Wybór prawa do rozwiązania sporu będzie łatwiejszy

Spadkodawca będzie mógł określić w testamencie system prawny, według którego prowadzona będzie w przyszłości sprawa spadkowa dotycząca pozostawionego przez niego majątku. Do wyboru będzie miał swoje prawo ojczyste, przepisy wskazane według miejsca zamieszkania albo zwykłego pobytu. Takie rozwiązania przewiduje nowa ustawa Prawo prywatne międzynarodowe, która została już przyjęta przez Sejm. Uchwalone przepisy mają na celu wskazanie regulacji właściwych dla stosunków osobistych i majątkowych, w tym odnoszących się do prawa handlowego i rodzinnego.

Nowa ustawa reguluje przepisy dotyczące formy czynności prawnych z elementem zagranicznym. Według przyjętej regulacji w razie zawarcia umowy przez osoby znajdujące się w różnych państwach wystarczy zachowanie formy przewidzianej przez prawo jednego z nich. Dokonując zaś ustalenia, czy konkretna czynność prawna w ogóle została dokonana, należy stosować właściwe dla niej unormowania. W sytuacji natomiast powoływania się przez stronę na brak oświadczenia woli powinna ona odnosić się do regulacji państwa, w którym ma miejsce zwykłego pobytu. Taka sytuacja zaistnieje wówczas, gdy okoliczności będą wskazywać, że ocena skutków jej zachowania według prawa właściwego byłaby nieuzasadniona.

Uchwalone przepisy zmieniają ponadto zasady wyznaczania prawa właściwego w sprawach spadkowych. Według nowych regulacji spadkodawca będzie mógł wskazać w testamencie swoje prawo ojczyste, miejsca zamieszkania albo zwykłego pobytu z chwili dokonania tej czynności lub momentu śmierci. W przypadku niedokonania takiego wyboru, pod uwagę ma być brane obywatelstwo zmarłego. Według obowiązujących przepisów stanowi ono wyłączną przesłankę w sprawach spadkowych. Nowe rozwiązania zakładają również, że treść i ustanie prawa własności intelektualnej będzie podlegać prawu państwa, w którym jest ono wykorzystywane.

Podstawowym kryterium w sprawach dotyczących osób fizycznych będzie obywatelstwo. W wyborze regulacji właściwych w stosunkach prawnych z zakresu prawa osobowego, rodzinnego i spadkowego ma ono odgrywać decydującą rolę. Nowością będzie jednak możliwość powołania się nie tylko na przesłankę miejsca zamieszkania, lecz także zwykłego pobytu. Pojęcia te nie zostały wprawdzie zdefiniowane, ale przyjmuje się, że drugie z nich określa słabsze, w stosunku do pierwszego, powiązanie osoby z określonym państwem. W ustawie rozbudowana została także regulacja dotycząca osób prawnych. Nadal zastosowanie będzie miało kryterium siedziby. Określając system prawny stosowany do dotyczących jej czynności, umożliwiono jednak również odesłanie do prawa państwa, na podstawie którego dana firma powstała.

Nowa ustawa zakłada, że wskazane prawo właściwe będzie obejmować także domniemania prawne lub inne reguły dotyczące ciężaru dowodowego, jak również przepisy prawa publicznego.

Według nowych przepisów w razie wystąpienia luki w ustawie do danego stosunku prawnego stosowane będą unormowania tego państwa, z którym jest on najściślej związany. W przypadku braku możliwości wskazania okoliczności, od których zależy ustalenie regulacji, zastosowanie będzie miało prawo najściślej związane z danym stosunkiem. W sytuacji zaś gdy stwierdzenie treści obcych przepisów nie będzie możliwe w rozsądnym terminie, obowiązywać będzie prawo polskie. Nowa regulacja zawiera także ogólne przepisy o możliwości wyboru prawa w wyraźnie wskazanych sytuacjach. Nowe przepisy zostały skierowane teraz do Senatu. Wejdą w życie po upływie 30 dni od dnia ogłoszenia.

Agnieszka Bobowska

agnieszka.bobowska@infor.pl

Art. 1 - 81 ustawy z 4 lutego 2011 r. Prawo prywatne międzynarodowe.