Jak uniknąć długów spadkodawcy

Czy mogę uniknąć spłaty długów

Dostałam spadek po zmarłym mężu. Prowadził on działalność gospodarczą i boję się, że w związku z nią mogły powstać jakieś długi, o których nie wiem. Czy mogę przyjąć spadek w taki sposób, by uniknąć obowiązku spłaty zobowiązań przekraczających jego wartość?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.815.jpg@RY2@

Pozwala na to przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W razie złożenia takiego oświadczenia wierzyciele spadkodawcy nie mogą skutecznie domagać od niego więcej niż otrzymał z tytułu dziedziczenia. Spadkobierca ponosi bowiem odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Trzeba sobie jednak zdawać sprawę, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza pozwala na prowadzenie egzekucji tylko do przedmiotów wchodzących w skład spadku. W sytuacji gdy zmarły był winny komuś określoną kwotę pieniędzy, a pozostawił po sobie nieruchomość, to wierzyciel może domagać się także spłaty w gotówce.

Oświadczenie o przyjęciu spadku (w tym także z dobrodziejstwem inwentarza) można złożyć przed sądem rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania lub miejsca pobytu spadkobiercy. Czynności tej można dokonać również przed notariuszem. Oświadczenie o przyjęciu spadku powinno zawierać przede wszystkim: imię i nazwisko spadkodawcy, datę i miejsce jego śmierci, tytuł powołania do spadku i jako załącznik: wypis aktu zgonu spadkodawcy. Ponadto należy również wymienić wszelkie wiadome składającemu oświadczenie osoby należące do kręgu spadkobierców ustawowych, jak również wszelkie testamenty, chociażby składający oświadczenie uważał je za nieważne, oraz dane dotyczące treści i miejsca przechowywania testamentów. Oświadczenie może zostać złożone również ustnie i wtedy sporządza się z niego protokół. Opłata sądowa za odebranie oświadczenia o przyjęciu spadku wynosi 50 zł. Tyle samo wynosi maksymalna stawka notarialna.

Podstawa prawna

Art. 1012, 1031-1032 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Art. 640-644 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Par. 8 pkt 9 rozporządzenia ministra sprawiedliwości z 28 czerwca 2004 r. w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz.U. nr 148, poz. 1564 z późn. zm.).

Czy musimy spłacić pożyczkę po zmarłym ojcu

Razem z bratem odziedziczyłem po ojcu kawalerkę wartą 80 tys. zł. Po roku zgłosił się do nas wierzyciel ojca. Oświadczył, że właśnie upłynął termin spłaty pożyczki na kwotę 150 tys. zł zaciągniętej przed dwoma latami i musimy ją spłacić. Przyjęliśmy spadek, więc czy będziemy odpowiadali za długi ojca?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.816.jpg@RY2@

Wiele osób po śmierci najbliższych przyjmuje pozostawiony przez nich majątek i nie myśli o ewentualnej konieczności spłaty pozostałych po nim długów. Należy jednak pamiętać, że wraz z chwilą śmierci spadkodawcy na jego spadkobierców przechodzą nie tylko jego majątkowe prawa, ale i obowiązki. Przed koniecznością spłaty niespodziewanych długów zmarłego można się jednak bronić. Osoba, która dowiedziała się, że otrzymała spadek, może bowiem złożyć oświadczenie: o przyjęciu spadku wprost, o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza lub o odrzuceniu spadku. Prawne konsekwencje pociąga za sobą także niezłożenie żadnego oświadczenia. Złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku wprost jest równoznaczne z jego objęciem bez ograniczenia odpowiedzialności za długi. Wtedy nawet jeśli zobowiązania spadkodawcy przekraczają wartość przyjętego po nim majątku, spadkobiercy muszą je spłacić i odpowiadają za nie całym swoim majątkiem. Oświadczenie o przyjęciu może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Co do zasady, brak oświadczenia spadkobiercy w powyższym terminie jest jednoznaczny z prostym przyjęciem spadku.

Podstawa prawna

Art. 1012 i 1015 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 ze zm.).

Czy muszę przyjąć majątek po ojcu

Otrzymałam informację o tym, że odziedziczyłam spadek po zmarłym ojcu, z którym od rozwodu rodziców nie utrzymywałam kontaktów. Ojciec miał nową rodzinę i dzieci. Czy muszę po nim dziedziczyć?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.817.jpg@RY2@

Osoba, która nie chce dziedziczyć po zmarłym, może złożyć przed sądem lub notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku. Jego skutkiem będzie wyłączenie od dziedziczenia, a spadkobierca będzie traktowany w świetle prawa tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (tj. zmarł przed spadkodawcą). Oświadczenie o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Po odrzuceniu spadku niechciany udział spadkowy podlega dziedziczeniu ustawowemu i zostanie podzielony między pozostałych spadkobierców. Oświadczenie o odrzuceniu spadku nie może być odwołane, a po jego złożeniu spadkobierca nie może domagać się udziału w pozostawionym mu majątku. Należy jednak pamiętać, że odrzucenie spadku przez spadkobiercę - dziecko spadkodawcy, które nabywa majątek w drodze dziedziczenia ustawowego, powoduje, że udział po nim otrzymają zstępni odrzucającego, tj. jego dzieci, wnukowie itd.

Podstawa prawna

Art. 1020 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy mogę odrzucić spadek przed jego otwarciem

Nie chcę otrzymać spadku po moich rodzicach, a wyjeżdżam na wiele lat za granicę. Czy mogę uregulować w jakiś sposób swoją sytuację i przykładowo odrzucić spadek już w tym momencie?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.818.jpg@RY2@

Do odrzucenia spadku może dojść jedynie po śmierci spadkodawcy. Kodeks cywilny pozwala jednak na uregulowanie sytuacji przyszłego spadkobiercy jeszcze przed tym momentem. Sposobem na to jest zrzeczenie się dziedziczenia jeszcze za życia spadkodawcy. Spadkobierca ustawowy (lecz już nie testamentowy) może zawrzeć umowę z przyszłym spadkodawcą i zrzec się w niej prawa do dziedziczenia. Sporządza ją notariusz w formie aktu notarialnego. Umowa zawarta w innej formie jest nieważna. Spadkobierca ustawowy nie ma prawa zrzec się dziedziczenia na korzyść wskazanej przez siebie osoby. Zawarcie przez spadkobiercę ustawowego umowy o zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również jego dzieci, zarówno te, które żyły w momencie sporządzenia umowy, jak i te, które urodzą się później. Strony zawierające taką umowę mogą jednak zastrzec, że zstępni spadkobiercy, który zrzekają się dziedziczenia, będą jednak dziedziczyli po spadkodawcy. Zrzeczenie się dziedziczenia może zostać odwołane w drodze kolejnej umowy w formie aktu notarialnego.

Podstawa prawna

Art. 1047-1050 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy odrzucenie spadku uchroni przed wierzycielami

Mam wiele długów. W związku z tym, że nie pracuję i nie mam majątku, komornik nie ma możliwości przeprowadzenia egzekucji. Niedawno otrzymałem udział w mieszkaniu w spadku po ciotce. Czy odrzucenie spadku uchroni mnie przed wierzycielami?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.819.jpg@RY2@

Wierzyciele, którzy dowiedzą się o odrzuceniu spadku przez dłużnika, mogą zawsze uznać, że spadkobierca odrzucił spadek z ich pokrzywdzeniem. Wtedy każdy z wierzycieli, którego wierzytelność istniała w chwili odrzucenia spadku, ma prawo zażądać, aby taka czynność została uznana za bezskuteczną w stosunku do niego. Z roszczeniem można wystąpić jedynie w ciągu sześciu miesięcy od powzięcia informacji o odrzuceniu spadku i nie później niż po upływie trzech lat od kiedy to się stało. Wierzyciel musi udowodnić, że wskutek odrzucenia spadku dłużnik stał się niewypłacalny w stopniu wyższym, niż był przed dokonaniem czynności.

Podstawa prawna

Art. 1024 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy będę musiała uregulować niespłacone pożyczki

Mój ojciec zaciągnął przed śmiercią wiele pożyczek w parabankach. Czy wierzyciele mogą domagać się ich spłaty od spadkobierców?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.820.jpg@RY2@

Z chwilą jego śmierci zmarłego na spadkobierców przechodzą jego prawa i obowiązki majątkowe. Nie ma przy tym znaczenia, w jaki sposób zostali oni powołani do dziedziczenia: z mocy ustawy czy testamentu. Do długów spadkowych należą głównie zobowiązania, które zaciągnął spadkodawca, np. kredyty, pożyczki oraz zaległości wynikające z umowy najmu lokalu. Długami spadkowymi są też koszty pogrzebu spadkodawcy, postępowania spadkowego, a także obowiązki, takie jak zaspokojenie roszczeń o zachowek oraz wykonanie zapisów zwykłych i poleceń. Koszty pogrzebu spadkodawcy zalicza się w takim zakresie, w jakim pochówek odpowiadał zwyczajom przyjętym w danym środowisku. Nie należą natomiast do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami. Spadkobierców nie obciążają więc alimenty, które spadkodawca płacił na dzieci i wypłacane przez niego renty. Z drugiej strony nie mogą oni odziedziczyć przysługujących zmarłemu służebności osobistych, spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu czy osobistych praw autorskich. Jeśli spadkobierca nie chce płacić długów spadkowych, po prostu może odrzucić spadek.

Podstawa prawna

Art. 922 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Czy spadkobierca spłaci wszystkich dłużników

Przyjąłem spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłaciłem wszystkich znanych mi wierzycieli zmarłych rodziców. Wciąż jednak zgłaszają się do mnie nowi i już dawno oddałem im otrzymany majątek. Czy muszę spłacić kolejnych wierzycieli?

@RY1@i02/2013/042/i02.2013.042.18300110e.821.jpg@RY2@

Do chwili przyjęcia spadku spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko ze spadku. W razie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza ponosi on odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do wartości ustalonego w inwentarzu stanu czynnego spadku. Powyższe ograniczenie odpowiedzialności nie będzie miało miejsca, jeżeli spadkobierca podstępnie nie podał do inwentarza przedmiotów należących do spadku albo podał do inwentarza nieistniejące długi. Spadkobierca, który przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, powinien spłacić długi ujawnione w inwentarzu stanu czynnego spadku, a także pozostałe długi, o których wie. Gdyby na spłatę tego zadłużenia przeznaczył całą sumę, która stanowiła wartość stanu czynnego spadku, to wówczas w ten sposób uwalnia się od odpowiedzialności za długi, z którymi w przyszłości mogą wystąpić nieznani mu teraz wierzyciele. Obowiązuje tutaj zasada, że skoro spadkobierca przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza i spłacił tylko niektóre długi, nie wiedząc o pozostałych, to odpowiedzialność za te pozostałe ponosi tylko do określonej kwoty.

Podstawa prawna

Art. 1030-1032 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).

Damian Michalczuk

damian.michalczuk@infor.pl