Tylko jedno powództwo w tej samej sprawie bez względu na rozstrzygnięcie

3 maja wchodzi w życie ustawa o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 233 poz. 1381), wprowadzająca blisko 150 zmian. Jedna z nich dotyczy udziału w postępowaniu cywilnym de lege lata organizacji społecznych, a na skutek nowelizacji organizacji pozarządowych. Poza tą terminologiczną zmianą dokonano także innej, zasadniczej modyfikacji dotyczącej zasad udziału organizacji pozarządowych w postępowaniu cywilnym.

Według obowiązujących przepisów: art. 8 k.p.c., art. 61 - 63 k.p.c. - organizacje społeczne są uprawnione do wytaczania powództw na rzecz podmiotów prawa prywatnego bez ich wiedzy, a nawet wbrew woli. Zgodnie z nowelizacją organizacje pozarządowe w zakresie swoich zadań statutowych, mogą wytaczać powództwa na rzecz podmiotów prawa prywatnego bądź przystępować do toczącego się procesu jedynie za ich zgodą wyrażoną na piśmie. Podobnie także jedynie za zgodą przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną, wyrażoną na piśmie, organizacja pozarządowa, której jest on członkiem, będzie mogła na jego rzecz wytoczyć powództwo lub przystąpić do procesu toczącego się z innym przedsiębiorcą o roszczenia wynikające z prowadzonej działalności profesjonalnej.

Wprowadzane rozwiązanie należy ocenić pozytywnie, gdyż dotychczasowe stanowiło daleko idące odstępstwo od obowiązującej w postępowaniu cywilnym i prawie cywilnym zasady dyspozycyjności naszymi prawami prywatnymi. Według zatem nowego brzmienia art. 61 k.p.c. aby organizacja pozarządowa uzyskała legitymację procesową w celu dochodzenia ochrony prawnej na rzecz podmiotu prawa prywatnego (np. konsumenta czy uprawnionego z tytułu alimentów), wcześniej musi on udzielić organizacji pisemnej zgody na występowanie na jego rzecz w procesie cywilnym.

Nowelizacja w odniesieniu do omawianej kwestii wprowadza zatem nowe rozwiązanie, polegające na tym, że legitymacja organizacji pozarządowych ma swoje źródło nie w samym przepisie art. 61 k.p.c., ale w oświadczeniu woli podmiotu prawa prywatnego, np. konsumenta. Musi on bowiem udzielić zgody na to, aby to organizacja, a nie on osobiście, dochodziła jego roszczeń przed sądem. Organizacja pozarządowa powinna dołączyć do pozwu lub do swojego przystąpienia do sprawy pisemną zgodę reprezentowanej osoby. Będzie ona stanowiła jeden z elementów formalnych pisma procesowego, np. pozwu. Jej brak podlegać będzie usunięciu na podstawie art. 130 k.p.c. W pewnym sensie zapowiedzią omawianego rozwiązania był art. 6 ustawy z 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, gdzie legitymacja reprezentanta grupy (np. rzecznika ochrony konsumentów) wynika z oświadczeń woli członków grupy, na rzecz której reprezentant działa w procesie, a nie z samego przepisu ustawy.

Konsekwencją przyjętej modyfikacji w odniesieniu do statusu organizacji pozarządowych w procesie cywilnym jest także pożądana zmiana obecnie stosowanego rozwiązania, normowanego art. 58 zd. drugie k.p.c. Dzięki niej każdy wyrok wydany w procesie cywilnym, prowadzonym przez organizację pozarządową, zarówno pozytywny, jak i negatywny, będzie wiązał osobę, której prawa były dochodzone. To oznacza, że nie będzie mogła ona skutecznie po raz drugi wytoczyć powództwa w tej samej sprawie, w sytuacji gdyby była niezadowolona z rozstrzygnięcia (np. wyrok oddalił powództwo organizacji).

@RY1@i02/2012/061/i02.2012.061.21500020d.802.jpg@RY2@

dr Monika Rejdak adiunkt w Katedrze Postępowania Cywilnego i Międzynarodowego Prawa Handlowego WPiA UMCS

dr Monika Rejdak

adiunkt w Katedrze Postępowania Cywilnego i Międzynarodowego Prawa Handlowego WPiA UMCS