Sąd z urzędu ma prawo wydać nakaz zapłaty

Przedsiębiorca, który chce szybko odzyskać należne mu wierzytelności, może też dochodzić swoich roszczeń w postępowaniu upominawczym. Nie oznacza to jednak, że musi on złożyć pozew z prośbą o rozstrzygnięcie jego sprawy w tym właśnie trybie. W postępowaniu upominawczym sąd bowiem działa z urzędu.

Wydaje nakaz, jeżeli powód dochodzi roszczenia pieniężnego, a w innych sprawach, jeżeli przepis szczególny tak stanowi.

W postępowaniu upominawczym nakaz nie może być wydany, jeżeli roszczenie jest oczywiście bezzasadne, przytoczone okoliczności budzą wątpliwość, zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego, gdy miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdyby doręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju. Wtedy sprawa od razu jest kierowana na rozprawę.

Jeżeli sąd uzna, że roszczenie przedsiębiorcy powoda jest zasadne, to nakazuje pozwanemu, żeby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zaspokoił roszczenie w całości wraz z kosztami albo w tym terminie wniósł sprzeciw. Pozwanemu doręcza się nakaz zapłaty wraz z pozwem i pouczeniem o zaskarżeniu.

W postępowaniu środkiem zaskarżenia jest sprzeciw, który od zarzutów różni się skutkami - w efekcie zaskarżenia nakaz upominawczy traci moc, czyli jest traktowany tak, jakby nigdy nie był wydany, a sprawa toczy się od nowa.

Pozwany wnosi sprzeciw do sądu, który wydał nakaz, a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza - do sądu, przed którym wytoczono powództwo.

Jeżeli pozew został złożony na urzędowym formularzu, to pozwany również powinien wnieść swój sprzeciw na urzędowym formularzu. W sprzeciwie tym pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości czy w części oraz przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, a także pozostałe zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie.

W razie wniesienia przez pozwanego sprzeciwu przewodniczący wyznacza rozprawę i zarządza doręczenie przedsiębiorcy powodowi sprzeciwu wraz z wezwaniem do stawienia się na rozprawę.

Wydany nakaz traci moc, ale tylko w części zaskarżonej sprzeciwem. Jeżeli sprzeciw wniósł tylko jeden ze współpozwanych o to samo roszczenie, to nakaz traci moc tylko w tym zakresie.

Poza wniesieniem sprzeciwu wydany nakaz zapłaty traci także moc, jeżeli nie może on zostać doręczony z tego względu, że miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdy doręczenie mu nakazu nie może nastąpić w kraju.

Sąd z urzędu uchyla nakaz także wówczas, gdy po jego wydaniu okaże się, że pozwany w chwili wniesienia pozwu nie miał zdolności sądowej, zdolności procesowej albo organu powołanego do jego reprezentowania, a braki te nie zostały usunięte w wyznaczonym terminie.

Nakaz zapłaty, przeciwko któremu w całości lub w części nie wniesiono skutecznie sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku.

Nakaz zapłaty nie może być wydany w postępowaniu upominawczym, jeżeli:

● roszczenie jest oczywiście bezzasadne;

● przytoczone okoliczności budzą wątpliwość;

● zaspokojenie roszczenia zależy od świadczenia wzajemnego;

● miejsce pobytu pozwanego nie jest znane albo gdydoręczenie mu nakazu nie mogło nastąpić w kraju.

Arkadiusz Jaraszek

arkadiusz.jaraszek@infor.pl

Art. 497¹ - 505 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).