Nacisk na dyscyplinę stron w procesie

Ochrona konkurencji

Art. 479^29a kodeksu postępowania cywilnego dodany przez art. 1 pkt 48) ustawy nowelizującej

Brak

Par. 1 Jeżeli przepisy odrębne przyznają określonym podmiotom, które nie uczestniczą w sprawie, uprawnienie do przedstawiania sądowi istotnego dla sprawy poglądu, do podmiotów tych stosuje się odpowiednio art. 63. Jednak na wniosek podmiotu uprawnionego sąd może zezwolić, aby pogląd został przedstawiony także ustnie na rozprawie.

Par. 2 Na wniosek podmiotu uprawnionego sąd udostępnia akta sprawy w zakresie niezbędnym do przedstawienia poglądu.

W związku z uchyleniem przepisów ogólnych dotyczących postępowania gospodarczego do przepisów regulujących postępowanie w zakresie ochrony konkurencji dodano przytoczony artykuł. Odpowiada on rozwiązaniu zawartemu w uchylanym art. 479^6a k.p.c. Tym samym organy antymonopolowe mają prawo do przedstawienia sądowi ich poglądu w sprawach związanych z ochroną konkurencji. Organem krajowym ochrony konkurencji i konsumentów jest prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, a organem wspólnotowym - Komisja Europejska.

Zmiana oznaczenia

Art. 479³⁷ k.p.c. uchylony przez art. 1 pkt 50 ustawy nowelizującej

W sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego rozdziału art. 479¹² i art. 479¹³ nie stosuje się.

Brak

Uchylony został przepis zawarty w rozdziale 3 "Postępowanie w sprawach o uznanie postanowień wzorca umowy za niedozwolone", w tytule VII, w księdze pierwszej, w części pierwszej kodeksu (od maja br. rozdział ten będzie oznaczony jako IVb). Przepisy, do których uchylany przepis nawiązywał, też bowiem ulegają uchyleniu.

Organizacje pozarządowe

Art. 479³⁸ par.1 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 51 ustawy nowelizującej

Powództwo w sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego rozdziału może wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. Powództwo może wytoczyć także organizacja społeczna, do której zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów, powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów oraz prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Powództwo w sprawach rozpoznawanych według przepisów niniejszego rozdziału może wytoczyć każdy, kto według oferty pozwanego mógłby zawrzeć z nim umowę zawierającą postanowienie, którego uznania za niedozwolone żąda się pozwem. Powództwo może wytoczyć także organizacja pozarządowa, do której zadań statutowych należy ochrona interesów konsumentów, powiatowy (miejski) rzecznik konsumentów oraz prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Zmiana nomenklatury organizacji (ze społecznych na pozarządowe) i tu wymusiła zmianę regulacji.

Zakres pouczenia

Art. 491 par. 3 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 53) ustawy nowelizującej

Nakaz zapłaty doręcza się stronom; pozwanemu wraz z pozwem i załącznikami.

Nakaz zapłaty doręcza się stronom; pozwanemu wraz z pozwem, załącznikami i pouczeniem o treści art. 493 par. 1 zdanie trzecie.

W zakres pouczenia wchodzić będzie wskazanie, że sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w zarzutach bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Poszerzenie zakresu pouczenia ma na celu koncentrację materiału dowodowego sprawy i większe zdyscyplinowanie procesowe strony. Stanowi przejaw lepszego informowania stron o negatywnych konsekwencjach procesowych.

Kierowanie procesem

Art. 493 par. 1 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 54) ustawy nowelizującej

Pismo zawierające zarzuty wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, oraz pozostałe zarzuty przeciwko żądaniu pozwu, a także wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie.

Pismo zawierające zarzuty wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w zarzutach bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

Zadaniem sądu jest skupienie materiału dowodowego i przyspieszenie postępowania, a tego typu możliwości wynikają z formalnego i materialnego kierownictwa procesem. Przepis o treści jak w dodanym zdaniu znajduje swoje miejsce także w art. 207 par. 6 (pozew, odpowiedź na pozew i dalsze pisma przygotowawcze), art. 217 par. 2 (rozprawa), art. 344 par. 2 (sprzeciw od wyroku zaocznego), art. 503 par. 1 (sprzeciw od nakazu zapłaty).

Gromadzenie materiału

Art. 493 par. 1 k.p.c. uchylony przez art. 1 pkt 55) ustawy nowelizującej

Okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe niezgłoszone w pozwie albo w piśmie zawierającym zarzuty od nakazu zapłaty mogą być rozpoznawane jedynie wtedy, gdy strona wykaże, że nie mogła z nich skorzystać wcześniej, lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później. Powód może powołać nowe fakty i dowody w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu pisma pozwanego zawierającego zarzuty.

Brak

Dotychczas obowiązujący przepis stanowił wyraz koncentracji materiału procesowego na drodze prekluzji i dyskrecjonalnej władzy sędziego (połączenia obu tych systemów). Uchylenie komentowanej regulacji należałoby wiązać z faktem wprowadzenia w innych, wspomnianych już postanowieniach reguł zgromadzenia i przedstawiania materiału sprawy oraz konsekwencji niezastosowania się przez stronę do tych reguł.

Nakaz zapłaty

Art. 502 par. 2 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 56) ustawy nowelizującej

Pozwanemu doręcza się nakaz zapłaty wraz z pozwem i pouczeniem o sposobie wniesienia sprzeciwu oraz o skutkach niezaskarżenia nakazu.

Pozwanemu doręcza się nakaz zapłaty wraz z pozwem i pouczeniem o sposobie wniesienia sprzeciwu, o treści art. 503 par. 1 zdanie trzecie oraz o skutkach niezaskarżenia nakazu.

W zakres pouczenia wchodzić będzie wskazanie, że sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności. Poszerzenie zakresu pouczenia ma na celu koncentrację materiału dowodowego sprawy i większe zdyscyplinowanie procesowe strony, stanowi przejaw lepszego informowania stron o negatywnych konsekwencjach procesowych. Zgodnie z art. 504 par. 2 k.p.c. nakaz zapłaty, przeciwko któremu w całości lub w części nie wniesiono skutecznie sprzeciwu, ma skutki prawomocnego wyroku - o takiej sytuacji procesowej (mającej wymiar formalny i materialny) trzeba będzie zdecydowanie stronę pouczyć.

Wymogi formalne sprzeciwu

Art. 503 par. 1 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 57 ustawy nowelizującej

Pismo zawierające sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty, a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza sądowego - do sądu, przed którym wytoczono powództwo. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór, a także pozostałe zarzuty przeciwko żądaniu pozwu oraz wszystkie okoliczności faktyczne i dowody na ich potwierdzenie.

Pismo zawierające sprzeciw wnosi się do sądu, który wydał nakaz zapłaty, a w przypadku nakazu wydanego przez referendarza sądowego - do sądu, przed którym wytoczono powództwo. W piśmie pozwany powinien wskazać, czy zaskarża nakaz w całości, czy w części, przedstawić zarzuty, które pod rygorem ich utraty należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy, oraz okoliczności faktyczne i dowody. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich w sprzeciwie bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.

Pismo procesowe zawierające sprzeciw musi odpowiadać wymogom formalnym z art. 126 - 128 k.p.c., winno zawierać: oznaczenie nakazu zapłaty; zakres zaskarżenia; zarzuty formalne, które należy zgłosić przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy (tj. z art. 25 par. 2 k.p.c., art. 202 zdanie pierwsze k.p.c. i art. 1105 k.p.c.); pozostałe zarzuty formalne i materialne, okoliczności faktyczne i dowody. Przepis o treści jak w dodanym zdaniu znajduje swoje miejsce także w art. 207 par. 6 (pozew, odpowiedź na pozew i dalsze pisma przygotowawcze), art. 217 par. 2 (rozprawa), art. 344 par. 2 (sprzeciw od wyroku zaocznego), art. 493 par. 1 (zarzuty od nakazu zapłaty). Zadaniem sądu jest skupienie materiału dowodowego i przyspieszenie postępowania, a tego typu możliwości wynikają z formalnego i materialnego kierownictwa procesem.

Postępowanie uproszczone

Art. 505⁵ par. 1 k.p.c. uchylony przez art. 1 pkt 58) ustawy nowelizującej

Par. 1 Okoliczności faktyczne, zarzuty i wnioski dowodowe nie zgłoszone w pozwie, odpowiedzi na pozew, na pierwszym posiedzeniu przeznaczonym na rozprawę lub w sprzeciwie od wyroku zaocznego mogą być rozpoznawane tylko wtedy, gdy strona wykaże, że nie mogła ich powołać wcześniej lub gdy potrzeba ich powołania wynikła później.

Par. 2 Powód może przytoczyć nowe okoliczności faktyczne i wnioski dowodowe nie później niż w terminie tygodnia od dnia doręczenia mu pism pozwanego wymienionych w paragrafie poprzedzającym.

Brak

Uchylany przepis dotyczył spraw rozpoznawanych przez sądy rejonowe w postępowaniu uproszczonym. Realizował zasadę koncentracji materiału procesowego poprzez połączone systemy prekluzji (w części, która stanowi o pominięciu) i dyskrecjonalnej władzy sędziego (w części stanowiącej o rozważeniu wykazywania przez stronę niemożności wcześniejszego powołania okoliczności faktycznych, zarzutów i wniosków dowodowych, czy ich potrzeby). Uchylenie komentowanej regulacji, należałoby wiązać z wprowadzeniem w innych, wspomnianych już postanowieniach reguł zgromadzenia i przedstawiania materiału sprawy oraz konsekwencji niezastosowania się przez stronę do tych reguł.

Lidia Sularzycka

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie