Spółka wodna nie nabędzie ograniczonego prawa rzeczowego na podstawie zmienionych przepisów

Podmioty zajmujące się dostarczaniem wody utraciły możliwość zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treścią służebności przesyłu. Taką możliwość miały do czasu wejścia w życie w 2008 r. przepisów nowelizujących kodeks cywilny. Tak uchwalił Sąd Najwyższy.

Posiadacz zależny

W sprawie, która trafiła do SN, spółka wodna zażądała, aby stwierdzono, że w 2005 r. zasiedziała służebność gruntową polegającą na prawie korzystania z części nieruchomości koniecznej do czerpania wody z ujęcia.

Budowa rozpoczęła się w 1962 r. Nieruchomość była własnością dziadka obecnego właściciela, który zezwolił na korzystanie z wody i budowę urządzeń potrzebnych do jej przesyłu. Nie pobierał wynagrodzenia i nie doszło do zawarcia umowy. Pracami zarządzała gmina. Ówczesny właściciel zgodził się na budowę drugiego zbiornika, który wybudowali mieszkańcy w latach 70. W zamian zostali podłączeni do wodociągu i nie płacą do dziś za wodę.

Obecnie spółka wodna - jako następca prawny gminy - jest właścicielem urządzeń znajdujących się na działce. Spółka uznała, że jest posiadaczem samoistnym i wystąpiła o stwierdzenie zasiedzenia. Aktualny właściciel działki podniósł, że pomiędzy jego poprzednikami a poprzednikiem spółki (gminą) istniała umowa na korzystanie z gruntu. Tak więc zarówno spółka, jak i jej poprzednik nie korzystał z nieruchomości jako posiadacz samoistny, a zależny. Sąd oddalił wniosek. Przyjął, że spółka nie była samoistnym posiadaczem całości ujęcia wody w okresie objętym wnioskiem, bowiem w tymże czasie z ujęcia korzystały także osoby, które wybudowały we własnym zakresie zbiornik. Posiadanie zależne nie prowadzi do zasiedzenia. Spółka wniosła apelację.

Zmiana prawa

Sąd okręgowy uznał, że w sprawie pojawiło się zagadnienie prawne budzące wątpliwości. I przedstawił SN pytanie: czy spółka wodna działająca na podstawie art. 164 i nast. ustawy - Prawo wodne (Dz.U. z 2001 r. nr 115, poz. 1229 z zm.), której zadaniem jest m.in. dostarczenie wody dla ludności, może nabyć w drodze zasiedzenia służebność odpowiadającą treści służebności przesyłu - na rzecz przedsiębiorstwa? Wskazał, że z orzecznictwa SN wynika, że przed wprowadzeniem rozdziału o służebności przesyłu w k.c. w 2008 r. dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa. Możliwość ta ma taki skutek, że wnioskodawca nie wskazuje nieruchomości władnącej, na rzecz której następuje nabycie prawa, gdyż to prawo wchodziłoby w skład przedsiębiorstwa. Sąd zauważył, że spółka wodna nie jest przedsiębiorcą.

SN wyraził podobny pogląd i uchwalił, że spółka wodna, utworzona do wykonywania, utrzymywania oraz eksploatacji urządzeń służących do zapewnienia wody dla ludności, mogła nabyć w drodze zasiedzenia służebność gruntową odpowiadającą treścią służebności przesyłu, ale jedynie przed wejściem w życie przepisów kodeksu cywilnego dotyczących służebności przesyłu.

Ewa Maria Radlińska

ewa.radlinska@infor.pl

ORZECZNICTWO

Uchwała Sądu Najwyższego z 27 czerwca 2013 r., sygn. akt III CZP 31/13. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia