Komornik pobiera opłatę od świadczenia spełnionego do rąk wierzyciela

W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela po zawiadomieniu dłużnika o wszczęciu egzekucji, od świadczenia spełnionego przez dłużnika bezpośrednio wierzycielowi, komornik pobiera opłatę określoną w art. 49 ust. 2 zdanie pierwsze ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 167, poz. 1191 ze zm.), w brzmieniu nadanym ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 112, poz. 769).

Postanowieniem, wydanym w związku z umorzeniem postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, komornik ustalił koszty postępowania egzekucyjnego na sumę 25 559,45 zł obejmującą opłatę stosunkową przewidzianą w art. 49 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji (dalej: u.k.s.e.) i wezwał dłużników do uiszczenia brakującej kwoty 23 575,05 zł. Sąd rejonowy, uwzględniając częściowo skargę dłużników, zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, że koszty postępowania egzekucyjnego ustalił na kwotę 9986,92 zł, zaś brakującą ich część - podlegającą pobraniu od dłużnika - na kwotę 7847,58 zł. Stwierdził, że komornik był uprawniony do pobrania od dłużnika opłaty stosunkowej w wysokości 5 proc. wartości kwoty pozostałej do wyegzekwowania na dzień złożenia wniosku o umorzenie postępowania. Opłata stosunkowa w wysokości 15 proc. może być pobrania tylko od kwot faktycznie wyegzekwowanych. Sąd nie podzielił zapatrywania skarżących, że do wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania w rozumieniu art. 49 ust. 2 u.k.s.e. nie wlicza się kwoty uiszczonej przez dłużnika do rąk wierzyciela (163 tys. zł) i z tego względu oddalił dalej idącą skargę dłużników. Sąd okręgowy, rozpoznając zażalenie komornika na postanowienie sądu rejonowego, przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne: czy, a jeśli tak, to w jakiej wysokości opłatę stosunkową pobiera komornik w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela, od należności uiszczonej przez dłużnika bezpośrednio do rąk wierzyciela już po wszczęciu egzekucji: - 5 proc., uznając spełnione świadczenie pieniężne za pozostałe do wyegzekwowania w rozumieniu art. 49 ust. 2 u.k.s.e.; -15 proc., traktując to świadczenie jak wyegzekwowane w rozumieniu art. 49 ust. 1 tej ustawy, czy też może opłata egzekucyjna od tej należności w ogóle nie powinna być pobierana.

Sąd Najwyższy zauważył, że przedstawione zagadnienie prawne wiąże się z wykładnią art. 49 u.k.s.e. w brzmieniu określonym ustawą z 24 maja 2007 r. o zmianie ustawy o komornikach sądowych i egzekucji oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 112, poz. 769), która weszła w życie 28 grudnia 2007 r. W znowelizowanym art. 49 ust. 1 u.k.s.e. utrzymana została reguła, zgodnie z którą w sprawach o egzekucję świadczeń pieniężnych komornik pobiera od dłużnika opłatę stosunkową ustaloną od wartości wyegzekwowanego świadczenia, z zastrzeżeniem jej minimalnej oraz maksymalnej wysokości. Wprowadzono jedynie zróżnicowanie tej opłaty w zależności od zastosowanego sposobu egzekucji, zmniejszając jej wysokość w przypadku świadczeń wyegzekwowanych z rachunku bankowego i z wynagrodzenia za pracę. Z treści powołanego przepisu wynika jednoznacznie, że określone w nim zasady pobierania opłaty stosunkowej i określenia jej wysokości odnoszą się wyłącznie do świadczenia wyegzekwowanego.

Jednocześnie SN uznał za nieuprawniony wniosek, że świadczenie spełnione przez dłużnika niejako poza postępowaniem egzekucyjnym nie wchodzi w zakres świadczenia pozostałego do wyegzekwowania w rozumieniu art. 49 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.s.e. Wyniki wykładni językowej, systemowej oraz funkcjonalnej art. 49 ust. 1, 2 i 5 u.k.s.c. wskazują na to, że w takiej sytuacji od świadczenia spełnionego przez dłużnika bezpośrednio do rąk wierzyciela komornik pobiera opłatę przewidzianą w art. 49 ust. 2 zdanie pierwsze u.k.s.c.

radca prawny

Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy Sp.k.

@RY1@i02/2010/037/i02.2010.037.087.005a.001.jpg@RY2@

dr Andrzej Kiedrzyn, radca prawny, Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych Miller, Canfield, W. Babicki, A. Chełchowski i Wspólnicy Sp.k.

Uchwała SN z 29 października 2009 r. usunęła rozbieżności dotyczące wysokości opłaty egzekucyjnej w przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela wskutek spełnienia świadczenia bezpośrednio do jego rąk, jednak po zawiadomieniu dłużnika o wszczęciu egzekucji, ustalając tę opłatę na podstawie cytowanego w uchwale artykułu ustawy o komornikach sądowych i egzekucji na kwotę 5 proc. wartości świadczenia pozostałego do wyegzekwowania, nie niższą jednak niż 1/10 i nie wyższą niż dziesięciokrotna wysokość przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego. SN wykazał, że zastosowanie w tym przypadku opłaty w wysokości 15 proc., o której mowa w art. 49 ust. 1 omawianej ustawy, byłoby bezpodstawne, bowiem opłata w takiej wysokości odnosi się do świadczenia wyegzekwowanego, tj. świadczenia - według prezentowanego konsekwentnie stanowiska Sądu Najwyższego - uzyskanego w wyniku realnych działań komornika, będących rezultatem efektywnej egzekucji. Oznacza to, że zaspokojenie wierzyciela po zawiadomieniu o wszczęciu egzekucji, ale bezpośrednio do jego rąk stanowi konsekwencję tzw. pozaegzekucyjnego działania dłużnika, nie jest więc wynikiem skutecznie przeprowadzonej przez komornika egzekucji. Należy zgodzić się ze stanowiskiem przyjętym przez SN. Praktyka egzekucyjna pokaże, czy wyrażone w uchwale stanowisko SN zachęci dłużników, którym doręczono zawiadomienie o wszczęciu egzekucji, do szybszego spełnienia zaległego świadczenia, co skutkować będzie niższą opłatą egzekucyjną.