Organizator kolonii nie wyłączy odpowiedzialności za mienie
Jestem organizatorem kolonii letnich dla młodzieży. Jeden z rodziców zarzucił mi, że w umowie stosuję zakazane zapisy. Chodzi o postanowienie, że "organizator nie odpowiada za zniszczenie lub zagubienie rzeczy wartościowych w ośrodku lub w środkach transportu". Kwestionowany jest też zapis, że "uczestnikowi nie przysługuje zwrot wartości świadczeń, których nie wykorzystał w czasie trwania imprezy turystycznej z przyczyn leżących po jego stronie". Czy rzeczywiście takie postanowienia umowy są niedopuszczalne?
Tak, oba wskazane przez czytelnika zapisy umowne są niedozwolone. Pierwszy ogranicza odpowiedzialność przedsiębiorcy za mienie konsumenta w czasie transportu oraz w czasie pobytu w miejscu docelowym. Zatem jest niedozwolonym postanowieniem umownym w rozumieniu art. 3853 pkt 2 kodeksu cywilnego (dalej: k.c.). Zgodnie z tym przepisem w razie wątpliwości uważa się, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są te, które w szczególności wyłączają lub istotnie ograniczają odpowiedzialność względem konsumenta za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania. Wprowadzenie takiego zapisu do umowy pozwalałoby na przyjęcie, że każda kradzież czy zgubienie rzeczy w czasie trwania imprezy, bez względu na okoliczności, wyłącza odpowiedzialność organizatora.
Drugie postanowienie umowy pozwala przedsiębiorcy na zatrzymanie uiszczonej przez konsumenta ceny w sytuacji, gdy ten nie korzysta ze świadczeń przewidzianych umową, i to bez względu na przyczyny, które do takiej sytuacji doprowadziły, i okoliczności, w jakich doszło do niewykorzystania świadczenia przez konsumenta. Brak odniesienia się w omawianym postanowieniu do przyczyn leżących wyłącznie po stronie konsumenta ze szczegółowym określeniem, o jakie przypadki chodzi, nie spełnia wymogu precyzyjnego ujęcia warunków, które mogłyby uzasadniać zatrzymanie wartości świadczenia, z którego konsument nie skorzystał. Postanowienie umożliwiające przedsiębiorcy zatrzymanie całości ceny pomimo niewykonania świadczenia jest bezprawne. Zapis taki narusza zbiorowe interesy konsumentów, skoro wyłącza obowiązek zwrotu konsumentowi uiszczonej zapłaty za świadczenie niespełnione w całości lub części. Pogląd ten potwierdza wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 16 października 2014 r. (sygn. akt VI ACa 1942/13).
Definicja zbiorowego interesu konsumentów zawarta jest w art. 1 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Zgodnie z nim jeśli działania przedsiębiorcy są powszechne i mogą dotknąć każdego potencjalnego konsumenta będącego jego kontrahentem, wówczas występuje zbiorowy interes konsumentów.
Sąd Najwyższy w wyroku z 10 kwietnia 2008 r. (sygn. akt III SK 27/07) wskazał, że praktyką naruszającą zbiorowe interesy konsumentów jest takie zachowanie przedsiębiorcy, które jest podejmowane w warunkach wskazujących na powtarzalność zachowania w stosunku do indywidualnych konsumentów wchodzących w skład grupy, do której adresowane są zachowania przedsiębiorcy, w taki sposób, że potencjalnie ofiarą takiego działania może być każdy konsument będący klientem lub potencjalnym klientem przedsiębiorcy. Tym samym uprawniony jest wniosek, że interes zbiorowy to interes grupy konsumentów, których łączy pewna wspólna cecha. W opisywanej sprawie grupę tę tworzą osoby, które zawarły umowy z organizatorem kolonii.
Leszek Jaworski
Podstawa prawna
Art. 3853 pkt 2 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.).
Art. 1 ust. 1, art. 24 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy z 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 184 ze zm.).
Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone.
Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A. Kup licencję.
Wpisz adres e-mail wybranej osoby, a my wyślemy jej bezpłatny dostęp do tego artykułu