Ile może kosztować pracodawcę proces z pracownikiem

Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zakresie uiszczania opłat była na tyle niejasna, że szczegółowej wykładni jej przepisów dokonać musiał Sąd Najwyższy w kilku uchwałach. Sporów nie wywoływało tylko to, że we wszystkich sprawach, których wartość przedmiotu sporu przekracza 50 tys. zł, gdy powodem jest pracodawca (z wyłączeniem pracodawców - jednostek organizacyjnych Skarbu Państwa), od wszystkich podlegających opłacie pism należy uiścić opłatę stosunkową 5 proc., jeżeli pracodawca nie zostanie zwolniony przez sąd od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych.

Z orzecznictwa jasno wynika, że pozew i niektóre inne pisma procesowe w sprawie, w której pracodawca jest powodem - niezależnie od wartości przedmiotu sporu - podlegają opłacie sądowej, której wysokość ustala się na zasadach ogólnych.

Oznacza to, iż opłaty te są identyczne jak w zwykłych sprawach cywilnych i gospodarczych. Wnosząc pozew, pracodawca uiścić musi opłatę w wysokości 5 proc. dochodzonej kwoty.

Obowiązek ten dotyczy zatem również tych spraw, gdy pracodawca żąda kwoty niższej niż 50 tys. zł. Wyjątkiem są tu jednak sprawy rozpoznawane w postępowaniu uproszczonym, to jest o roszczenia wynikające z umowy o pracę, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 tys. zł. W tych sprawach obowiązują opłaty stałe od pozwu uzależnione od wartości przedmiotu sporu. Wynoszą one w sprawach:

● do 2 tys. zł - 30 zł,

● ponad 2 tys. zł do 5 tys. zł - 100 zł,

● ponad 5 tys. zł do 7,5 tys. zł - 250 zł,

● ponad 7,5 tys. zł - 300 złotych

Z uzasadnienia uchwały SN z 27 marca 2007 r. (sygn. akt II PZP 1/07, OSNP 2007/19-20/270) wynika, że pracodawca pomimo obowiązku uiszczania opłaty od pozwu na zasadach ogólnych we wszystkich sprawach z zakresu prawa pracy, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 50 tys. zł, od:

● apelacji,

● zażalenia,

● skargi kasacyjnej

● skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, uiścić musi tak samo jak pracownik opłatę w kwocie 30 zł.

Jeżeli wartość przedmiotu sporu przekracza 50 tys. zł, pracodawca, wnosząc apelację ponosi 5-proc. opłatę stosunkową. Opłatę tę oblicza się jednak od wartości przedmiotu zaskarżenia, a nie przedmiotu sporu (por. postanowienie SN z 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I PK 239/07, niepublikowane). Jeśli zatem pracodawca domagał się 60 tys. zł, a sąd zasądził tylko 50 tys. zł, to opłata od apelacji, w której pracodawca domaga się zasądzenia pozostałych 10 tys. zł, wyniesie 500 zł. Gdyby jednak od początku żądał zasądzenia tylko 10 tys. zł, a sąd oddalił powództwo w całości, to od apelacji, w której domaga się zmiany wyroku sądu rejonowego i zasądzenia całej kwoty 10 tys. zł, pracodawca musiałby uiścić tylko 30 zł. Identycznymi zasadami pracodawca musi się kierować, opłacając koszty od środków odwoławczych w sprawach, w których jest stroną pozwaną, ponieważ również w tych sprawach decydujące znaczenie ma określona przez powoda wartość przedmiotu sporu.

W opinii Sądu Najwyższego pracodawca, który przegrywa sprawę, powinien zostać obciążony w wyroku opłatą, której nie miał przy wnoszeniu pozwu obowiązku uiszczać pracownik. W uchwale z 5 marca 2007 r. (sygn. akt I PZP 1/07, OSNP 2007/19-20/269) SN doszedł do przekonania, że na podstawie ogólnej zasady dotyczącej rozliczania kosztów sądowych sąd w orzeczeniu kończącym w instancji sprawę z zakresu prawa pracy, w której wartość przedmiotu sporu nie przewyższa kwoty 50 tys. zł, powinien obciążyć pozwanego pracodawcę kosztami sądowymi, których nie miał obowiązku uiścić pracownik wnoszący powództwo z wyłączeniem opłat od tych pism, w których przewidziana jest opłata stała 30 zł.

Oznacza to, że w każdej sprawie zakończonej w I instancji, którą pracodawca przegra, sąd powinien obliczyć opłatę stosunkową, względnie opłatę stałą w postępowaniu uproszczonym, przyjmując za podstawę do jej obliczenia wartość przedmiotu sporu i nakazać pobranie tej opłaty na rzecz Skarbu Państwa od pracodawcy. Jeżeli powództwo zostało uwzględnione tylko w części, obciążenie pracodawcy opłatą nastąpi przy uwzględnieniu tego faktu.

Obciążenie kosztami w tym trybie nie obowiązuje, jeśli pracodawca jest zwolniony od kosztów sądowych z mocy ustawy (gdy jest jednostką organizacyjną Skarbu Państwa) lub na podstawie orzeczenia sądu.

Często w procesach z zakresu prawa pracy konieczne jest przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, który za swoje czynności może żądać wynagrodzenia.

Również świadkowie mają prawo żądać wypłacenia im utraconego wynagrodzenia za czas stawiennictwa w sądzie oraz zwrotu kosztów dojazdu. Niezależnie od tego, czy pracodawca jest pozwanym czy powodem, zgłaszając wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego lub innego połączonego z wydatkami, zobowiązany jest do uiszczenia zaliczki na koszt przeprowadzenia takiego dowodu. Wysokość zaliczki określa sąd, mając na względzie przewidywaną kwotę wydatków. Jeśli zaliczka nie zostanie wpłacona, sąd pominie zgłaszany dowód. W przypadku wygranej zaliczkowana kwota zostanie zasądzona od pracownika jako składnik kosztów procesu. Jeśli jednak sprawa wytoczona została przez pracownika i to on zgłasza wniosek o powołanie biegłego, koszty jego wynagrodzenia tymczasowo poniesie Skarb Państwa. W przypadku uwzględnienia powództwa koszty opinii w orzeczeniu kończącym sprawę zostaną zasądzone od pracodawcy na rzecz Skarbu Państwa.

W każdej sprawie zakończonej w I instancji, którą pracodawca przegra, sąd powinien obliczyć opłatę stosunkową, względnie opłatę stałą w postępowaniu uproszczonym i nakazać pobranie tej opłaty od pracodawcy

Pracownik, którego wynagrodzenie miesięczne wynosiło 3 tys. zł, wniósł sprawę o przywrócenie do pracy, którą wygrał. Wartość przedmiotu sporu w tym wypadku wynosiła 36 tys. zł. Sąd powinien obciążyć pracodawcę kosztami sądowymi, których nie miał obowiązku uiścić pracownik w kwocie 1,8 tys. zł.

gp@infor.pl

Art. 35 par. 1, art. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. nr 167, poz. 398 z późn. zm.).

Art. 130⁴ ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).