Trzeba przestrzegać procedury, aby sąd nie odrzucił pozwu

Postępowanie grupowe polega na tym, że co najmniej 10 osób dochodzi w nim roszczenia jednego rodzaju, opartego na takiej samej lub tej samej podstawie faktycznej.

Grupa pokrzywdzonych przedsiębiorców albo konsumentów, którzy decydują się wnieść pozew zbiorowy przeciwko konkretnej firmie, musi przestrzegać wymogów proceduralnych przewidzianych w przepisach ustawy z 17 grudnia 2009r o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz.U. nr 7, z 2010 r., poz. 44). Gdy dopuszczą się ich uchybienia, sąd może odrzucić pozew i orzec o kosztach tak jak w przypadku cofnięcia pozwu.

Powództwo w imieniu grupy wytacza jej reprezentant, którym może być członek grupy albo powiatowy lub miejski rzecznik konsumentów. Prowadzi on postępowanie w imieniu własnym na rzecz wszystkich członków grupy. Reprezentant grupy występuje w sprawie jako powód.

W postępowaniu grupowym musi wziąć udział adwokat albo radca prawny, który zastępuje powoda. Ustawodawca wprowadził bowiem przymus adwokacki i radcowski co do tego zastępstwa. Wyjątek od tej zasady dopuścił tylko wówczas, gdy powód jest adwokatem albo radcą prawnym.

Przepisy ustawy regulują też wysokość wynagrodzenia dla pełnomocnika. Powinno zostać wskazane w umowie zawartej z nim i wynosić nie więcej niż 20 proc. kwoty, którą sąd zasądzi na rzecz powoda. Przy dużych roszczeniach wynagrodzenie może więc być znaczne. Profesjonalny pełnomocnik będzie reprezentował powoda na rozprawie i w kontaktach z sądem poza rozprawą.

Złożony w sądzie pozew powinien zawierać również wniosek o rozpoznanie sprawy w postępowaniu grupowym. Wskazuje się okoliczności uzasadniające wszczęcie takiego postępowania, a przede wszystkim, że dochodzone jest roszczenie jednego rodzaju przez grupę liczącą co najmniej 10 osób, które jest oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej.

Jeżeli w pozwie żąda się zasądzenia odszkodowania, to wówczas należy przedstawić zasady ujednolicenia wysokości roszczeń dla poszczególnych członków całej grupy albo dla pokrzywdzonych zgrupowanych w podgrupach liczący co najmniej dwie osoby. Oprócz tego pozew musi zawierać oświadczenie powoda o tym, że działa w charakterze reprezentanta grupy.

Natomiast załącznikami do pozwu są oświadczenia członków grupy o tym, że do niej przystępują i wyrażają zgodę co do osoby reprezentanta grupy. Dołącza się też umowę reprezentanta grupy z pełnomocnikiem, w której został określony sposób wynagrodzenia adwokata albo radcy prawnego.

Pozwany może wystąpić z żądaniem wpłacenia kaucji przez powoda na poczet zabezpieczenia kosztów procesu, które będzie ponosił, oraz wysunąć argumenty przemawiające za tym, że konkretne roszczenia nie mogą być dochodzone w postępowaniu grupowym, w dodatku przez osoby, które tę grupę zawiązały.

Żądanie zabezpieczenia kosztów pozwany przedsiębiorca może zgłosić najpóźniej przy pierwszej czynności procesowej. Sąd wyznaczy wówczas powodowi termin na złożenie jej - nie krótszy niż miesiąc - i wskaże kwotę do zapłaty. Kaucja nie może być wyższa niż 20 proc. wartości przedmiotu sporu, gdy jednak nie wystarczy na zabezpieczenie wydatków na koszty, to pozwany może domagać się wyższej kwoty, uzasadniając swoje roszczenie. Postanowienie w sprawie kaucji sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Stronom przysługuje na nie zażalenie. Na przykład mogą zaskarżyć jej wysokość, bo powód uzna, że sąd określił za wysoka kwotę, a pozwany uzna, że jest ona zbyt niska i nie pokryje kosztów.

Gdy powód nie zdeponuje kaucji we wskazanym przez sąd terminie, to wówczas pozwany ma prawo wystąpić z wnioskiem o odrzucenie pozwu. Sąd odrzuci go i orzeknie o kosztach jak w przypadku cofnięcia pozwu.

Na wniosek pozwanego sąd zarządza zaspokojenie z kaucji przyznanych mu kosztów.

Z wnioskiem pozwany musi wystąpić w ciągu miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Gdy nie zgłosi takiego wniosku, to po upływie jego terminu sąd zażąda wydania kaucji powodowi na jego żądanie.

Również wówczas, gdy pozwanemu koszty nie zostały przyznane, sąd zasądzi wydanie powodowi kaucji natychmiast po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego podstępowanie w sprawie.

O dopuszczalności postępowania grupowego sąd rozstrzyga na rozprawie. Gdy uzna, że sprawa nie podlega rozpoznaniu w tym trybie, to wówczas odrzuca pozew. W przeciwnym razie wydaje postanowienie o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym. W obu przypadkach na postanowienie sądu stronom przysługuje zażalenie.

Następnie po uprawomocnieniu się postanowienia o rozpoznaniu sprawy w postępowaniu grupowym sąd zarządza ogłoszenie o wszczęciu postępowania grupowego. Umieszcza się je w poczytnej prasie o zasięgu ogólnokrajowym, a tylko w szczególnych przypadkach w prasie o zasięgu lokalnym. Może nie zarządzać ogłoszenia tylko wówczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że wszyscy członkowie grupy złożyli oświadczenie o wstąpieniu do niej. Przystąpienie do grupy po upływie terminu wyznaczonego przez sąd w ogłoszeniu o wszczęciu postępowania jest niedopuszczalne.

Małgorzata Piasecka-Sobkiewicz

malgorzata.piasecka@infor.pl

Ustawa z 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym (Dz.U. nr 7 z 2010 r., poz. 44).