Rekompensata za przewlekłość postępowania może wynosić nawet 20 tys. zł

Postępowanie w sprawach z zakresu prawa pracy powinno być odformalizowane, sprawne i skuteczne. Z tego względu przepisy kodeksu postępowania cywilnego przewidują w tym zakresie wiele specyficznych rozwiązań, niestosowanych w zwykłym procesie. Dotyczy to zwłaszcza spraw, w których pracodawca jest stroną pozwaną. W takich przypadkach niezwłocznie po wniesieniu sprawy przewodniczący lub wyznaczony przez niego sędzia powinien dokonać jej wstępnego badania. Termin rozprawy powinien być zasadniczo wyznaczony tak, aby od daty zakończenia czynności wyjaśniających (a jeśli nie podjęto tych czynności, to od daty wniesienia pozwu) do rozprawy nie upłynęło więcej niż dwa tygodnie. Sąd może wzywać strony, świadków, biegłych lub inne osoby w sposób, który uzna za najbardziej celowy – także z pominięciem sposobów przewidzianych przez przepisy ogólne. W razie przewlekłości postępowania możliwe jest wniesienie skargi. 1 maja weszły w życie zmienione przepisy w tym zakresie.

Strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeśli postępowanie w tej sprawie trwa:

● dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo

● dłużej niż jest to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Po zmianach regulację tę stosuje się odpowiednio do postępowania przygotowawczego prowadzonego lub nadzorowanego przez prokuratora.

Skargę wnosi się do sądu, przed którym toczy się postępowanie. Powinna ona czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a także zawierać żądanie stwierdzenia przewlekłości i przytoczenie okoliczności uzasadniających takie żądanie. Przytoczenie okoliczności uzasadniających skargę nie może sprowadzać się do zakwestionowania przez stronę ogólnego czasu trwania procesu, ale powinno polegać na wskazaniu konkretnych czynności procesowych, których sąd nie podjął lub dokonał wadliwie (postanowienie SN z 7 czerwca 2005 r., III SPP 103/05, OSNP 2006/1-2/35).

Sądem właściwym do rozpoznania skargi jest sąd przełożony nad sądem, przed którym toczy się postępowanie. Zgodnie z nowymi przepisami, jeżeli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem rejonowym i sądem okręgowym – właściwy do jej rozpoznania w całości jest sąd apelacyjny, a jeśli skarga dotyczy przewlekłości postępowania przed sądem okręgowym i sądem apelacyjnym – sąd apelacyjny.

Uwzględniając skargę, sąd stwierdza, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość. Na żądanie skarżącego lub z urzędu sąd zaleca wówczas podjęcie przez sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, chyba że wydanie zaleceń jest oczywiście zbędne. Na żądanie skarżącego sąd przyznaje ponadto rekompensatę od Skarbu Państwa. Po zmianie przepisów może ona wynosić od 2 tys. zł do 20 tys. zł. Wypłaty dokonuje sąd prowadzący postępowanie, w którym nastąpiła przewlekłość – z własnych środków tego sądu.