Procedury rodem z PRL

Co przemawia za likwidacją tej procedury? Przede wszystkim to, że jest ona reliktem komunizmu.

W krajach zachodnich nie ma podziału na zwykłą procedurę cywilną i gospodarczą. Nie ma odrębnego postępowania. Dlatego nie tylko Ministerstwo Sprawiedliwości, ale też środowisko naukowe doszło już jakiś czas temu do wniosku, że należy wprowadzić jedną, wspólną procedurę cywilną dla spraw cywilnych i gospodarczych.

Prowadzone prace nie oznaczają jednak, że w Polsce będą likwidowane wydziały gospodarcze. Z sygnałów wysyłanych z Komisji Kodyfikacyjnej nie wynika, że zmiana będzie dotyczyła pojęcia "sprawy gospodarczej", a jeśli tak, nie pociągnie to za sobą likwidacji sądów gospodarczych. Różnica będzie polegała tylko na tym, że sędzia orzekający w sądzie gospodarczym będzie stosował ogólną procedurę cywilną.

Wydziały gospodarcze zostały już częściowo zlikwidowane z dniem 1 stycznia tego roku. A dokładnie zostało zlikwidowanych 9 wydziałów gospodarczych w sądach okręgowych. Przed likwidacją było ich 33. Teraz 24 sądy okręgowe mają wydzielone w swojej strukturze wydziały gospodarcze. Dlaczego tak się stało? Z dwóch powodów. Po pierwsze wydziały te nie dysponowały składem umożliwiającym rozpoznanie spraw do nich wpływających (zbyt mało etatów). A nawet, jeśli był pełny skład, to liczba wpływających spraw była tak mała, że od strony ekonomicznej nie opłacało się utrzymywać w sądzie okręgowym wydziału gospodarczego. Konkretny przykład? Rzeszów przejął sprawy z dwóch sądów okręgowych: Krosna i Tarnobrzega. Co dzięki temu osiągnięto? Sąd Okręgowy w Rzeszowie zbliżył się do średniej krajowej obciążenia najistotniejszą kategorią spraw w swoim wydziale gospodarczym.

Reforma przeprowadzona 1 stycznia 2010 roku nie dotyczyła natomiast wydziałów gospodarczych, które są na poziomie sądu rejonowego. W 45 okręgach nadal istnieją 64 wydziały rozpoznające sprawy gospodarcze.

To, że zostanie zlikwidowana odrębna procedura gospodarcza, w żaden sposób nie oznacza końca sądownictwa gospodarczego w Polsce. Sędzia będzie jedynie zmuszony do tego, by przestawić się z odrębnej procedury, jaką stosował dotychczas, na ogólną. To zmiany idące w dobrym kierunku. Oczywiście, sędziowie z czasem specjalizują się w konkretnych sprawach. Ale jednak powinni też posiadać całościową wiedzę na temat ogólnych przepisów. Takie rozwiązanie pomoże im też w ewentualnym przekwalifikowaniu się w przyszłości, np. przejściu do wydziału cywilnego. Patrząc więc całościowo: przeprowadzone i proponowane zmiany idą w dobrym kierunku.

Jarosław Bełdowski

pracownik naukowy SGH

Autor jest pracownikiem naukowym SGH, specjalistą z zakresu ekonomicznej analizy prawa, byłym prezesem fundacji Forum Obywatelskiego Rozwoju FOR