Jak dłużnik może obronić się przed agresywnym windykatorem

Przede wszystkim grzywna w wysokości do 30 tysięcy złotych grozi wierzycielowi, który w razie całkowitego wykonania zobowiązania lub jego wygaśnięcia bądź w razie stwierdzenia, że ono nie istnieje, w ciągu 14 dni nie zażądał aktualizacji informacji od biura, któremu przekazał dane o zobowiązaniu. Grzywną w takiej samej wysokości może zostać ukarana również osoba, która przekazała do BIG-u nieprawdziwą informację gospodarczą.

Dłużnik jest również chroniony przed ujawnieniem nieprawdziwych lub nieaktualnych danych na jego temat. Za przekazywanie takich informacji grozi grzywna w wysokości 30 tysięcy złotych.

Art. 47 - 51 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. nr 81, poz. 530).

Egzekucję zadłużenia z majątku dłużnika może prowadzić wyłącznie komornik, natomiast firma windykacyjna takich uprawnień nie posiada. W dodatku egzekucję komornik prowadzi na podstawie tytułu wykonawczego, którym jest tytuł egzekucyjny (np. wyrok sądu) zaopatrzony w klauzulę wykonalności.

Nawet jeśli taki tytuł wykonawczy wierzyciel przekazałby firmie windykacyjnej, to windykator nie może zastąpić komornika i przeprowadzić egzekucji, np. nie może przyjść do mieszkania dłużnika i zająć znajdujących się w nim mebli oraz sprzętu komputerowego, a następnie sprzedać ich na licytacji, aby uzyskane pieniądze przeznaczyć na pokrycie wierzytelności.

Windykator nie zastępuje bowiem komornika i nie ma jego uprawnień. Zabranie przez niego rzeczy z mieszkania dłużnika byłoby nielegalne. Dłużnik nie ma obowiązku wpuścić windykatora do swojego mieszkania w celu dokonania zajęcia, nawet wówczas gdy przyjdzie razem z wierzycielem.

Art. 776, 796 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Nawet wówczas, gdy dłużnik wykonał przynajmniej częściowo zobowiązanie lub wierzyciel powziął wiarygodną informację o tym, że przekazane do BIG-u informacje na temat wielkości zobowiązania dłużnika są nieprawdziwe, wierzyciel ma obowiązek wystąpić do biura z żądaniem usunięcia informacji dotyczącej tego zobowiązania. Powinien to zrobić nie później niż w ciągu 14 dni od powzięcia tej informacji.

Na wniosek dłużnika wierzyciel, który przekazał informacje gospodarcze do BIG-u ma obowiązek uzupełnić je, uaktualnić, sprostować lub usunąć wówczas, gdy są niekompletne, nieaktualne albo nieprawdziwe.

Obowiązek usunięcia takich nieprawdziwych informacji ciąży również na biurze. Na wniosek wierzyciela musi je usunąć w ciągu 7 dni od złożenia przez niego wniosku w tej sprawie. Powinno je usunąć również na podstawie uzasadnionej informacji o tym, że zobowiązanie nie istnieje. Gdy dane dotyczą dłużnika będącego konsumentem, to musi je usunąć na podstawie uzasadnionej informacji o wygaśnięciu zobowiązania.

Art. 29 - 31 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych (Dz.U. nr 81, poz. 530).

Razem ze sprawą karną przeciwko windykatorowi może toczyć się sprawa karna przeciwko wierzycielowi za nakłanianie windykatorów do stosowania przemocy i do bezprawnych działań wobec dłużnika.

Ma to miejsce na przykład wówczas, gdy windykatorzy nachodzą dłużnika w firmie, i w domu, grożą mu, straszą go, sugerują, że coś złego może stać się jemu i najbliższym, grożą podpaleniem domu itd.

Do takich kontrowersyjnych metod stosowanych przez firmy windykacyjne zalicza się też podawanie dłużnikom nieprawdziwych i w dodatku znacznie zawyżonych informacji o kosztach procesu sądowego, kosztach egzekucji nawet wówczas, gdy wierzyciel jeszcze nawet nie skierował sprawy do sądu. Windykator wskazuje na wysokość kosztów, podczas gdy może je określić tylko sąd lub komornik. W dodatku powiększa on tę sumę o koszty prowadzonej windykacji. Zdarza się też, że windykatorzy zamieszczają w pismach do dłużnika informację o tym, że brak zapłaty zadłużenia nosi znamiona przestępstwa wyłudzenia, i informują o możliwości zawiadomienia organów ścigania o popełnieniu przez dłużnika przestępstwa - do czego oczywiście nie mają prawa.

Jeżeli dłużnik zawiadomi prokuratora, że jest nękany, zastraszany lub został napadnięty, to wówczas może zostać wszczęte postępowanie, a wierzyciel może zostać uznany za współsprawcę, podżegacza lub pomocnika w zależności od tego, czy wiedział o stosowanych metodach i czy godził się z nimi.

Art. 18 - 29 ustawa z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 1997 r. nr 88, poz. 553).

Windykator nie ma prawa domagać się, aby dłużnik przedstawił wykaz wartościowych rzeczy, które po sprzedaniu umożliwiłyby uzyskanie pieniędzy na pokrycie długu. Wyjawienia majątku od dłużnika może zażądać jedynie sąd na wniosek wierzyciela. Z takim wnioskiem do sądu zamiast wierzyciela nie może wystąpić windykator.

W tym celu składa on w sądzie wniosek o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku i dołącza do niego odpis protokołu zajęcia lub inne dokumenty, które uzasadniają obowiązek wyjawienia majątku. Gdy wniosek został złożony przed wszczęciem egzekucji, należy wówczas złożyć także tytuł wykonawczy.

O wyjawienie majątku wierzyciel może wystąpić wówczas, gdy zajęty w egzekucji majątek dłużnika nie rokuje zaspokojenia egzekwowanych należności. Z takim wnioskiem wierzyciel może wystąpić również wówczas, gdy wykaże, że na skutek prowadzonej egzekucji nie uzyskał w pełni zaspokojenia swoje należności. W takich przypadkach wierzyciel może żądać zobowiązania dłużnika do złożenia wykazu majątku z wymienieniem rzeczy i miejsca gdzie się znajdują, a także przypadających mu wierzytelności i innych praw majątkowych.

O wyjawienie majątku wierzyciel (a nie windykator) może wnioskować również przed wszczęciem egzekucji, pod warunkiem że uprawdopodobni, że nie uzyska zaspokojenia w pełni swej należności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy.

Art. 913 i 914 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Windykator nie może domagać się od żony dłużnika, aby zapłaciła jego długi. Dłużnik powinien regulować swoje zadłużenie tylko z majątku osobistego, a nie z majątku żony. Nawet komornik nie może zająć majątku osobistego żony dłużnika.

Natomiast tytuł wykonawczy wystawiony przez sąd przeciwko dłużnikowi pozostającemu w związku małżeńskim umożliwia komornikowi (ale nie windykatorowi) prowadzić egzekucję z majątku osobistego dłużnika oraz z jego wynagrodzenia za pracę, dochodów uzyskanych z prowadzenia przez niego innej działalności zarobkowej oraz z korzyści z jego praw autorskich i praw pokrewnych, praw własności przemysłowej i innych praw twórcy.

Art. 776 i 776¹ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl