Nie tylko gotówką złożymy zabezpieczenie

Tytuł wykonawczy skuteczny przeciw wszystkim

Podstawa Prawna

Art. 791 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 85 ustawy nowelizującej

Par. 1 Tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania ruchomości indywidualnie oznaczonych, nieruchomości lub statku albo do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciwko dłużnikowi, lecz przeciwko każdemu, kto tymi rzeczami włada. Niniejszy przepis nie narusza uprawnień nabywcy w dobrej wierze.

Par. 2 Jeżeli władający uprawdopodobni dokumentem, że władanie ruchomością indywidualnie oznaczoną, nieruchomością, pomieszczeniem lub statkiem uzyskał na podstawie tytułu prawnego niepochodzącego od dłużnika, komornik wstrzyma się z czynnościami egzekucyjnymi, pouczając władającego, że może w terminie tygodnia wystąpić do sądu o ustalenie, że tytuł wykonawczy nie może być w stosunku do niego wykonywany i o zabezpieczenie tego powództwa przez zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Przepisy art. 843 stosuje się odpowiednio.

Par. 3 Wstrzymując się z czynnościami egzekucyjnymi, komornik dokona zajęcia ruchomości lub statku pozostawiając te przedmioty pod dozorem władającego.

Par. 4 W razie braku zabezpieczenia powództwa komornik podejmie po terminie miesiąca dalsze czynności egzekucyjne w stosunku do osoby władającej. Dalsza zmiana osoby władającej ruchomością, nieruchomością, statkiem lub pomieszczeniem nie będzie stanowiła przeszkody w realizacji tytułu wykonawczego.

Par. 1 Tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji także przeciwko każdemu, kto uzyskał władanie nad tym przedmiotem po wszczęciu postępowania, w którym wydano tytuł egzekucyjny.

Par. 2 Tytuł wykonawczy zobowiązujący do wydania nieruchomości, statku lub do opróżnienia pomieszczenia upoważnia do prowadzenia egzekucji nie tylko przeciw dłużnikowi, lecz także przeciwko jego domownikom, krewnym i innym osobom reprezentującym jego prawa.

Par. 3 Przepisy par. 1 i 2 nie wyłączają praw określonych przepisami o ochronie lokatorów oraz praw, które są skuteczne wobec wierzyciela. Jeżeli dłużnik twierdzi, że przysługuje mu prawo skuteczne wobec wierzyciela, komornik wstrzyma się względem niego z czynnościami egzekucyjnymi, pouczając, że w terminie tygodnia może wytoczyć powództwo o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności.

Par. 4 (uchylony)

Par. 5 Po upływie miesiąca od daty wstrzymania czynności komornik podejmie dalsze czynności egzekucyjne w stosunku do dłużnika, chyba że postępowanie egzekucyjne zostało zawieszone postanowieniem sądu o udzieleniu zabezpieczenia.

Uzasadnieniem dla zmian w art. 791 miał być fakt, iż dotychczasowa redakcja była niejasna, a w praktyce budziła ogromne wątpliwości co do zakresu jego stosowania, a w konsekwencji co do sposobu obrony praw zainteresowanych. Zmiany mają więc charakter szczegółowy, niegodzący w samą ideę tytułu wykonawczego skutecznego przeciwko wszystkim. Co do wspomnianego sposobu obrony praw zainteresowanych, teraz osoba, która nie została wymieniona w tytule wykonawczym jako dłużnik, będzie bronić się powództwem o pozbawienie tytułu wykonalności wyłącznie względem niej.

Komornik może wezwać do złożenia wyjaśnień

Podstawa Prawna

Art. 801 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 86 ustawy nowelizującej

Jeżeli wierzyciel lub sąd zarządzający z urzędu przeprowadzenie egzekucji albo uprawniony organ żądający przeprowadzenia egzekucji nie może wskazać przedmiotów służących do zaspokojenia wierzyciela, komornik wezwie dłużnika do złożenia wyjaśnień.

Jeżeli wierzyciel lub sąd zarządzający z urzędu przeprowadzenie egzekucji albo uprawniony organ żądający przeprowadzenia egzekucji nie wskaże majątku pozwalającego na zaspokojenie świadczenia, komornik może wezwać dłużnika do złożenia wyjaśnień.

Początkowo planowano, że art. 801 zostanie w ogóle uchylony - po pierwsze jako nic niewnoszące powtórzenie art. 761, po drugie z uwagi na fakt, iż wszczynane na jego podstawie postępowanie może kolidować z prowadzonym według art. 913 i nast. postępowaniem o wyjawienie majątku. Komornik wkracza wówczas - zdaniem projektodawców - w kompetencje sądu. Ostatecznie argumenty te nie znalazły chyba uznania posłów.

Zabezpieczenie także przelewem

Podstawa Prawna

Art. 807 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 87 ustawy nowelizującej

Zabezpieczenie w wypadkach w księdze niniejszej przewidzianych powinno być złożone w gotówce lub w książeczkach oszczędnościowych. O wydaniu zabezpieczenia sąd rozstrzyga po wysłuchaniu osób zainteresowanych. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Par. 1 Zabezpieczenie w wypadkach w części niniejszej przewidzianych powinno być złożone w gotówce do rąk komornika lub wpłacone na wskazany przez niego rachunek bankowy albo złożone w książeczkach oszczędnościowych lub w papierach wartościowych. Art. 752 par. 2 stosuje się odpowiednio. O wydaniu zabezpieczenia sąd rozstrzyga po wysłuchaniu osób zainteresowanych. Na postanowienie sądu przysługuje zażalenie.

Par. 2 Minister Sprawiedliwości w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, sposób składania zabezpieczenia w papierach wartościowych, biorąc pod uwagę bezpieczeństwo papierów wartościowych i sprawność postępowania egzekucyjnego.

U podstaw komentowanej zmiany legło przekonanie, że w XXI w. trudno utrzymywać archaizmy rodem z innego ustroju i innej epoki. Dlatego lista możliwych zabezpieczeń uległa rozszerzeniu o papiery wartościowe, a sposób przekazania zabezpieczenia - o przelew na rachunek bankowy.

Dla kogo odsetki z rachunku depozytowego

Podstawa Prawna

Art. 808 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 88 ustawy nowelizującej

Jeżeli złożona w postępowaniu egzekucyjnym kwota pieniężna nie podlega natychmiastowemu wydaniu, powinna być złożona na rachunek depozytowy sądu. Przepisy art. 752 stosuje się odpowiednio.

Par. 1 Jeżeli złożona w postępowaniu egzekucyjnym kwota pieniężna nie podlega natychmiastowemu wydaniu, powinna być złożona na rachunek depozytowy sądu. Przepisy art. 752 stosuje się odpowiednio.

Par. 2 Odsetki od sum złożonych na rachunek depozytowy sądu tytułem nabycia przedmiotu egzekucji wchodzą w skład sumy uzyskanej w egzekucji. Odsetki należne za okres od dnia sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej w egzekucji do dnia wykonania planu zwraca się osobie uprawnionej.

Ponieważ wcześniej kwestia oprocentowania sum złożonych na rachunek depozytowy sądu nie była uregulowana, pojawiały się wątpliwości, komu należą się odsetki i kiedy możliwe jest skierowanie do nich egzekucji. Pierwotnie zakładano, że zwrot odsetek za okres od dnia sporządzenia planu podziału sumy uzyskanej w egzekucji do dnia wykonania planu będą zwracane dłużnikowi. Ostatecznie zdecydowano się na szersze pojęcie "osoby uprawnionej".

Świadkowie nie do każdej egzekucji

Podstawa Prawna

Art. 812 par. 1 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 89 ustawy nowelizującej

Wierzyciel i dłużnik mogą być obecni przy czynnościach egzekucyjnych. Na żądanie stron albo według uznania komornika mogą być obecni także świadkowie, w liczbie nie większej niż po dwóch z każdej strony.

Wierzyciel i dłużnik mogą być obecni przy czynnościach egzekucyjnych. Na żądanie stron albo według uznania komornika mogą być obecni także świadkowie, chyba że zachodzi obawa, że wskutek straty czasu na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona. Świadków przywołuje się w liczbie nie większej niż po dwóch z każdej strony.

Tu argumentem za zmodyfikowaniem przepisu była potrzeba zapewnienia sprawności postępowania egzekucyjnego i uniemożliwienie wykorzystywania dotychczasowej redakcji przepisu do udaremniania egzekucji. To, czy wskutek straty czasu na przywołanie świadków egzekucja będzie udaremniona, będzie oceniał komornik. Czas pokaże, czy dłużnicy będą korzystać ze skargi na czynności komornika jako narzędzia zapewniającego taką wykładnię tego pojęcia, które jest dla nich najkorzystniejsze.

Po ukończeniu egzekucji rozstrzygnięcie o kosztach

Podstawa Prawna

Art. 816 par. 3 kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 90 ustawy nowelizującej

brak

Par. 3 Ukończenie postępowania egzekucyjnego w inny sposób niż przez umorzenie komornik stwierdza postanowieniem, rozstrzygając o kosztach.

Zgłaszając propozycję dodania komentowanego przepisu, projektodawcy powołali się na wątpliwości co do sposobu orzekania o kosztach postępowania egzekucyjnego w razie jego ukończenia w inny sposób niż przez umorzenie postępowania.

Środki na bieżące potrzeby dłużnika

Podstawa Prawna

Art. 821¹ kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 91 ustawy nowelizującej

brak

Jeżeli egzekucja została skierowana do wynagrodzenia za pracę lub innych praw majątkowych, z którymi związane jest prawo dłużnika do świadczeń okresowych, sąd na wniosek dłużnika może określić kwotę, jaką dłużnik może pobierać w okresie zawieszenia postępowania w celu zaspokajania bieżących potrzeb. Na postanowienie sądu określające kwotę, którą dłużnik może pobierać w celu zaspokajania bieżących potrzeb, wierzycielowi służy zażalenie.

Celem zmian jest ulżenie doli dłużników, którzy wskutek egzekucji zostają pozbawieni środków do życia. Jak podniesiono w uzasadnieniu do projektu nowelizacji, zawieszenie postępowania egzekucyjnego wstrzymuje dokonywanie dalszych czynności egzekucyjnych, ale samego zajęcia nie uchyla. Zatem każdy, kto zobowiązany jest do świadczeń na rzecz dłużnika, po zajęciu wierzytelności nadal przekazuje środki komornikowi, a nie dłużnikowi. Teraz do sądu będzie należała ocena, czy bieżące potrzeby wymagają udostępnienia mu zajętych środków. Niezadowolonemu wierzycielowi wolno w takiej sytuacji wnieść zażalenie. Wydaje się, że wskórać cokolwiek będzie mu na ogół trudno, bo przepis daje tu sądowi dość dużą swobodę.

Upoważnienie dla ministra z wytycznymi

Podstawa Prawna

Art. 863 kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 92 ustawy nowelizującej

Minister Sprawiedliwości może w drodze rozporządzenia zarządzić utrzymywanie osobnych pomieszczeń do przechowywania i dozorowania zajętych ruchomości.

Minister Sprawiedliwości może, w drodze rozporządzenia, zarządzić utrzymywanie osobnych pomieszczeń do przechowywania i dozorowania zajętych ruchomości, mając na względzie sprawne prowadzenie egzekucji oraz właściwe zabezpieczenie zajętych ruchomości.

Zmiana art. 863 nie ma charakteru merytorycznego i wynika z potrzeby dostosowania przepisu do wymogów konstytucyjnych. Konstytucja wymaga bowiem, ażeby ustawowe upoważnienie do wydania rozporządzenia zawierało m.in. wytyczne dotyczące treści tego aktu. Dotychczasowe brzmienie warunku tego nie spełniało.

Sprzedaż z wolnej ręki do oprotestowania

Podstawa Prawna

Art. 864¹ kodeksu postępowania cywilnego zmieniony przez art. 1 pkt 93 ustawy nowelizującej

Komornik może sprzedać z wolnej ręki ruchomości niewymienione w art. 864 par. 2, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż nie może nastąpić wcześniej, niż po czternastu dniach od dnia oszacowania. Sprzedaż może nastąpić tylko wtedy, gdy wierzyciele wyrazili na to zgodę.

Komornik może sprzedać z wolnej ręki ruchomości niewymienione w art. 864 par. 2, jeżeli dłużnik wyraził na to zgodę i określił minimalną cenę zbycia. Sprzedaż nie może nastąpić wcześniej niż po dwóch tygodniach od dnia oszacowania, jeżeli żaden z wierzycieli prowadzących egzekucję nie sprzeciwił się jej w terminie tygodnia od daty zawiadomienia go przez komornika o zamiarze jej przeprowadzenia.

Zmiany mają na celu ułatwienie egzekucji. Uznano, że potoczy się ona sprawniej, jeśli zamiast wymagać zgody każdego wierzyciela, przyjmie się domniemanie, iż nie mają oni nic przeciwko temu. Jeśli jest inaczej, każdy z nich może protestować.

Paweł Wrześniewski

adwokat