Nieuzasadnione odstąpienie od umowy

Jeżeli towar konsumpcyjny jest niezgodny z umową - na podstawie ustawy o szczególnych warunkach sprzedaży konsumenckiej - kupujący może żądać doprowadzenia go do stanu zgodnego z umową przez nieodpłatną naprawę albo wymianę na nowy, chyba że naprawa albo wymiana są niemożliwe lub wymagają nadmiernych kosztów. Jeżeli kupujący z przyczyn określonych powyżej nie może żądać naprawy ani wymiany albo jeżeli sprzedawca nie zdoła uczynić zadość takiemu żądaniu w odpowiednim czasie lub gdy naprawa albo wymiana narażałaby kupującego na znaczne niedogodności, ma on prawo domagać się stosownego obniżenia ceny albo odstąpić od umowy.

W konsekwencji w przypadku wystąpienia usterki w pierwszej kolejności konsument może żądać od sprzedawcy naprawy towaru lub jego wymiany (chyba że zastosowanie wymienionych środków jest niemożliwe bądź wymaga nadmiernych środków). Dopiero gdy wymiana lub naprawa zostały już dokonane, może on, w przypadku wystąpienia znacznych niedogodności, od umowy odstąpić lub też żądać obniżenia ceny.

Bardzo często zdarza się jednak, iż kupujący, powołując się na przesłankę znacznych niedogodności, odstępują od zawartej umowy już przy pierwszej reklamacji nabytego towaru. Podnoszą oni przykładowo, iż wady towaru ujawniły się już po kilku tygodniach czy nawet po kilku dniach od zakupu towaru. Biorąc pod uwagę wyżej wspomniane ustawowe przesłanki odstąpienia od umowy, takie postępowanie uznać należy za nieuzasadnione. Warto więc zastanowić się, co wchodzi w zakres wspomnianych znacznych niedogodności (jakże często podnoszonych przez reklamujących towar konsumentów), które uzasadniają odstąpienie przez konsumenta od zawartej umowy. Ustawa o sprzedaży konsumenckiej nie definiuje tego pojęcia, pozostawiając tę kwestię do rozważenia orzecznictwu sądowemu i doktrynie. Jako przykłady znacznych niedogodności dla konsumenta podaje się przykładowo konieczność dojazdu z odległej miejscowości specjalnie po to, aby odebrać naprawiony towar lub też niczym nieuzasadnioną przedłużającą się naprawę towaru, albo hałas spowodowany naprawą rzeczy, której wymiana jest niemożliwa. Przykładem znacznej niedogodności jest również konieczność prowadzenia kłopotliwego demontażu towaru w celu usunięcia jego wad. Wymienia się również w tym kontekście niemożność korzystania z rzeczy przez czas niezbędny na dokonanie naprawy albo wymiany. Co ciekawe, niektórzy przedstawiciele doktryny rozszerzają zakres pojęcia znacznych niedogodności, stwierdzając, iż przesłanka ta obejmuje również negatywne skutki, na które są narażone inne osoby korzystające wraz z konsumentem z nabytego towaru.

W literaturze podaje się, że przy rozważaniu znacznych niedogodności pod uwagę mogą być brane wszelkie okoliczności, które przeważając nad interesem sprzedawcy w utrzymaniu stanu powstałego na skutek zawarcia umowy, powodują negatywne skutki dla interesu nabywcy. Dotyczy to więc sytuacji, w których realne wykonanie umowy albo jej kontynuowanie nie leży już w interesie konsumenta. Wyznacznikiem tego rodzaju sytuacji będzie zawsze subiektywna ocena takiej sytuacji z punktu widzenia konsumenta, który nie powinien ponosić dodatkowych kosztów, ani tracić czasu. Należy zaznaczyć, że znaczne niedogodności nie muszą dotyczyć wyłącznie samej treści umowy, ale mogą być także związane z jej celem rozumianym szeroko (uwzględnia się w tym kontekście również okoliczności powstałe po zawarciu umowy). W literaturze podaje się przykładowo, że znaczne niedogodności mogą dotyczyć także sfery emocjonalnej nabywcy towaru, jednak stopień ich negatywnego oddziaływania na interes konsumenta, także w płaszczyźnie osobistej, powinien być uznany za znaczny, tj. przeważający nad interesem sprzedawcy.

@RY1@i02/2011/094/i02.2011.094.210.002b.001.jpg@RY2@

Łukasz Kurek, prawnik krakowskiego oddziału Federacji Konsumentów

Łukasz Kurek

prawnik krakowskiego oddziału Federacji Konsumentów