Zasady korzystania z nieruchomości przez przedsiębiorstwa przesyłowe

Służebność przesyłu jest instytucją stosunkowo niedawno wprowadzoną do kodeksu cywilnego. Główną jej funkcją jest zagwarantowanie przedsiębiorcom przesyłowym, jak zakłady energetyczne czy zakłady gazownicze, prawa do korzystania z nieruchomości, na których posadowione są urządzenia przesyłowe. W ten sposób ustawodawca zamierzał rozwiązać problem korzystania z nieruchomości, niebędących własnością przedsiębiorstw przesyłowych, na których znajdują się wszelkie urządzenia i konstrukcje służące do przesyłania energii elektrycznej, pary gazu oraz urządzenia o podobnym znaczeniu.

Co do zasady ustanowienie służebności przesyłu następuje w drodze umowy, zawartej pomiędzy właścicielem nieruchomości a przedsiębiorcą przesyłowym. W treści umowy określa się zakres, w jakim przedsiębiorca może odpłatnie korzystać z nieruchomości, na której są zainstalowane lub mają być zainstalowane urządzenia przesyłowe. Strony umowy mają prawo swobodnie określić czynności, jakie przedsiębiorca może podejmować w stosunku do nieruchomości obciążonej służebnością przesyłu.

Pamiętać przy tym należy, że określony w umowie sposób korzystania przez przedsiębiorcę z nieruchomości musi być zgodny z przeznaczeniem urządzeń przesyłowych. Ponadto w umowie powinny być ustalone wysokość i zasady płatności wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości. Z powyższego wynika, że do ustanowienia służebności przesyłu konieczne jest współdziałanie właściciela nieruchomości z przedsiębiorstwem przesyłowym. Nie będzie więc możliwe ustanowienie służebności przesyłu w sytuacji braku porozumienia co do sposobu korzystania z nieruchomości oraz wysokości wynagrodzenia. W takiej sytuacji kodeks cywilny pozostawia przedsiębiorcy energetycznemu możliwość ustanowienia służebności przesyłu na drodze sądowej.

Powyższa regulacja niezbyt fortunnie koresponduje z przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami, które stanowią, że w przypadku braku zgody właściciela nieruchomości starosta może ograniczyć, w drodze decyzji, sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń.

Wobec przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami w stosunku do zawartej w kodeksie cywilnym regulacji co do sądowego ustanowienia służebności przesyłu wyrażone zostały opinie, że jest ona zbędna.

Niemniej jednak zgodnie z przepisami kodeksu cywilnego przedsiębiorca, jak również właściciel nieruchomości (użytkownik wieczysty) może żądać ustanowienia służebności przesyłu przez sąd jedynie, gdy jest ona konieczna do korzystania z urządzeń przesyłowych.

Wnioskodawca powinien wykazać brak możliwości ustanowienia służebności w drodze umowy. Prawomocne postanowienie sądu o ustanowieniu służebności ukształtuje stosunek prawno-rzeczowy pomiędzy przedsiębiorcą, będącym właścicielem urządzeń przesyłowych, a każdoczesnym właścicielem nieruchomości obciążonej. W związku z powyższym sąd w wyroku oznaczy sposób oraz zakres wykonywania służebności. Sąd również będzie obowiązany oznaczyć usytuowanie urządzeń w powołaniu się na mapę sporządzoną przez biegłego sądowego według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych.

Kolejną bardzo istotną kwestię stanowi sądowne ustalenie wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Przepisy kodeksu cywilnego stanowią jedynie, że wynagrodzenie za korzystanie z nieruchomości powinno być "odpowiednie". Niestety, w ustawie brak jest jakichkolwiek wskazówek co do sposobu określenia wysokości tego wynagrodzenia.

Wydaje się, że przy sądowym ustalaniu wysokości wynagrodzenia z tytułu służebności przesyłu można analogicznie zastosować zasady ustalania wynagradzania za ustanowienie służebności drogi koniecznej. Wiązać się to będzie m.in. z koniecznością przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego, co z pewnością będzie mieć wpływ na długość postępowania.

@RY1@i02/2010/090/i02.2010.090.087.002a.001.jpg@RY2@

Dominik Sołtysiak, adwokat w BSJP Taylor Wessing

Dominik Sołtysiak

adwokat w BSJP Taylor Wessing