Jak wnieść powództwo wzajemne

Pozwany nie może wnieść powództwa wzajemnego w sprawie o rozwód, separację, o naruszenie posiadania oraz w sprawach rozpoznawanych w postępowaniu nakazowym. W postępowaniu uproszczonym zrobi to tylko wówczas, gdy oba roszczenia nadają się do osądzenia w tym trybie. W pozostałych sprawach cywilnych pozwany ma prawo się bronić, wnosząc powództwo wzajemne, wówczas gdy jego wzajemne roszczenie nadaje się do potrącenia z roszczenia powoda. Tak będzie, gdy dwie osoby są jednocześnie w stosunku do siebie dłużnikami i powodami, a w dodatku przedmiotem wierzytelności są pieniądze, rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku. Obie wierzytelności muszą być również wymagalne i powinny być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym.

Gdy roszczenie nadaje się do potrącenia, pozwany może wytoczyć powództwo wzajemne w odpowiedzi na pozew lub oddzielnie. Powinien to zrobić najpóźniej na pierwszej rozprawie albo w sprzeciwie, który składa od wyroku zaocznego. W pozwie wzajemnym trzeba udowodnić, że roszczenie pozostaje w związku z pozwem głównym, bo dotyczy tego samego przedmiotu lub wspólnej podstawy faktycznej, a okoliczności faktyczne tworzące uzasadnienie tych roszczeń są wspólne. Sąd rozpoznaje pozew wzajemny razem z pozwem głównym, a także rozstrzyga o roszczeniu łącznie z rozstrzygnięciem zgłoszonym przez powoda w pozwie głównym.

Najczęściej pozew wzajemny wnosi się do sądu właściwego do rozpoznania pozwu głównego. Trzeba go skierować tylko przeciwko powodowi z pozwu głównego, a nie przeciwko innym osobom niewystępującym po stronie powodowej. Zdarza się, że pozew wzajemny powinien zostać rozpoznany przez sąd okręgowy, a pozew główny wpłynął do sądu rejonowego i tam sprawa została wszczęta. W takim przypadku sąd właściwy dla pozwu głównego przekazuje całą sprawę temu, który jest właściwy do rozpoznania powództwa wzajemnego. Zanim sąd przystąpi do merytorycznego rozpoznania sprawy, powinien przede wszystkim rozstrzygnąć, czy oba powództwa są zasadne. Gdy są tylko częściowo zasadne, to musi oddalić je w pozostałej części.

Pozew wzajemny powinien spełniać takie same wymogi formalne jak główny. Należy w nim dokładnie sprecyzować żądanie (czyli przedstawić swoje oczekiwania), wskazując na wartość przedmiotu sporu. Należy też przytoczyć okoliczności faktyczne, które uzasadniają żądanie potrącenia kierowane przez pozwanego do powoda. W miarę potrzeby należy uzasadnić właściwość sądu. Pozwany ma prawo też domagać się zasądzenia na jego rzecz odsetek, na przykład ustawowych. Gdy dochodzi odsetek umownych, to musi wskazać ich wysokość. Pozwany nie ma obowiązku precyzować, w jakiej wysokości chce otrzymać koszty sądowe, wystarczy, że złoży wniosek o przyznanie mu ich według norm przepisanych.

malgorzata.piasecka@infor.pl

Art. 187, 204 i 205 ustawa z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).