Wykonanie zabezpieczenia po złożeniu kaucji

Europejski nakaz zapłaty

podstawa prawna

Art. 505¹⁸ par. 2 kodeksu postępowania cywilnego uchylony przez art. 1 pkt 59) ustawy nowelizującej.

W przypadku, o którym mowa w par. 1, jeżeli sąd rozpoznaje sprawę według przepisów o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych, przewodniczący wyznacza termin, w którym powód jest obowiązany w piśmie procesowym podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Przepis art. 479¹² par. 1 zdanie drugie stosuje się. Wraz z odpisem pozwu pozwanemu doręcza się odpis pisma procesowego powoda.

brak

W par. 1 jest mowa o tym, że jeżeli europejski nakaz zapłaty, zgodnie z przepisami odrębnymi, może zostać wydany tylko co do części roszczenia i powód wyraża na to zgodę, sprawę co do pozostałej części roszczenia sąd rozpoznaje we właściwym trybie. W przypadkach wskazanych w ustawie sąd rozpoznaje sprawę według przepisów o postępowaniach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o postępowaniu nakazowym i upominawczym. Uchylenie przepisu jest konsekwencją odstąpienia od reguł rządzących szczególnym postępowaniem w sprawach gospodarczych.

Wniesienie sprzeciwu

podstawa prawna

Art. 505¹⁹ par. 2 i 3 k.p.c. uchylony przez art. 1 pkt 60 ustawy nowelizującej.

Par. 2. W przypadku, o którym mowa w par. 1, jeżeli sąd rozpoznaje sprawę według przepisów o postępowaniu odrębnym w sprawach gospodarczych, przewodniczący, zawiadamiając powoda o wniesieniu sprzeciwu, wyznacza termin, w którym powód obowiązany jest w piśmie procesowym podać wszystkie twierdzenia oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Przepis art. 479¹² par. 1 zdanie drugie stosuje się.

Par. 3. Doręczając odpis pisma, o którym mowa w par. 2, przewodniczący wyznacza termin, w którym pozwany jest obowiązany w piśmie procesowym podać wszystkie twierdzenia, zarzuty oraz dowody na ich poparcie pod rygorem utraty prawa powoływania ich w toku postępowania, chyba że wykaże, iż ich powołanie w wyznaczonym terminie nie było możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później. Przepis art. 479¹⁴ par. 2 zdanie drugie stosuje się.

Brak

W par. 1 jest mowa o sytuacji, jaka powstaje w razie wniesienia sprzeciwu zgodnie z przepisami odrębnymi. Europejski nakaz zapłaty traci wówczas moc, a sąd rozpoznaje sprawę we właściwym trybie. W przypadkach wskazanych w ustawie sąd rozpoznaje sprawę według przepisów o postępowaniach odrębnych, z wyłączeniem przepisów o postępowaniu nakazowym i upominawczym. Uchylenie przepisu par. 2 i 3 jest konsekwencją odstąpienia w ogóle od reguł rządzących szczególnym postępowaniem w sprawach gospodarczych, a także wprowadzenia w innych postanowieniach - dotyczących postępowania w sprawach cywilnych - obowiązujących strony i sąd zasad koncentracji materiału procesowego.

Ochrona niepełnosprawnych

podstawa prawna

Art. 546 par. 3 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 61 ustawy nowelizującej.

Organizacje społeczne, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób niepełnosprawnych, udzielanie pomocy takim osobom lub ochrona praw człowieka, mogą wstąpić do postępowania w każdym jego stadium.

Organizacje pozarządowe, do których zadań statutowych należy ochrona praw osób niepełnosprawnych, udzielanie pomocy takim osobom lub ochrona praw człowieka, mogą wstąpić do postępowania w każdym jego stadium.

Organizacje pozarządowe to organizacje dotychczas nazywane społecznymi, ale też inne, nawiązujące do tzw. sektora pozarządowego. Sformułowanie "w każdym jego stadium" należy pojmować jak to zawarte w art. 61 par. 2 k.p.c., a więc że organizacja taka ma prawo wstąpić do sprawy w obu instancjach aż do wydania orzeczenia w sądzie drugiej instancji kończącego postępowanie. Nie jest zaś to dopuszczalne w postępowaniu kasacyjnym. Do zakresu uprawnień tych organizacji ma zastosowanie art. 62 k.p.c.

Doradca tymczasowy

podstawa prawna

Art. 548 par. 4 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 62 ustawy nowelizującej.

Sąd może zwrócić się do organizacji społecznej wymienionej w art. 546 par. 3 o wskazanie osoby, która mogłaby być ustanowiona doradcą tymczasowym.

Sąd może zwrócić się do organizacji pozarządowej wymienionej w art. 546 par. 3 o wskazanie osoby, która mogłaby być ustanowiona doradcą tymczasowym.

Zmiana dotyczy nazwy organizacji. Komentowany przepis generalnie stwarza podstawę zasięgnięcia opinii w kwestii kandydata na doradcę tymczasowego w sytuacji braku osoby bliskiej (małżonek, krewny, inna osoba), która powinna być doradcą tymczasowym dla osoby objętej wnioskiem o ubezwłasnowolnienie.

Ustanowienie kuratora

podstawa prawna

Art. 600 par. 1 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 63 ustawy nowelizującej.

Kuratora dla osoby niepełnosprawnej sąd opiekuńczy ustanawia na wniosek tej osoby, a za zgodą osoby niepełnosprawnej - także na wniosek organizacji społecznej, wymienionej w art. 546 par. 3.

Kuratora dla osoby niepełnosprawnej sąd opiekuńczy ustanawia na wniosek tej osoby, a za zgodą osoby niepełnosprawnej - także na wniosek organizacji pozarządowej, wymienionej w art. 546 par. 3.

Chodzi o organizacje - teraz już pozarządowe - do których zadań statutowych należy ochrona osób niepełnosprawnych, udzielanie pomocy takim osobom lub ochrona praw człowieka. Osoba niepełnosprawna może żądać ustanowienia kuratora, jeżeli potrzebuje pomocy do prowadzenia wszelkich spraw albo spraw określonego rodzaju lub do załatwienia poszczególnej sprawy.

Braki formalne wniosku

podstawa prawna

Art. 738 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 64 ustawy nowelizującej.

Sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, biorąc za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie. W razie stwierdzenia, że wniosek nie odpowiada wymogom formalnym przewidzianym w art. 736, przewodniczący zwraca wniosek bez wzywania wnioskodawcy do jego uzupełnienia.

Sąd rozpoznaje wniosek o udzielenie zabezpieczenia w jego granicach, biorąc za podstawę orzeczenia materiał zebrany w sprawie.

Zrezygnowanie w nowym stanie prawnym ze zdania drugiego komentowanego przepisu oznacza wprowadzenie procedury mającej na celu usunięcie braków formalnych wniosku na zasadach ogólnych. Mogą mieć one charakter braków pisma procesowego oraz braków takich jak: niewskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne - także niewskazanie sumy zabezpieczenia, nieuprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek, brak zwięzłego przedstawienia przedmiotu sprawy. Kwestię usuwania braków formalnych pisma zasadniczo reguluje art. 130 i nast. k.p.c. Można uznać, iż uprości się i ujednolici odpowiednie regulacje prawne, a ponadto wyeliminuje zbędny formalizm czy rygoryzm dotychczasowego postępowania.

Klauzula po złożeniu kaucji

podstawa prawna

Art. 743 par. 3 k.p.c. dodany przez art. 1 pkt 65 ustawy nowelizującej.

brak

Jeżeli wykonanie postanowienia o zabezpieczeniu zostało uzależnione od złożenia przez uprawnionego kaucji na zabezpieczenie roszczeń obowiązanego, powstałych w wyniku wykonania postanowienia o zabezpieczeniu, sąd nadaje mu klauzulę wykonalności albo przewodniczący zaopatruje je we wzmiankę o wykonalności po złożeniu kaucji.

Nowy zapis jest konsekwencją uzależnienia zabezpieczenia od złożenia kaucji. Dopiero po jej złożeniu przez uprawnionego staje się możliwe zaopatrzenie postanowienia o zabezpieczeniu w klauzulę wykonalności albo wzmiankę o wykonalności.

Sprzeciw małżonka

podstawa prawna

Art. 743¹ par. 4 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 66 ustawy nowelizującej.

W razie sprzeciwu, o którym mowa w par. 2, uprawniony może w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia go, pod rygorem upadku zabezpieczenia w zakresie wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, wystąpić do sądu o nadanie temu postanowieniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego. Przepisy art. 787 stosuje się odpowiednio. Upadek, o którym mowa w zdaniu pierwszym, następuje również w razie oddalenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności.

W razie sprzeciwu, o którym mowa w par. 2, uprawniony może w terminie dwóch tygodni od dnia zawiadomienia, pod rygorem upadku zabezpieczenia w zakresie wykonania na mieniu wchodzącym w skład majątku wspólnego, wystąpić do sądu o nadanie temu postanowieniu klauzuli wykonalności przeciwko małżonkowi obowiązanego. Przepisy art. 787 stosuje się odpowiednio. Upadek, o którym mowa w zdaniu pierwszym, następuje również w razie oddalenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności. Przepis art. 754¹ par. 3 stosuje się odpowiednio.

Sprzeciw, o którym mowa w par. 2, to sprzeciw małżonka obowiązanego. W terminie tygodnia od dnia dokonania pierwszej czynności związanej z wykonaniem zabezpieczenia małżonek obowiązanego może sprzeciwić się wykonaniu postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia, o czym organ wykonujący zabezpieczenie niezwłocznie zawiadamia uprawnionego. Dodane zdanie o odpowiednim stosowaniu art. 754¹ par. 3 k.p.c. przewiduje więc, iż na wniosek obowiązanego sąd wyda postanowienie stwierdzające upadek zabezpieczenia. Przez wyraźne odesłanie usuwa się wątpliwości co do procedowania w powyższym zakresie.

Upadek zabezpieczenia

podstawa prawna

Art. 746. par. 1 i 3 k.p.c. zmieniony oraz par. 1¹ k.p.c. dodany przez art. 1 pkt 67) ustawy nowelizującej.

Par. 1. Jeżeli uprawniony nie wniósł pisma wszczynającego postępowanie w wyznaczonym terminie albo cofnął pozew lub wniosek, jak również gdy pozew zwrócono lub odrzucono albo powództwo bądź wniosek oddalono lub postępowanie umorzono, a także w przypadkach wskazanych w art. 744 par. 2, obowiązanemu przysługuje przeciwko uprawnionemu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od dnia powstania szkody.

Par. 3. Jeżeli w terminie miesiąca od dnia powstania roszczenia, o którym mowa w par. 1, obowiązany nie wytoczył powództwa, sąd zwraca uprawnionemu, na jego wniosek, kaucję złożoną na zabezpieczenie tego roszczenia.

Par. 1. Jeżeli uprawniony nie wniósł pisma wszczynającego postępowanie w wyznaczonym terminie albo cofnął pozew lub wniosek, jak również gdy pozew lub wniosek zwrócono bądź odrzucono albo powództwo bądź wniosek oddalono lub postępowanie umorzono, a także w przypadkach wskazanych w art. 744 par. 2, obowiązanemu przysługuje przeciwko uprawnionemu roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia. Roszczenie wygasa, jeżeli nie będzie dochodzone w ciągu roku od dnia jego powstania.

Par. 1¹. W przypadku wniesienia skargi kasacyjnej termin, o którym mowa w par. 1, rozpoczyna bieg w dniu prawomocnego zakończenia postępowania wywołanego jej wniesieniem.

Par. 3. Jeżeli w terminie miesiąca od rozpoczęcia biegu terminu, o którym mowa w par. 1 lub 1¹, obowiązany nie wytoczył powództwa, sąd zwraca uprawnionemu, na jego wniosek, kaucję złożoną na zabezpieczenie roszczenia.

Przypadek z art. 744 par. 2 k.p.c. reguluje jedną z sytuacji upadku zabezpieczenia. Upada ono również, gdy zostało udzielone przed wszczęciem postępowania, jeżeli uprawniony nie wystąpił we wszczętym postępowaniu w sprawie o całość roszczenia lub też wystąpił o roszczenie inne niż to, które zostało zabezpieczone. W par. 1 komentowanego przepisu nastąpiła zmiana terminu do dochodzenia roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej wykonaniem zabezpieczenia. Dotychczas miało miejsce związanie biegu terminu z chwilą powstania szkody, obecnie jest to związanie z momentem powstania samego roszczenia. Roszczenie o naprawienie szkody powstaje z chwilą prawomocnego zakończenia postępowania (dotychczasowe rozwiązanie było krytykowane). Dodane rozwiązanie - jak w par. 1¹ - co do możliwości dochodzenia roszczenia o naprawienie szkody wydaje się zgodne z ekonomią procesową. Byłoby odwrotnie gdyby roszczenie musiało być dochodzone, zanim ostatecznie nie przesądzono by losu merytorycznego rozstrzygnięcia (nie można przecież wykluczyć, że w wyniku skargi kasacyjnej to rozstrzygnięcie nie utrzymało się). Zmiana zapisu zawartego w par. 3 ogranicza się do uwzględnienia w nim konsekwencji dodania par. 1¹.

Lidia Sularzycka

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie