Niekiedy warto uprościć procedurę odstąpienia od zawartego kontraktu

@RY1@i02/2012/201/i02.2012.201.21500070b.802.jpg@RY2@

materiały prasowe

dr Marcin Lemkowski, adwokat w kancelarii Wardyński i Wspólnicy

Zasady współpracy producenta z siecią handlową najlepiej precyzyjnie określić w umowie. Jednocześnie warto również ustalić reguły odstąpienia od niej. Czy jednak w praktyce strony mają możliwość uproszczenia procedury związanej z odstąpieniem od konkretnej umowy?

Prawo jest dość rygorystyczne, jeśli chodzi o możliwość odstąpienia od umowy wzajemnej. Wymaga to spełnienia wielu warunków, od których zależy skuteczność takiego odstąpienia. Niemniej jednak strony mogą uprościć procedurę odstępowania od zawartej umowy. Wolno w tym celu skorzystać z rozwiązań zawartych w art. 395 oraz 492 kodeksu cywilnego. Pierwszy ze wspomnianych przepisów reguluje umowne prawo odstąpienia, natomiast drugi - prawo odstąpienia ustawowego w jego szczególnej odmianie. Art. 395 kodeksu cywilnego pozwala zastrzec dla jednej ze stron lub obu prawo odstąpienia od każdej umowy. Prawo to wykonuje się przez złożenie drugiej stronie oświadczenia, w którym nie trzeba w żaden sposób uzasadniać, dlaczego od umowy odstępujemy. Warto też podkreślić, że przyczyny odstąpienia są pozbawione znaczenia prawnego. W szczególności nie jest konieczne, aby druga strona podawała kontrahentowi jakiś powód.

To jednak bardzo mocno osłabia umowę. Nie wiadomo bowiem, czy będzie ona wykonana, czy też na skutek odstąpienia - nie. Czy zatem konieczne jest określenie w umowie terminu, w ciągu którego można będzie skorzystać z prawa do odstąpienia od niej?

Określenie takiego terminu na pewno jest wskazane. Nie powinien być on zbyt długi, aby okres niepewności się nie przedłużał. Jeżeli strony zapomną o określeniu tego terminu, umowne prawo odstąpienia będzie nieważne. Oznacza to, że nie będzie można z tego uprawnienia skorzystać, a umowa będzie musiała zostać wykonana.

Czym charakteryzuje się drugie rozwiązanie pozwalające stronom na łatwiejsze odstąpienie od umowy, przewidziane w art. 492 kodeksu cywilnego?

Zgodnie z tą regulacją strony mogą zastrzec w umowie, że termin do wykonania zobowiązania to termin ścisły. Przekroczenie go przez jedną ze stron będzie uprawniało drugą do natychmiastowego odstąpienia od umowy bez konieczności podejmowania innych czynności, jak np. wezwanie do wykonania zobowiązania w odpowiednim, dodatkowym czasie. Takie zastrzeżenia warto wprowadzać do kontraktu wtedy, gdy stronie bardzo zależy na jego terminowym wykonaniu. W razie bowiem zwłoki kontrahenta będzie można szybko rozwiązać umowę w drodze odstąpienia.

Terminowe wypełnianie zobowiązań wiąże się też z zapłatą. Czy jeżeli dostawca towarów do sieci handlowej spełni świadczenie przed terminem określonym przez strony, to może domagać się wcześniejszej zapłaty?

Strony mogą jako termin wykonania zobowiązania określić albo konkretny dzień (datę kalendarzową), albo przedział czasu (np. konkretny miesiąc albo tydzień roku). W tym drugim przypadku wolno również - co do zasady - wykonać zobowiązanie w poprzednim miesiącu albo tygodniu. Nie sposób tego uczynić tylko wtedy, gdy strony w umowie wyraźnie zastrzegły, że zobowiązanie wolno wykonać tylko w określonym czasie, czyli ani wcześniej, ani później.

Jednej ze stron umowy może często z różnych przyczyn zależeć na tym, aby spełnienie świadczenia nastąpiło w ściśle uzgodnionym dniu, gdyż wcześniej strona nie będzie gotowa do przyjęcia świadczenia (ze względu np. na brak wolnej powierzchni magazynowej). Zatem należy pamiętać, aby takie postanowienie wpisać do umowy. W przeciwnym razie kontrahent będzie mógł zaoferować swoje świadczenie nawet na długo przed terminem wykonania umowy, a druga strona umowy będzie musiała je przyjąć pod rygorem odpowiedzialności odszkodowawczej. Warto również podkreślić, że przyjęcie wcześniejszego świadczenia nie powoduje automatycznie przyspieszonej wymagalności świadczenia wzajemnego. Przedterminowa dostawa towaru nie powoduje zatem obowiązku przyspieszonej zapłaty. Powinna ona zostać dokonana tak samo jak w przypadku, gdyby dostawa nastąpiła w dniu określonym w umowie na spełnienie świadczenia.

Rozmawiał Krzysztof Tomaszewski

Podstawa prawna

Art. 395, 457, 492 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).