Komornik wyłączony z grona licytantów

Licytacja ruchomości po wpłaceniu rękojmi

Art. 867¹ kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 94 ustawy nowelizującej

brak

Par. 1. Przystępujący do przetargu obowiązany jest złożyć rękojmię w wysokości jednej dziesiątej sumy oszacowania.

Par. 2. Rękojmię złożoną przez licytanta, któremu udzielono przybicia, zatrzymuje się; pozostałym licytantom rękojmię zwraca się niezwłocznie.

Par. 3. Jeżeli nabywca nie wykonał w terminie warunków licytacji co do zapłaty ceny, traci rękojmię, a skutki przybicia wygasają. Z utraconej rękojmi pokrywa się koszty egzekucji związanej ze sprzedażą, a reszta wchodzi w skład sumy uzyskanej w egzekucji albo jeżeli egzekucja została umorzona jest przelewana na dochód Skarbu Państwa.

Cel nowej regulacji jest oczywisty - chodzi o to, ażeby do licytacji stawali uczestnicy poważni, nierzucający słów na wiatr. A ponieważ nie od dziś wiadomo, że wadium jest dobrym zabezpieczeniem przed lekkomyślnymi licytantami, w kodeksie pojawiło się - w odniesieniu do ruchomości - rozwiązanie istniejące w nim już od dawna w odniesieniu do nieruchomości.

Licytacja za jak najwyższą cenę

Art. 867² kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 94 ustawy nowelizującej

brak

Par. 1. Licytacja odbywa się publicznie.

Par. 2. W przetargu nie mogą uczestniczyć: dłużnik, komornik, ich małżonkowie, dzieci, rodzice i rodzeństwo, osoby obecne na licytacji w charakterze urzędowym oraz licytant, który nie wykonał warunków poprzedniej licytacji.

Par. 3. Stawienie się jednego licytanta wystarcza do odbycia przetargu.

Par. 4. Pełnomocnictwo do udziału w przetargu powinno być stwierdzone dokumentem z podpisem urzędowo poświadczonym, chyba że chodzi o pełnomocnictwo udzielone adwokatowi lub radcy prawnemu.

Celem nowego przepisu jest - co do zasady - doprowadzenie do sprzedania zajętych ruchomości za jak najwyższą cenę. Temu służy wyłączenie z grona licytantów komornika i innych osób, które biorąc w niej udział, byłyby narażone na konflikt interesów. Tak jak w art. 867¹, wzorowano się na rozwiązaniach obowiązujących już w odniesieniu do egzekucji z nieruchomości.

Skutki zajęcia po zawiadomieniu pracodawcy

Art. 884 par. 2 i 3 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 95 ustawy nowelizującej

Par. 2. W razie rozwiązania stosunku pracy z dłużnikiem dotychczasowy pracodawca czyni wzmiankę o zajęciu należności w wydanym dłużnikowi świadectwie pracy, a jeżeli nowy pracodawca dłużnika jest mu znany, przesyła temu pracodawcy zawiadomienie komornika i dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia oraz powiadamia o tym komornika i dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne. Wzmianka w świadectwie pracy powinna zawierać oznaczenie komornika, który zajął należność, oraz numer sprawy egzekucyjnej, jak również wskazać wysokość potrąconych już kwot. Przesłanie zawiadomienia komornikowi ma skutki zajęcia należności dłużnika u nowego pracodawcy od chwili dojścia zawiadomienia do tego pracodawcy.

Par. 3. Nowy pracodawca, któremu pracownik przedstawi świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu należności, zawiadamia o zatrudnieniu pracownika pracodawcę, który wydał świadectwo, oraz wskazanego we wzmiance komornika. Jeżeli nowy pracodawca, któremu pracownik nie okazał świadectwa pracy, dowie się, gdzie pracownik był przedtem zatrudniony, obowiązany jest zawiadomić poprzedniego pracodawcę o jego zatrudnieniu, chyba że pracownik przedstawi zaświadczenie tego zakładu stwierdzające, że jego należności nie były zajęte.

Par. 2. W razie rozwiązania stosunku pracy z dłużnikiem dotychczasowy pracodawca czyni wzmiankę o zajęciu należności w wydanym dłużnikowi świadectwie pracy, a jeżeli nowy pracodawca dłużnika jest mu znany, przesyła temu pracodawcy zawiadomienie komornika i dokumenty dotyczące zajęcia wynagrodzenia oraz powiadamia o tym komornika i dłużnika, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne. Wzmianka w świadectwie pracy powinna zawierać oznaczenie komornika, który zajął należność, oraz numer sprawy egzekucyjnej, jak również wskazać wysokość potrąconych już kwot. Przesłanie zawiadomienia komornika ma skutki zajęcia należności dłużnika u nowego pracodawcy od chwili dojścia zawiadomienia do tego pracodawcy.

Par. 3. Nowy pracodawca, któremu pracownik przedstawi świadectwo pracy ze wzmianką o zajęciu należności, zawiadamia o zatrudnieniu pracownika pracodawcę, który wydał świadectwo, oraz wskazanego we wzmiance komornika. Jeżeli nowy pracodawca, któremu pracownik nie okazał świadectwa pracy, dowie się, gdzie pracownik byt przedtem zatrudniony, obowiązany jest zawiadomić poprzedniego pracodawcę o jego zatrudnieniu, chyba że pracownik przedstawi zaświadczenie tego pracodawcy stwierdzające, że jego należności nie były zajęte.

Zmiany mają charakter porządkujący. Przykładowo, w par. 2 w dotychczasowym brzmieniu tkwił błąd - przepis stanowił, że przesłanie "zawiadomienia komornikowi" ma skutki zajęcia należności, co nie miało sensu. Celem było przecież i jest li tylko uświadomienie nowemu pracodawcy, że nie powinien przekazywać całego wynagrodzenia pracownikowi. Uzależnianie zajęcia od zawiadomienia komornika o przesłaniu jakichś informacji nowemu pracodawcy nie pomagało ani trochę w osiągnięciu tego celu. Dlatego po nowelizacji skutek zajęcia osiągany jest u nowego pracodawcy z chwilą przesłania mu "zawiadomienia komornika", a nie z chwilą przesłania "zawiadomienia komornikowi".

Grzywna dla opornych pracodawców

Art. 886 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 96 ustawy nowelizującej

Par. 1. Pracodawcy, który nie złożył w przepisanym terminie oświadczenia przewidzianego w art. 882 albo zaniedbał przesłania zawiadomienia lub dokumentów zajęcia wynagrodzenia nowemu pracodawcy dłużnika stosownie do art. 884 par. 2 i par. 3, komornik wymierza grzywnę w wysokości do pięciuset złotych. Grzywna może być powtórzona, jeżeli pracodawca nadal uchyla się od wykonania tych czynności w dodatkowo wyznaczonym terminie.

Par. 1. Pracodawcy, który nie wykonał obowiązków określonych w art. 881 par. 3 i 4, nie złożył w przepisanym terminie oświadczenia przewidzianego w art. 882 albo zaniedbał przesłania dokumentów zajęcia wynagrodzenia nowemu pracodawcy dłużnika, stosownie do art. 884 par. 2 i 3, komornik wymierza grzywnę w wysokości do dwóch tysięcy złotych. Grzywna może być powtórzona, jeżeli pracodawca nadal uchyla się od wykonania tych czynności w dodatkowo wyznaczonym terminie.

Zmiany mają na celu zmotywowanie pracodawców do przekazywania zajętego wynagrodzenia komornikowi, a nie lekceważenia zajęć i wypłacania całej kwoty pracownikowi. Kwotę 2 tys. zł uznano za wystarczająco wysoką. Z brzmienia przepisu zdaje się wynikać, że grzywnę można powtórzyć tylko raz ("grzywna może być powtórzona", a nie "grzywna może być powtarzana").

Środki z rachunku walutowego w złotówkach

Art. 889¹ kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 97 ustawy nowelizującej

brak

Jeżeli zajęto rachunek bankowy prowadzony w walucie obcej, bank przekazuje komornikowi należność w walucie polskiej przeliczonej według kursu kupna waluty obcej, w której prowadzony jest rachunek, ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski w dniu przekazania należności komornikowi.

W dotychczasowej regulacji brak było przepisu poświęconego tylko i wyłącznie zajęciu rachunków bankowych prowadzonych w walutach obcych. W rozporządzeniu ws. czynności komorników był co prawda przepis zobowiązujący komornika do przeliczania walut na złotówki po kursie NBP, ale trudno było uznać go za wystarczający choćby dlatego, że nie obowiązywał banków. Wobec dużej swobody otwierania rachunków w walutach zagranicznych stanu tego nie dało się utrzymać.

Porządek w terminologii

Art. 893¹ par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 98 ustawy nowelizującej

Par. 1. Jeżeli egzekucja z rachunku bankowego obejmującego wkład oszczędnościowy, na który wystawiono dowód imienny lub na okaziciela, nie może być przeprowadzona w trybie art. 901 z powodu niemożności odebrania tego dokumentu, komornik sporządza o tym protokół i dokonuje zajęcia wkładu oszczędnościowego przez skierowanie do właściwego oddziału banku zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia tego zawiadomienia. Na skutek zajęcia dokonanego w powyższym trybie bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego wkładu i zawiadamia o tym placówki banku, urzędy pocztowo-telekomunikacyjne i inne placówki wykonujące czynności w powyższym zakresie. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb zawiadamiania placówek banków, urzędów pocztowo-telekomunikacyjnych i innych placówek, uwzględniając dane zawarte w zawiadomieniu.

Par. 1. Jeżeli egzekucja z rachunku bankowego obejmującego wkład oszczędnościowy, na który wystawiono dowód imienny lub na okaziciela, nie może być przeprowadzona w trybie art. 901 z powodu niemożności odebrania tego dokumentu, komornik stwierdza ten fakt protokołem i dokonuje zajęcia wkładu oszczędnościowego przez skierowanie do właściwego oddziału banku zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie jest dokonane z chwilą doręczenia tego zawiadomienia. Na skutek zajęcia dokonanego w powyższy sposób bank wstrzymuje wszelkie wypłaty z zajętego wkładu i zawiadamia o tym placówki banku, placówki operatora publicznego lub innego operatora pocztowego i inne placówki wykonujące czynności w powyższym zakresie.

Zmiany mają charakter porządkujący. Po pierwsze, unowocześniają terminologię stosowaną w przepisie. Natomiast upoważnienie ministra do wydania aktu wykonawczego znika co prawda z par. 1, ale pojawi się w par. 5.

Ministerialne upoważnienie z wytycznymi

Art. 893¹ par. 5 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 98 ustawy nowelizującej

brak

Par. 5. Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw łączności oraz Ministrem Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, tryb zawiadamiania placówek banków, placówek operatora publicznego lub innego operatora pocztowego i innych placówek, uwzględniając dane zawarte w zawiadomieniu, mając na względzie sprawne prowadzenie egzekucji.

Zmiana ma na celu wzbogacenie upoważnienia do wydania rozporządzenia o wytyczne dotyczące treści tego aktu. Wymóg taki narzuca konstytucja.

Wyższa cena za wierzytelność

Art. 904¹ par. 2 i 3 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 99 ustawy nowelizującej

Par. 2. Sprzedaży wierzytelności dokonuje się w drodze licytacji prowadzonej według przepisów o egzekucji z ruchomości. Cena wywołania wynosi połowę sumy, na którą składa się wartość egzekwowanej wierzytelności oraz należne od niej odsetki liczone od dnia ich wymagalności do dnia licytacji. Nabycie nie może nastąpić poniżej ceny wywołania.

Par. 3. Za zgodą dłużnika zajęta wierzytelność może zostać sprzedana z wolnej ręki, po cenie przez niego wskazanej, jeżeli sprzedaż za tę cenę nie narusza interesów wierzycieli. Dłużnik może też wskazać osobę nabywcy oraz inne warunki sprzedaży. Zgoda dłużnika na sprzedaż z wolnej ręki nie jest potrzebna, gdy wierzytelność była wymagalna przed dniem zajęcia. W takim jednak wypadku cena zbycia nie może być niższa od 60 proc. oszacowania wraz z odsetkami liczonymi do dnia sprzedaży.

Par. 2. Sprzedaży zajętej wierzytelności dokonuje się w drodze licytacji prowadzonej według przepisów o egzekucji z ruchomości. Cena wywołania wynosi trzy czwarte sumy, na którą składa się należność główna oraz odsetki naliczone do dnia licytacji. Nabycie nie może nastąpić poniżej ceny wywołania.

Par. 3. Za zgodą dłużnika zajęta wierzytelność może zostać sprzedana z wolnej ręki po cenie przez niego wskazanej, jeżeli sprzedaż nie narusza interesów wierzycieli. Dłużnik może też wskazać nabywcę oraz określić inne warunki sprzedaży. Zgoda dłużnika na sprzedaż z wolnej ręki nie jest potrzebna, gdy wierzytelność była wymagalna przed dniem zajęcia. W takim wypadku cena sprzedaży nie może być jednak niższa niż cztery piąte sumy, na którą składa się należność główna oraz odsetki naliczone do dnia sprzedaży.

Zmiana polega na wprowadzeniu nieco innych niż dotychczas zasad ustalania ceny zajętej wierzytelności, a także podwyższenia ceny wywołania. Celem projektodawców była ochrona uczestników postępowania egzekucyjnego.

Paweł Wrześniewski

adwokat