Czy sąd mógł odrzucić wniosek o wyłączenie sędziego

Czytelnik domaga się wypłaty odprawy od byłego pracodawcy. W toku procesu złożył wniosek o wyłączenie wszystkich sędziów sądu, który prowadzi jego sprawę, gdyż wcześniej wydawali niekorzystne dla niego rozstrzygnięcia. Nie wskazał imion i nazwisk tych sędziów. Sąd nie zwrócił się do niego o ich podanie i odrzucił wniosek. Czy można na tej podstawie domagać się w apelacji uchylenia wyroku z powodu nieważności postępowania?

Nie. W okolicznościach opisanych w pytaniu nie miała miejsca nieważność postępowania. Doszło co prawda do naruszenia przepisów proceduralnych, ale nie miało ono wpływu na prawidłowość wydania wyroku.

Uchybienie polegało na tym, że wniosek o wyłączenie, który nie zawierał imienia i nazwiska sędziego, powinien zostać uzupełniony w trybie art. 130 kodeksu postępowania cywilnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 2011 r., II CSK 182/11, LEX 1102847).

Sąd powinien ustalić personalia sędziów, których dotyczył ten wniosek, nawet jeśli wynikały one w dorozumiany sposób z treści wniosku. Gdyby na tym etapie brak nie został usunięty przez czytelnika, wniosek zostałby zwrócony. Natomiast dopiero od chwili skutecznego, a więc wolnego od wad złożenia wniosku o wyłączenie zachodziłyby ograniczenia przewidziane w art. 50 par. 3 i art. 51 k.p.c. Dopiero od tej daty sędzia miałby więc obowiązek wstrzymania się od udziału w sprawie.

Nieważność postępowania zachodzi m.in. wtedy, gdy skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy, co nie miało miejsca w omawianym przypadku.

To, że sąd nie wezwał czytelnika do usunięcia braku wniosku o wyłączenie, nie podważa zasadności wyroku. Sąd wyłącza sędziego na wniosek strony tylko wtedy, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie (art. 49 k.p.c.). W swoim wniosku o wyłączenie czytelnik wskazał zaś tylko, że sędziowie orzekali już wcześniej w innych sprawach z jego udziałem oraz że w jego ocenie bezpodstawnie wydali niekorzystne dla niego wyroki. Uzasadniony w ten sposób wniosek o wyłączenie był więc oczywiście bezzasadny i podlegał odrzuceniu.

W przypadku opisanym w pytaniu uchybienie procesowe, polegające na niewezwaniu czytelnika do uzupełnienia wniosku o wyłączenie, mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy tylko wówczas, gdyby wniosek okazał się uzasadniony. Był on jednak oczywiście bezzasadny.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 49, art. 50 par. 3, art. 51, art. 53¹, art. 379 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).