Poszkodowani konsumenci mogą razem wystąpić o odszkodowanie

Zgodnie z przyjętą przez Sejm nową ustawą o pozwach zbiorowych, możliwe będzie wspólne dochodzenie praw przez osoby, które zostały poszkodowane na skutek jednego zdarzenia. Wytaczanie powództwa będzie możliwe jedynie w sporach konsumenckich, z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz z czynów niedozwolonych, z wyjątkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych. Oznacza to, że roszczeń w ramach postępowania grupowego nie będą mogli dochodzić pracownicy czy też przedsiębiorcy. Możliwe natomiast będzie występowanie grupą przeciwko Skarbowi Państwa, między innymi w ramach tzw. procesów nacjonalizacyjnych.

Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym wymaga do wytoczenia powództwa grupy co najmniej 10 osób. W procesie będzie mógł brać zatem udział każdy, kto wcześniej zgłosi w nim swoje uczestnictwo. Wszczęcie postępowania grupowego nie będzie jednak wyłączać możliwości dochodzenia swych roszczeń przez osoby, które nie przystąpiły do grupy lub z niej wystąpiły.

Pozew zbiorowy będzie wytaczać reprezentant grupy, którym może być jej członek albo powiatowy rzecznik konsumentów. Na wniosek więcej niż połowy członków grupy sąd będzie mógł dokonać zmiany reprezentanta grupy. W trakcie procesu członkowie grupy będą musieli być reprezentowani przez adwokata lub radcę prawnego. W celu uchronienia powoda przed ponoszeniem zbyt wysokich kosztów postępowania, wynagrodzenie pełnomocników zostało ograniczone do 20 proc. kwoty zasądzonej w wyroku.

Zgodnie z ustawą, wyrok zasądzony z powództwa zbiorowego będzie dotyczył wszystkich członków grupy. Postępowanie grupowe w sprawach o roszczenia pieniężne będzie bowiem dopuszczalne tylko wtedy, gdy wysokość roszczenia każdego członka grupy zostanie ujednolicona przy uwzględnieniu wspólnych okoliczności sprawy. Ustawa umożliwia ograniczenie się do żądania jedynie ustalenia odpowiedzialności pozwanego w danej sprawie.

Zanim dojdzie do merytorycznego rozpoznania sprawy, sąd będzie musiał stwierdzić dopuszczalność postępowania. Na tym etapie do grupy będą mogli jeszcze przystąpić poszkodowani, którzy nie wiedzieli o jego wszczęciu. Sąd będzie bowiem zobowiązany do umieszczenia w prasie ogłoszenia o wytoczeniu powództwa zbiorowego.

Postępowanie grupowe będzie należeć do właściwości sądów okręgowych, które prowadzić je będą w składzie trzech sędziów zawodowych. Wnoszący powództwo będą musieli dokonać opłaty sądowej. Opłata od pozwu zbiorowego wynosi 2 proc. wartości przedmiotu sporu, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 100 tys. zł.

Ustawa została skierowana do podpisu prezydenta. Nowe prawo wejdzie w życie po sześciu miesiącach od ogłoszenia ustawy.

Co najmniej 10 osób

Ustawa o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym wymaga do wytoczenia powództwa grupy co najmniej 10 osób. W procesie będzie mógł brać zatem udział każdy, kto wcześniej zgłosi w nim swoje uczestnictwo.

Agnieszka Bobowska

Podstawa

Art. 1-26 ustawy z 5 listopada 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym.