Jeden pozew nie zawsze wystarczy

Chcąc przyspieszyć rozpoznanie spraw, warto od razu złożyć odrębne pozwy, a nie czekać, aż sąd sam to zrobi lub część sprawy przekaże do sądu właściwego. W sprawach z powództwa pracowników wyróżniono kilka typów spraw, które gdyby stosowano ogólne przepisy o właściwości, rozpoznawałby sąd okręgowy, a na mocy szczególnych uregulowań ich rozstrzyganiem zajmują się jednak sądy rejonowe.

Podział spraw

Ustalenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy i możliwości skumulowania w jednym pozwie kilku roszczeń jest zatem znacznie trudniejsze w przypadku pracowników wnoszących powództwa przeciwko pracodawcy niż w odwrotnej sytuacji. Gdy pracodawca wnosi pozew o zapłatę, o właściwości decyduje kryterium kwoty 75 tys. zł. Pracodawca ma też prawo dowolnie kumulować w pozwie różne roszczenia majątkowe i zawsze rozpozna jej jeden sąd.

W sprawach, w których pracownik jest powodem, ogólna właściwość sądu doznaje natomiast istotnych modyfikacji (art. 461 par. 1¹ k.p.c.). W pewnych kategoriach spraw przewidziano bowiem wyłączną właściwość sądu rejonowego. Bez względu na wartość przedmiotu sporu sąd rejonowy rozpoznaje sprawy o:

● ustalenie istnienia stosunku pracy,

● uznanie bezskuteczności wypowiedzenia stosunku pracy, o przywrócenie do pracy i poprzednich warunków pracy lub płacy oraz łącznie z nimi dochodzone roszczenia,

● odszkodowanie w przypadku nieuzasadnionego lub naruszającego przepisy wypowiedzenia oraz rozwiązania stosunku pracy.

Pozew pracownika o zapłatę kwot przewyższających 75 tys. zł wynikających z innych podstaw rozpozna jednak na zasadach ogólnych sąd okręgowy. Sąd rejonowy zajmie się z kolei sprawami dotyczącymi kar porządkowych i świadectwa pracy oraz roszczeniami z tym związanymi, chociaż mają charakter niemajątkowy.

Przykładowo pracownik dochodzący ustalenia stosunku pracy i związanych z tym roszczeń o zapłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe może zamieścić je wszystkie w jednym pozwie skierowanym do sądu rejonowego, chociażby łączna dochodzona w nim kwota wynosiła np. 100 tys. zł.

Oddzielne pozwy

Gdyby jednak pracownik domagał się odszkodowania za naruszające przepisy prawa wypowiedzenie umowy i żądał równocześnie zasądzenia z innego tytułu kwoty przewyższającej 75 tys. zł, to o zasądzenie drugiej sumy wystąpić już musi z oddzielnym pozwem do sądu okręgowego. Niedopuszczalne byłoby też np. skumulowanie w jednym pozwie żądania sprostowania świadectwa pracy i zasądzenia wynagrodzenia za nadgodziny w kwocie wyższej niż 75 tys. zł. Roszczenia, do których rozpoznania właściwy jest w pierwszej instancji sąd okręgowy, nie mogą być bowiem rozstrzygnięte w jednej sprawie z tymi żądaniami, o których orzec powinien sąd rejonowy.

Sądy rejonowe rozstrzygają sprawy w składach ławniczych i jednoosobowych. Według SN w sprawie z zakresu prawa pracy w pierwszej instancji sąd w składzie jednego sędziego jako przewodniczącego i dwóch ławników (art. 47 par. 1 pkt 1 lit.a k.p.c.) może rozpoznać kilka roszczeń łącznie dochodzonych przez powoda w jednym postępowaniu (art. 191 i 193 par. 1 k.p.c.), jeżeli wśród nich znajduje się choćby jedno, którego rozpoznanie powinno nastąpić w takim składzie (por. uchwała SN 20 marca 2009 r., sygn. akt I PZP 8/08, OSNP 2009/17-18/219). Teoretycznie można je więc połączyć w jednym pozwie, nie ma jednak gwarancji, że spraw takich sąd na wstępie nie rozdzieli.

Żądanie zwrotu

Niedopuszczalne jest za to kumulowanie w jednym pozwie roszczeń podlegających rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym i zwyczajnym. Sądy Pracy rozpoznają w tym pierwszym trybie sprawy wynikające z umowy o pracę, w których wartość przedmiotu sporu nie przekracza 10 tys. zł. W postępowaniu takim co do zasady jednym pozwem można dochodzić jednego roszczenia, zaś ich kumulacja dopuszczalna jest tylko wtedy, gdy wynikają z tej samej umowy lub umów tego samego rodzaju (art. 505³ par.2 k.p.c.).

W wypadku niedopuszczalnego połączenia w jednym pozwie kilku roszczeń w postępowaniu uproszczonym przewodniczący zarządza zwrot pozwu, stosując art. 130¹ k.p.c. Mając na uwadze powyższe, niedopuszczalne byłoby wspólne rozpoznanie np. sprawy o uchylenie kary porządkowej i zapłatę wynagrodzenia w kwocie 2 tys. zł, ponieważ tylko druga z tych spraw (o charakterze majątkowym) podlega rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 47 par. 1 pkt 1 lit. a, art. 191 i 193 par. 1, art. 461 par. 1¹, art. 505³ par. 2 k.p.c.