręczone, sąd z urzędu powinien je ponownie doręczyć. W takim przypadku podjęcie postępowania nastąpi po upływie terminu na jego zaskarżenie.

Jeśli jednak dłużnik po ponownym doręczeniu orzeczenia zaskarży je w terminie:

● wówczas zachodzić będzie inna podstawa do zawieszenia postępowania egzekucyjnego, jeśli sąd na wniosek dłużnika zwiesił rygor natychmiastowej wykonalności wyroku zaocznego lub wstrzymał wykonanie nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, tj. podstawa, o której mowa w art. 820 zd. 2 k.p.c.,

lub

● zachodzić będzie podstawa do umorzenia egzekucji (znowelizowany art. 825 pkt 2 k.p.c.), w przypadku gdy zaskarżeniu podlegał nakaz zapłaty wydany w postępowaniu upominawczym (elektronicznym postępowaniu upominawczym), który na skutek zaskarżenia utraci moc.

Aby uniknąć wątpliwości, czy na skutek wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty utracił moc (np. sprzeciw został wniesiony po terminie, co nie powoduje utraty mocy nakazu), ustawodawca wprowadził do treści art. 505 k.p.c. par. 3. Zgodnie z nim sąd albo referendarz sądowy na wniosek pozwanego wydadzą postanowienie, w którym stwierdzą utratę mocy nakazu zapłaty. To w razie wątpliwości stanie się formalną podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 825 pkt 2 k.p.c.

Na zakończenie można wskazać, że wydanie zaświadczenie o doręczeniu orzeczenia per awizo na oznaczony adres (art. 139 par. 5 k.p.c) czy też zaświadczenia o prawidłowości doręczenia (art. 820³ par. 2 k.p.c.) jest czynnością techniczną i nie przybiera formy orzeczenia. W tym przypadku sąd nie orzeka tylko zaświadcza. Analogicznie jest w przypadku wydania zaświadczenia opiekunowi osoby ubezwłasnowolnionej (art. 591 par. 1 k.p.c.), zaświadczenia wydanego kuratorowi (art. 604 k.p.c.) oraz w przypadku wydania zaświadczenia wykonawcy testamentu (art. 665 par. 2 k.p.c.). Forma zaświadczenia miała bowiem w założeniu ustawodawcy uprościć poświadczenie wyżej wymienionych okoliczności.

@RY1@i02/2013/147/i02.2013.147.07000080a.803.jpg@RY2@

Fot. wojtek szabelski

Prof. dr hab. Jacek Gołaczyński, podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości

Prof. dr hab. Jacek Gołaczyński

podsekretarz stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości

Fot. wojtek szabelski

@RY1@i02/2013/147/i02.2013.147.07000080a.804.jpg@RY2@

Dr Zbigniew Woźniak, sędzia delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości

Dr Zbigniew Woźniak

sędzia delegowany do Ministerstwa Sprawiedliwości