Jak dostać lokal za zapewnienie dożywocia

Umowę o dożywocie zawierają dwie strony: nabywca i zbywca. Nabywca zobowiązuje się zapewnić właścicielowi mieszkania dożywotnie utrzymanie, a zbywca w zamian za to przenieść na niego własność nieruchomości. Umowa polega na zapewnieniu dotychczasowemu właścicielowi lokalu dożywotniego utrzymania. Należy w niej w sposób szczegółowy opisać warunki dożywocia, ponieważ dawny właściciel ma prawo wytoczyć powództwo o zasądzenie umówionych świadczeń, a nawet żądać odszkodowania z tytułu nienależytego wykonywania zobowiązania wynikającego z umowy dożywocia. Dożywocie może zostać zastrzeżone również na rzecz osoby bliskiej zbywcy nieruchomości.

Prawo dożywocia może zostać ustanowione nawet na rzecz kilku osób. Zawsze muszą to być osoby bliskie zbywcy (np. krewni, powinowaci, konkubent), a nie osoba trzecia, niepozostająca z nim w stosunkach bliskości. Po śmierci jednej z tych osób dożywocie ulegnie odpowiedniemu zmniejszeniu. Postanowienia umowy są wiążące dla stron oraz dla osoby bliskiej zbywcy, gdy zostało dla niej zastrzeżone. Najczęściej postanawia się, że nabywca powinien przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu na własny koszt pogrzeb odpowiadający miejscowym zwyczajom.

Umowa dożywocia powinna zostać zawarta pod rygorem nieważności w formie aktu notarialnego. Sporządzona w innej formie nie będzie ważna. Wymóg taki wynika z tego, że wszelkie umowy dotyczące obrotu nieruchomościami musi spisać notariusz. Na podstawie umowy o dożywocie następuje przeniesienie własności nieruchomości. Jednocześnie obciąża się ją prawem dożywocia, które może zostać ujawnione w księdze wieczystej. Ujawnienie nie jest konieczne do powstania prawa, ponieważ zawsze nabywca nieruchomości obciążonej prawem dożywocia nie może uchylić się od obowiązku wykonania go, powołując się na rękojmię wiary publicznej ksiąg wieczystych. Zniesienie współwłasności obciążonej nieruchomości przez podział powoduje, że prawo nadal obciąża wszystkie nieruchomości powstałe na skutek podziału.

Nowy właściciel mieszkania może je sprzedać. Wtedy uprawniony do świadczeń z tytułu umowy dożywocia ma prawo w sądzie domagać się zamiany ich na wypłacanie mu dożywotnio renty, gdy na przykład nie chce z nowym właścicielem pozostawać w bezpośredniej styczności. Nawet gdy nie dojdzie do sprzedaży mieszkania, między dożywotnikiem a zobowiązanym mogą wytworzyć się takie stosunki, że nie można wymagać, aby strony pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności. Wtedy sąd może na żądanie jednej ze stron zamienić wszystkie albo niektóre zobowiązania objęte prawem dożywocia na dożywotnią rentę. Jej wysokość uzależniona będzie od wartości tych uprawnień.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 908 - 916 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).