Ważna jest data doręczenia pisma

Prawo cywilne w zasadzie nie normuje procedury doręczeń korespondencji. Jedynie art. 61 kodeksu cywilnego stanowi, że oświadczenie woli, które ma być złożone drugiej stronie, jest złożone z chwilą, w której odbiorca mógł się zapoznać jego z treścią. Inny sposób doręczenia przewidują ustawy proceduralne, np. kodeks postępowania cywilnego. Wprawdzie skutek dla adresata powstaje z chwilą doręczenia lub uznania za doręczone, jednak zachowanie terminów ustawowych, np. dla apelacji, powstaje z chwilą nadania w placówce pocztowej pisma. Taki skutek nie następuje jednak przy doręczeniach innych niż sądowe.

Jeżeli przepisy prawa nakazują złożenie oświadczenia woli, np. żądania zawarcia umowy przyrzeczonej, to skutek złożenia powstanie z chwilą doręczenia oświadczenia. Dlatego też wezwanie nadane pocztą ostatniego dnia terminu przewidzianego na dokonanie jakiejś czynności nie będzie automatycznie skutkowało zachowaniem terminu. Dla takiej oceny właściwą datą jest ta, o której mowa w art. 61 k.c. Nie stosuje się bowiem co do zasady przepisów postępowania cywilnego o doręczeniu zastępczym, tj. o tym, iż pismo podwójnie awizowane uznaje się za doręczone.

W prawie cywilnym materialnym obowiązuje zasada, zgodnie z którą datą doręczenia jest dzień, w którym przy uwzględnieniu normalnych okoliczności można się zapoznać z treścią oświadczenia. Dla przedsiębiorców terminy te są bardziej rygorystyczne i zwykle traktuje się pismo za doręczone z dniem następującym po dniu, w którym zostało pozostawione w siedzibie przedsiębiorcy awizo. Oczywiście możliwy jest przeciwdowód, iż w danym przypadku przedsiębiorca nie mógł odebrać korespondencji, jednak dowód ten obciąża stronę, która tak twierdzi. Również osoba składająca oświadczenie zobowiązana jest udowodnić, iż odbiorca mógł zapoznać się z treścią korespondencji, toteż zwykle niezbędny będzie dowód w postaci zwrotki pocztowej, co będzie możliwe dopiero po odbiorze pisma lub upływie terminu awiza.

W umowach często spotykamy klauzule dotyczące doręczeń i domniemania zapoznania się z treścią korespondencji. Strony mogą uzgodnić, iż pisma uznaje się za doręczone w oparciu o określony klucz. Biorąc pod wagę swobodę kontraktowania, przyjąć można by, że uregulowania umowne wyłączają stosowanie ogólnych reguł kodeksowych. Jednak czy tak jest w rzeczywistości w tym przypadku? Odpowiedź na to pytanie wydaje się przecząca. Przepisy dotyczące doręczeń, biorąc pod uwagę ich usytuowanie w kodeksie, są normami bezwzględnie obowiązującymi. Oznacza to, że strony umowy nie mogą sprzecznie z tymi przepisami rozstrzygać kwestie domniemań.

Oczywiście klauzule umowne mogą posłużyć posiłkowo w celu potwierdzenia konkretnych okoliczności. Pożyteczne jest wprowadzenie paragrafu o doręczeniach, określającego w szczególności formę doręczeń. Należy jednak pamiętać, że w przypadku sporu pierwszeństwo zastosowania będzie miała reguła z art. 61 par. 1 k.c. o uznaniu za doręczone z chwilą, w której adresat oświadczenia mógł się zapoznać z jego treścią. Zadbać warto zatem o skrupulatne zarządzanie korespondencją, gdyż gros spraw sądowych rozstrzyga się właśnie w oparciu o wadliwe doręczenia, zawiadomienia czy też nieprawidłowo zredagowane oświadczenia.

@RY1@i02/2011/167/i02.2011.167.210.002c.001.jpg@RY2@

Robert Gowin, prawnik z Kancelarii Radcy Prawnego Małgorzaty Sobol

ES