Szersze uprawnienia w toku egzekucji

Nakazanie sprzedaży wierzytelności

Art. 908 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 100 ustawy nowelizującej

Par. 1. Jeżeli po zajęciu wierzytelności należyte wykonanie praw dłużnika lub wierzyciela tego wymaga, sąd na wniosek wierzyciela lub dłużnika, stosownie do okoliczności, ustanowi kuratora lub zarządcę albo nakaże sprzedaż prawa. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Par. 2. Do zarządu i sprzedaży stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości i o sprzedaży ruchomości.

Par. 1. Jeżeli po zajęciu wierzytelności należyte wykonanie praw dłużnika lub wierzyciela tego wymaga, sąd na wniosek wierzyciela lub dłużnika, stosownie do okoliczności, ustanowi kuratora lub zarządcę. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Par. 2. Do zarządu stosuje się odpowiednio przepisy o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości.

Z przepisu wykreślono kilka słów - tych dotyczących możliwości nakazania sprzedaży prawa. O sprzedaży takiej stanowić będą teraz inne artykuły (np. 911⁷ par. 4).

Przede wszystkim zbycie z wolnej ręki

Art. 911⁶ par. 3 - 4 kodeksu postępowania cywilnego uchylone przez art. 1 pkt 101 ustawy nowelizującej

Par. 3. Sprzedaży prawa dokonuje się w drodze licytacji prowadzonej według przepisów o egzekucji z ruchomości z zachowaniem przepisów poniższych.

Par. 4. Do sprzedaży w drodze licytacji papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. Nr 183, poz. 1538 oraz z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i Nr 157, poz. 1119), nie stosuje się przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. Nr 184, poz. 1539 oraz z 2006 r. Nr 157, poz. 1119) oraz art. 19 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

uchylone

Użycie w przepisie zwrotu "sprzedaży prawa dokonuje się w drodze licytacji" sugerowało, że to właśnie licytacja, a nie sprzedaż z wolnej ręki była podstawowym sposobem zbycia zajętych praw majątkowych. Zdaniem projektodawców nie było to celowe, skoro sprzedaż z wolnej ręki jest bardziej efektywna i mniej kosztowna. Usunięcie komentowanego przepisu w połączeniu z nowelizacją art. 911⁷ sprawia, że licytacja stała się raczej wyjątkiem aniżeli regułą.

Papiery wartościowe bez prospektu emisyjnego

Art. 911⁷ par. 4 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 102 ustawy nowelizującej

brak

Do sprzedaży prawa w drodze licytacji stosuje się odpowiednio przepisy o sprzedaży licytacyjnej w egzekucji z ruchomości. Do sprzedaży w drodze licytacji papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz.U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384 oraz z 2011 r. Nr 106, poz. 622 i Nr 131, poz. 763), nie stosuje się przepisu art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129) oraz art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi.

Por. uwaga poprzednia. Wyłączenie art. 7 ust. 1 ustawy o ofercie publicznej oznacza, że przy sprzedaży papierów wartościowych nie jest wymagane sporządzenie prospektu emisyjnego, zatwierdzenie go przez Komisję Nadzoru Finansowego i udostępnienie do publicznej wiadomości. Natomiast rezygnacja z zastosowania art. 19 ust. 1 pkt 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi sprawia, że sprzedaż papierów nie wymaga pośrednictwa firmy inwestycyjnej.

Wyjawienie majątku po wezwaniu listem poleconym

Art. 913 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 103 ustawy nowelizującej

Wierzyciel może żądać wyjawienia majątku także przed wszczęciem egzekucji, jeżeli uprawdopodobni, że nie uzyska zaspokojenia w pełni swej należności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy.

Wierzyciel może żądać wyjawienia majątku także przed wszczęciem egzekucji, jeżeli:

1) uprawdopodobni, że nie uzyska zaspokojenia w pełni swojej należności ze znanego mu majątku albo z przypadających dłużnikowi bieżących świadczeń periodycznych za okres sześciu miesięcy;

2) po uzyskaniu tytułu wykonawczego wezwał dłużnika do zapłaty stwierdzonej nim należności listem poleconym za potwierdzeniem odbioru, a dłużnik nie spełnił świadczenia w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania do zapłaty.

Celem projektodawców było uczynienie z wezwania, o którym mowa w przepisie, niezależnej przesłanki wszczęcia postępowania o wyjawienie majątku. Czas pokaże, czy sądy nie będą jednak interpretować pkt 2 inaczej, jako dodatkowego, obciążającego wierzyciela wymogu formalnego. Przy takiej interpretacji wezwanie dłużnika do zapłaty stanowiłoby konieczny warunek uruchomienia całej procedury. Tak czy inaczej, wydaje się, że wierzyciel musi udowodnić fakt wezwania, np. załączając potwierdzenie odbioru listu do wniosku o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku.

Ulga dla spóźnialskiego dłużnika

Art. 916 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 104 ustawy nowelizującej

Jeżeli dłużnik bez usprawiedliwionej przyczyny nie stawi się do sądu w celu złożenia wykazu lub przyrzeczenia albo stawiwszy się wykazu nie złoży lub odmówi odpowiedzi na zadane mu pytanie albo odmówi złożenia przyrzeczenia, sąd może skazać go na grzywnę lub nakazać przymusowe doprowadzenie oraz może zastosować areszt nieprzekraczający miesiąca, z uwzględnieniem art. 276 par. 2. O skutkach tych dłużnik powinien być pouczony w wezwaniu na posiedzenie.

Par. 1. Jeżeli dłużnik bez usprawiedliwionej przyczyny nie stawi się do sądu w celu złożenia wykazu lub przyrzeczenia albo stawiwszy się wykazu nie złoży lub odmówi odpowiedzi na zadane mu pytanie albo odmówi złożenia przyrzeczenia, sąd może skazać go na grzywnę lub nakazać przymusowe doprowadzenie oraz może zastosować areszt nieprzekraczający miesiąca, z uwzględnieniem art. 276 par. 2. O skutkach tych dłużnik powinien być pouczony w wezwaniu na posiedzenie. W razie wykonania czynności przez dłużnika lub umorzenia postępowania grzywny niezapłacone do tego czasu ulegają umorzeniu.

Par. 2. Na postanowienie sądu w przedmiocie skazania na grzywnę oraz orzeczenie aresztu przysługuje zażalenie.

Nowelizacja ma na celu uregulowanie sytuacji, gdy sąd orzekł środki przymusu przewidziane w art. 916, ale dłużnik wykonał nałożone nań obowiązki albo samo postępowanie zostało umorzone. W takiej sytuacji stosowanie grzywien czy aresztu staje się bowiem bezprzedmiotowe. Pozycję prawną dłużnika wzmacnia też możliwość złożenia przezeń zażalenia na postanowienie sądu.

Referendarz w postępowaniu o wyjawienie majątku

Art. 920² kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 105 ustawy nowelizującej

brak

Czynności przewidziane w dziale niniejszym dla sądu może wykonywać także referendarz sądowy, z wyłączeniem stosowania środków przymusu.

Komentowany przepis, przyznający referendarzowi sądowemu kompetencje w procedurze wyjawienia majątku, to kolejny krok na drodze stopniowego poszerzania uprawnień referendarza w postępowaniu cywilnym. Wyłączenie kompetencji do stosowania grzywien wynika z faktu, iż są one już elementem wymiaru sprawiedliwości, należącego do sądów.

Zawiadomienie dla lepszej orientacji sądu

Art. 921¹ kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 106 ustawy nowelizującej

brak

O wszczęciu i ukończeniu egzekucji komornik zawiadamia sąd, przy którym działa.

Jak stwierdzono w uzasadnieniu do projektu, wprowadzenie obowiązku zawiadomienia sądu jest celowe, gdyż dopiero mając informacje o wszczęciu egzekucji z nieruchomości, może on podjąć działania nadzorcze nad komornikiem, co wpływa na prawidłowość przebiegu postępowania egzekucyjnego.

Komornik zadba o wykreślenie wpisu

Art. 924 par. 2 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 107 ustawy nowelizującej

brak

W razie umorzenia postępowania egzekucyjnego komornik składa wniosek o wykreślenie w księdze wieczystej wpisu o wszczęciu egzekucji lub o usunięcie wniosku o wszczęcie egzekucji ze zbioru dokumentów.

Do zaproponowania komentowanej zmiany skłoniły projektodawców względy celowości. Uznali oni, że w praktyce po umorzeniu egzekucji dłużnicy często nie są zainteresowani uaktualnianiem ksiąg wieczystych. Stoi to w sprzeczności z funkcją tych ksiąg, mających wszak zapewniać możliwie pełną i odpowiadającą rzeczywistości wiedzę o stanie prawnym nieruchomości.

Płatność z góry może być kosztowna

Art. 929 par. 1¹ kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 108 ustawy nowelizującej

brak

Pobranie z góry przez dłużnika przed zajęciem czynszu najmu za czas dłuższy niż trzy miesiące, a czynszu dzierżawy za czas dłuższy niż sześć miesięcy, licząc w obu przypadkach od dnia zajęcia, nie zwalnia najemcy lub dzierżawcy od obowiązku zapłaty czynszu do rąk komornika.

Celem tej zmiany miało być upodobnienie regulacji kodeksowych do tych istniejących w prawie upadłościowym. Teraz najemcy i dzierżawcy powinni zatem ostrożniej podchodzić do klauzul umownych przewidujących płacenie czynszu z góry za dłuższe okresy.

Najem i dzierżawa od nowa

Art. 930 par. 4 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 109 ustawy nowelizującej

brak

Oddanie zajętej nieruchomości w użyczenie, leasing, najem lub dzierżawę jest bezskuteczne wobec nabywcy nieruchomości w egzekucji.

Z przepisu wynika, że co prawda wolno znaleźć najemcę czy dzierżawcę zajętej już nieruchomości, ale jeśli ktoś kupi ją od komornika, ów najemca czy dzierżawca będzie musiał ułożyć się na nowo z nabywcą.

Zatwierdzenie sprawozdania zarządcy można zaskarżyć

Art. 937 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 110 ustawy nowelizującej

brak

Na postanowienie sądu w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania przysługuje zażalenie.

Przepis wprowadza możliwość zaskarżenia postanowienia sądu w przedmiocie zatwierdzenia sprawozdania zarządcy nieruchomości. Zmianę uzasadniono potrzebą obrony praw uczestników postępowania egzekucyjnego.

Paweł Wrześniewski

adwokat