Pytanie, na czym nam bardziej zależy: pewności prawa i przewidywalności skutków orzeczeń czy społecznym poczuciu sprawiedliwości

Paweł Kwiatkowski adwokat, kancelaria Gessel

To uzasadnienie jest faktycznie niedoskonałe, bo w założeniu skargę wnosi się od prawomocnych orzeczeń. Ale jeśli przyjrzeć mu się bliżej i spojrzeć w przepisy, to nie jest to już takie zaskakujące. Generalnie możliwość wniesienia skargi nadzwyczajnej jest ograniczona terminem. Z art. 115 ustawy o Sądzie Najwyższym wynika, że mogą być one wnoszone od orzeczeń, które uprawomocniły się po 17 października 1997 r. (czyli po wejściu w życie obecnej konstytucji - red). Ale jeśli takie orzeczenie wywołało już nieodwracalne skutki prawne, w szczególności, jeśli od jego uprawomocnienia minęło 5 lat, to zasadniczo SN nie wyda merytorycznego orzeczenia. Ograniczy się do stwierdzenia, że orzeczenie to zostało wydane z naruszeniem prawa. Oczywiście od tego przepisu też jest wyjątek. Jeśli SN uzna, że zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w konstytucji przemawiają za wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia, to może je wydać. Co jednak ciekawe, SN także dostrzegł ten wyjątek, ale wskazał, że prokurator generalny wnoszący skargę nie powołał się na niego. Jednocześnie stwierdził, że stosowanie tego wyjątku jest możliwe wyłącznie wówczas, gdy w skardze powołano odpowiednie podstawy. To nie wynika wprost z art. 115 ustawy o SN.

Czy sam upływ czasu powinien być wystarczającym powodem, by akceptować orzeczenie sprzeczne z prawem, w tym nawet z konstytucją?