Jak ubiegać się o pełnomocnika z urzędu

W celu skorzystania z pomocy pełnomocnika z urzędu należy złożyć wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Co do zasady powinien on zostać skierowany do tego sądu, w którym sprawa już się toczy lub ma dopiero zostać wszczęta. Zdarza się, że osoba ubiegająca się o przyznanie pełnomocnika zamieszkuje poza siedzibą tego sądu. W takim przypadku może złożyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika w sądzie rejonowym dla niej właściwym, który dokona następnie jego przekazania. Osoba fizyczna ubiegająca się o pomoc z urzędu musi dołączyć do wniosku oświadczenie o swoim stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Osoba fizyczna, której sąd nie zwolnił od ponoszenia kosztów sądowych, może domagać się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Warunkiem jest złożenie specjalnego oświadczenia. Powinno z niego wynikać, że osoba ubiegająca się o pomoc nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z pomocy prawnika z urzędu może także skorzystać osoba prawna. Ona również musi wykazać, że znajduje się w złej sytuacji finansowej. W tym celu powinna wskazać, że nie ma dostatecznych środków na opłacenie pełnomocnika.

Wniosek o ustanowienie pomocy z urzędu zostanie przez sąd uwzględniony, jeżeli uzna on udział profesjonalnego pełnomocnika w danej sprawie za potrzebny. W takim przypadku sędzia zwraca się o wyznaczenie adwokata lub radcy prawnego. Okręgowa rada adwokacka lub rada okręgowej izby radców prawnych powinna wskazać konkretnego pełnomocnika niezwłocznie, nie później niż w ciągu dwóch tygodni. We wniosku o przyznanie pomocy z urzędu strona może ponadto wskazać określonego adwokata lub radcę prawnego. W takim przypadku rada wyznaczy go jako pełnomocnika z urzędu, jeżeli po porozumieniu z nim uzna, że jest to możliwe. Sąd może jednak oddalić wniosek o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W takiej sytuacji strona nie może ponownie ubiegać się o pełnomocnika na podstawie tych samych okoliczności.

Adwokat lub radca prawny, który został ustanowiony przez sąd z urzędu, ma obowiązek zastępować stronę aż do prawomocnego zakończenia postępowania. W trakcie jego trwania sąd może jednak zarządzić dochodzenie co do rzeczywistego stanu majątkowego osoby zastępowanej przez adwokata lub radcę prawnego. Taki środek może zostać zastosowany także wobec strony domagającej się ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Jeżeli wykaże ona, że nie istniały okoliczności, na podstawie których przyznano pełnomocnika, lub przestały one istnieć, sąd cofnie jego ustanowienie. Strona musi wówczas opłacić wynagrodzenie tego prawnika w całości lub w części odpowiadającej zaistniałej zmianie. W przypadku świadomego podania nieprawdziwych okoliczności strona zostanie skazana na grzywnę.

agnieszka.bobowska@infor.pl

Art. 117 - 124 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeksu postępowania cywilnego (Dz.U. z 1964 r. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).