Leasingobiorca zawinił, zapłaci więc zaległe raty

Sygn. akt VII Ga 18/16

z 26 lutego 2016 r.

Spółka akcyjna z siedzibą w W., prowadząca działalność leasingową, zawarła z M.K., prowadzącym indywidualną działalność gospodarczą, umowę leasingu operacyjnego na 36 miesięcy. Na podstawie tej umowy spółka nabyła i przekazała przedsiębiorcy na czas trwania umowy przedmiot objęty kontraktem, tj. maszynę do robót ziemnych - koparkę kołową. W umowie M.K. zobowiązał się do zapłaty rat leasingowych w terminach i kwotach przewidzianych harmonogramem finansowym.

W pkt 49 umowy przewidziano, że w razie rozwiązania umowy z powodu opóźnienia w zapłacie, czyli z winy leasingobiorcy, leasingodawca ma prawo natychmiastowego przejęcia sprzętu oraz żądania zapłaty odszkodowania z tytułu rozwiązania umowy w wysokości sumy pozostałych opłat (tj. wymagalnych za okres po jej rozwiązaniu) i kwoty równej cenie sprzedaży sprzętu, powiększonej o koszty jego windykacji w ryczałtowo ustalonej wysokości 20 proc. łącznej wartości tych opłat i kwoty równej cenie sprzedaży sprzętu. Spółka poinformowała M.K., że w wyniku opóźnienia w zapłacie rat i ich nieuiszczenia rozwiązuje umowę leasingu bez wypowiedzenia. Od powoda zażądano również bezwarunkowego, natychmiastowego zwrotu przedmiotu umowy. M.K. zwrócił leasingodawcy przedmiot umowy. Spółka przedstawiła M.K. informację dotyczącą rozliczenia umowy leasingu.

M.K. wystąpił do Sądu Rejonowego w Ostrołęce z pozwem, w którym domagał się ustalenia, że pozwana spółka niesłusznie żąda od niego kwoty 3590,92 zł z odsetkami. Wyrokiem zaocznym sąd ten ustalił, że powód nie posiada wobec pozwanej zobowiązania w kwocie 3590,92 zł.

Spółka wniosła sprzeciw od tego wyroku. Sąd Rejonowy w Ostrołęce utrzymał swój wyrok. Następnie od tego orzeczenie spółka wniosła apelację. Sąd II instancji uznał ją za uzasadnioną, dlatego zmienił wyrok, oddalając powództwo.

Sąd apelacyjny uznał, że rozliczenie stron tej umowy powinno nastąpić zgodnie z zasadami z pkt 49 i 50 umowy oraz art. 709¹⁵ ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 380 ze zm.; dalej: kodeks cywilny, k.c.) regulującego kontraktową odpowiedzialność odszkodowawczą leasingobiorcy po rozwiązaniu stosunku leasingu z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy.

Spółka z chwilą rozwiązania umowy leasingu operacyjnego, wskutek jej wypowiedzenia z racji opóźniania przez powoda zapłaty rat leasingowych i ich nieopłacenia, mogła żądać zapłaty tych kwot. Chodzi o raty, które stały się wymagalne do czasu rozwiązania umowy leasingu, a także wszystkich pozostałych umówionych rat leasingowych za okres po rozwiązaniu umowy leasingu. Przy czym tylko od tych ostatnich rat należało odliczyć korzyści uzyskane przez leasingodawcę wskutek zapłaty tych należności przed umówionym terminem rozwiązania umowy leasingu. Przewidziane w art. 709¹⁵ k.c. odszkodowanie przysługujące leasingodawcy po rozwiązaniu umowy leasingu z przyczyn leżących po stronie leasingobiorcy nie obejmuje bowiem rat leasingowych, które stały się wymagalne do czasu rozwiązania umowy leasingu. Odszkodowanie to nie obejmuje także odsetek za opóźnienie z zapłatą tych rat leasingowych, ponieważ odsetki dzielą los prawny należności głównej także w tym zakresie. Leasingodawca może zatem żądać zapłaty wymagalnych do czasu rozwiązania umowy leasingu rat leasingowych z odsetkami bez względu na wysokość korzyści uzyskanych przez niego w okresie od rozwiązania umowy leasingu do czasu, na który była ona zawarta i wskutek rozwiązania tej umowy.

Sąd apelacyjny odwołał się przy tym do wykładni Sądu Najwyższego, który wskazał wprawdzie, że zaprezentowana wykładnia art. 709¹⁵ k.c. "niewątpliwie stawia finansującego w korzystnej sytuacji, ale rozwiązanie takie znajduje usprawiedliwienie w funkcji ochronnej tej regulacji, uwzględniającej cel umowy leasingu i jego gospodarcze uwarunkowania". Umowa ta pełni funkcje kredytowe, gdyż finansujący nabywa określoną rzecz jedynie w celu dysponowania nią w ramach umowy leasingu; jego interes nie zostaje zaspokojony tylko przez sam zwrot rzeczy w przypadku wcześniejszego zakończenia umowy. Z reguły finansujący jest zmuszony do podjęcia starań o zawarcie kolejnej umowy i ponosi związane z tym ryzyko. Nie oznacza to też automatycznego przerzucenia tego ryzyka na korzystającego. Ma on bowiem możliwość odliczenia korzyści odniesionych przez kupującego wskutek zapłaty rat przed umówionym terminem i rozwiązania umowy.

@RY1@i02/2016/075/i02.2016.075.21500080a.802.jpg@RY2@

Linia orzecznicza

Oprac. Leszek Jaworski