Kupujący może odstąpić od umowy z powodu wad nabytej rzeczy

Kupujący, który nabył rzecz wadliwą, może spośród przysługujących mu roszczeń z gwarancji i rękojmi wybrać właśnie to najdalej idące, czyli odstąpienie od umowy i w konsekwencji żądać zwrotu zapłaconej ceny. Jeśli kupujący jest konsumentem, z odstąpienia od umowy nie może jednak skorzystać od razu. Może to zrobić dopiero po spełnieniu jednej z poniższych przesłanek. Po pierwsze - gdy naprawa lub wymiana jest niemożliwa, po drugie - gdy naprawa lub wymiana wymaga nadmiernych kosztów, po trzecie - gdy sprzedawca nie zdoła naprawić lub wymienić rzeczy w odpowiednim czasie po zgłoszeniu takiego żądania przez kupującego lub po czwarte - gdy naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności.

Przy czym w każdej z powyżej opisanych czterech sytuacji odstąpienie jest możliwe tylko, gdy niezgodność towaru z umową jest istotna. Przykładowo jeśli zakupiona pralka zaczyna prać nie od razu po wciśnięciu guzika, lecz po 5 minutach, a usterki tej nie da się naprawić, to jest ona niezgodna z umową, w tym sensie, iż nie jest jej to zwykła właściwość. Ale kupujący od umowy zasadniczo nie będzie mógł odstąpić, bo usterka ta nie ma znaczenia dla wartości użytkowej towaru. Kupujący-przedsiębiorca teoretycznie może wybrać odstąpienie od umowy od samego początku. Nie musi najpierw realizować "słabszych" roszczeń. Odstąpić może także w sytuacji, gdy wady istotne nie są. Trochę paradoksalnie jest on więc w lepszej sytuacji w tym zakresie niż konsument. Jednak i kupujący - przedsiębiorca musi przed odstąpieniem spełnić dodatkowe warunki.

Warunki te określa art. 560 par. 1 kodeksu cywilnego, stanowiąc, że kupujący nie może od umowy odstąpić, jeżeli sprzedawca niezwłocznie wymieni rzecz wadliwą na rzecz wolną od wad albo niezwłocznie wady usunie. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 9 października 2002 (IV CKN 1372/00), jest to swoiste kontruprawnienie sprzedawcy. Aby można było stwierdzić, że sprzedawca z niego nie skorzystał i nie dokonał niezwłocznie wymiany lub naprawy, a tym samym, aby móc skorzystać z uprawnienia do odstąpienia, należy taką naprawę lub wymianę sprzedawcy umożliwić (choć nie trzeba jej zażądać). Dla takiego umożliwienia nie będzie jednak wystarczające samo poinformowanie o wadzie i miejscu, gdzie rzecz się znajduje. Powinno się ono odbyć poprzez dostarczenie rzeczy do sprzedawcy. Inaczej bowiem niż w przypadku gwarancji, przy rękojmi sprzedawca nie ma obowiązku dokonywania transportu uszkodzonej rzeczy ani dokonywania naprawy czy wymiany w miejscu, gdzie wadliwa rzecz się znajduje. Z art. 454 k.c. wynika, iż to kupujący, celem umożliwienia sprzedawcy naprawy czy wymiany, powinien dostarczyć rzecz do siedziby sprzedawcy. Przy tym powyżej opisane kontruprawnienie nie przysługuje sprzedawcy, jeśli rzecz była już wymieniana lub naprawiana, chyba że wady nie są istotne. Innymi słowy, jeśli sprzedawca dealer w ramach ręjkojmi naprawiał już bezskutecznie usterkę samochodu objawiającą się w postaci gasnącego co jakiś czas w czasie jazdy silnika, nie trzeba umożliwiać mu kolejnej naprawy przed odstąpieniem. Inaczej sytuacja będzie wyglądała, jeśli usterka polegać będzie na lekko odklejonej uszczelce przy szybie.

Należy pamiętać też, że odstąpienie od umowy wymaga też złożenia przez kupującego (zarówno konsumenta, jak i przedsiębiorcę) sprzedawcy jednostronnego oświadczenia woli o odstąpieniu. Oświadczenie to musi być jednoznaczne i stanowcze. Tzn. niewystarczające będzie stwierdzenie, iż kupujący żąda usunięcia wad i zastrzega sobie w razie braku reakcji prawo do odstąpienia. Aby skutek odstąpienia nastąpił, konieczne jest stwierdzenie wprost, iż kupujący odstępuje od umowy. I wreszcie nie należy zapominać, iż po dokonanym odstąpieniu rzecz nie należy już do kupującego. Powinien on ją zwrócić za zwrotem ceny i nie jest uprawniony do dalszego korzystania z niej.

@RY1@i02/2010/247/i02.2010.247.210.002a.001.jpg@RY2@

Dominika Wągrodzka, adwokat, partner, Kancelaria bnt Neupert Zamorska & Partnerzy

Dominika Wągrodzka

adwokat, partner, Kancelaria bnt Neupert Zamorska & Partnerzy