Zwiększona ochrona interesów firmy

Elementy pisma przygotowawczego

Art. 127 kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) zmieniony przez art. 1 pkt 15 ustawy nowelizującej.

W pismach procesowych mających na celu przygotowanie rozprawy (pisma przygotowawcze) należy podać zwięźle stan sprawy, wypowiedzieć się co do twierdzeń strony przeciwnej i dowodów przez nią powołanych, wreszcie wskazać dowody, które mają być przedstawione na rozprawie, lub je załączyć.

W pismach procesowych mających na celu przygotowanie rozprawy (pisma przygotowawcze) należy podać zwięźle stan sprawy, wypowiedzieć się co do twierdzeń strony przeciwnej i dowodów przez nią powołanych, wreszcie wskazać dowody, które mają być przedstawione na rozprawie, lub je załączyć. W pismach przygotowawczych strony mogą wskazywać podstawy prawne swoich żądań lub wniosków.

Wprowadzono możliwość wskazywania przez strony podstawy prawnej żądań i wniosków. Jest to możliwość, a nie obowiązek, co oznacza, że nieuczynienie tego nie będzie stanowić braku czy też jakiejś wadliwości pisma. Obowiązkiem strony jest wskazanie przede wszystkim podstawy faktycznej żądań, co wynika z art. 187 par. 1 pkt 2 k.p.c., natomiast podstawa prawna nie musi być podawana. Kwalifikacja prawna roszczeń należy do sądu orzekającego. W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że w pewnych sytuacjach wskazanie podstawy prawnej żądania, zwłaszcza jeśli dokona tego zawodowy pełnomocnik, zdecydowanie może ukierunkować postępowanie, niemniej jednak gdy takiego elementu podejmowanych czynności nie ma - nie powoduje to niemożności nadania jej biegu. Komentowany przepis dotyczy pisma przygotowawczego - jego elementów, a nie każdego pisma procesowego.

Informatyczne nośniki danych

Art. 130¹ par. 3 k.p.c. uchylony przez art. 1 pkt 16 ustawy nowelizującej.

Przepisy par. 1¹ i par. 2 stosuje się odpowiednio do pism, które powinny być wniesione na informatycznych nośnikach danych.

uchylony

Zapis mówiący o odpowiednim postępowaniu w przypadku braków pism czy środków zaskarżenia - gdy mają być wniesione na informatycznych nośnikach danych, jak się wydaje stał się zbędny wobec nowego brzmienia art. 125 k.p.c., stąd też jego uchylenie.

Pełnomocnik adresata

Art. 139 par. 1¹ k.p.c. dodany przez art. 1 pkt 17 ustawy nowelizującej.

brak

Pismo złożone w placówce pocztowej operatora publicznego lub innego operatora pocztowego może zostać odebrane także przez osobę upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego do odbioru przesyłek pocztowych, o którym mowa w przepisach określających warunki wykonywania powszechnych usług pocztowych, wydanych na podstawie ustawy z dnia 12 czerwca 2003 r. - Prawo pocztowe (Dz.U. z 2008 r. nr 189, poz. 1159 z późn. zm.).

Pełnomocnik adresata posiadać będzie upoważnienie raczej dość wąskie przedmiotowo, ale podmiotowo - już nie. Jest to nowy rodzaj pełnomocnictwa w kodeksie postępowania cywilnego. W prawie pocztowym z 2003 r. wymienia się pełnomocnika adresata, ale przepisy regulujące tego rodzaju pełnomocnictwo, w delegacji ustawy - Prawo pocztowe z 2003 r. nie zostały jeszcze wprowadzone. O pełnomocnictwie pocztowym była mowa w rozporządzeniu ministra łączności z 15 marca 1996 r. w sprawie warunków korzystania z usług pocztowych o charakterze powszechnym, wydanym w delegacji nieobowiązującej już ustawy o łączności z 1990 r. Przewidywano wówczas możliwość udzielenia do odbioru przesyłek, niezależnie od pełnomocnictwa udzielanego na zasadach ogólnych, odrębnego pełnomocnictwa zwanego pocztowym.

Posiedzenie przy drzwiach zamkniętych

Art. 153 par. 1¹ k.p.c. dodany i par. 2 k.p.c. zmieniony - przez art. 1 pkt 18 ustawy nowelizującej.

Sąd może zarządzić odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych również na wniosek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za uzasadnione lub jeżeli roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.

Par. 1¹ k.p.c. Sąd na wniosek strony zarządza odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych, gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa.

Par. 2. Sąd może ponadto zarządzić odbycie posiedzenia lub jego części przy drzwiach zamkniętych na wniosek strony, jeżeli podane przez nią przyczyny uzna za uzasadnione lub jeżeli roztrząsane być mają szczegóły życia rodzinnego. Postępowanie dotyczące tego wniosku odbywa się przy drzwiach zamkniętych. Postanowienie w tym przedmiocie sąd ogłasza publicznie.

Dodany po par. 1 zapis poszerza katalog sytuacji, w których sąd zarządza odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych. I tak: poza tym, że posiedzenie przy drzwiach zamkniętych ma miejsce, jeżeli publiczne rozpoznanie sprawy zagraża porządkowi publicznemu lub moralności lub jeżeli mogą być ujawnione okoliczności objęte ochroną informacji niejawnych, także odbywa się, gdy mogą być ujawnione okoliczności stanowiące tajemnicę jej przedsiębiorstwa. Z treści powyższego unormowania (co do par. 1¹ należałoby wnosić, że sąd ma obowiązek stosowne zarządzenie wydać, jeśli strona wniesie wniosek o odbycie posiedzenia przy drzwiach zamkniętych. Ale już w przypadku par. 2 sąd takiego obowiązku nie ma. Zarządzenie uwzględniające wniosek ma charakter fakultatywny i się opiera na uznaniu zasadności przyczyn.

Udzielone pouczenia

Art. 158 par. 2 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej.

Jeżeli przebiegu posiedzenia nie utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół sporządzony pisemnie powinien, oprócz danych i okoliczności określonych w par. 1, zawierać wnioski oraz twierdzenia stron, a także wyniki postępowania dowodowego oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia; zamiast podania wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

Jeżeli przebiegu posiedzenia nie utrwala się za pomocą urządzenia rejestrującego dźwięk albo obraz i dźwięk, protokół sporządzony pisemnie powinien, oprócz danych i okoliczności określonych w par. 1, zawierać wnioski oraz twierdzenia stron, udzielone pouczenia, a także wyniki postępowania dowodowego oraz inne okoliczności istotne dla przebiegu posiedzenia; zamiast podania wniosków i twierdzeń można w protokole powołać się na pisma przygotowawcze.

Dodano w treści regulacji powinność utrwalenia również udzielonych pouczeń, choć w istocie takiego elementu protokołu zazwyczaj w praktyce nie brakowało (nie powinno brakować), gdy się zważy udzielanie pouczeń (np. art. 5, art. 117¹ par. 2, art. 212, art. 266, art. 327 par. 2, art. 343, art. 467 par. 4 pkt 3 k.p.c. ) i fakt, że protokół de facto wiernie odzwierciedla przebieg posiedzenia.

Zawieszenia postępowania

Art. 174 par. 1 pkt 4 k.p.c. i par. 3 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 20 ustawy nowelizującej.

Par. 1 pkt 4. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu: jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości i ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a strona pozbawiona została prawa zarządu masą upadłości, albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku powoda.

Par. 3. W wypadku, o którym mowa w par. 1 pkt 4, sąd zawiadamia syndyka albo zarządcę o trwającym postępowaniu, wyznaczając mu odpowiedni termin do wstąpienia do tego postępowania. Brak oświadczenia syndyka albo zarządcy w wyznaczonym terminie uznaje się za odmowę wstąpienia do postępowania.

Par. 1 pkt 4. Sąd zawiesza postępowanie z urzędu: jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości i ogłoszono upadłość z możliwością zawarcia układu, a strona pozbawiona została prawa zarządu masą upadłości, albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku strony.

Par. 3. W wypadku, o którym mowa w par. 1 pkt 4, sąd wezwie syndyka albo zarządcę masy upadłości do wzięcia udziału w sprawie, a jeżeli syndyk albo zarządca może odmówić wstąpienia do postępowania, sąd wyznaczy mu odpowiedni termin do złożenia oświadczenia. Niezłożenie w terminie oświadczenia co do wstąpienia do postępowania uważa się za odmowę wstąpienia.

Według nowej regulacji obowiązek zawieszenia postępowania zachodzi nie tylko wówczas, gdy ogłoszono upadłość likwidacyjną powoda, ale też wówczas, gdy ogłoszona została upadłość obejmująca likwidację majątku pozwanego. W związku z tym wymagał zmiany przepis regulujący czynności w stosunku do syndyka masy upadłości i zarządcy, uwzględniający tok postępowania rozpoznawczego, oraz regulujący skutki zachowań syndyka i zarządcy. Gdy mowa o możności odmówienia wstąpienia do postępowania, to należy mieć na uwadze unormowanie z art. 65 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 z późn. zm.), przewidującego domniemanie, że mienie objęte postępowaniem nie wchodzi do masy upadłości, jeżeli syndyk masy upadłości, nadzorca sądowy albo zarządca odmówił wstąpienia do postępowania.

Podjęcie postępowania

Art. 180 par. 1 pkt 5 k.p.c. zmieniony przez art. 1 pkt 21 ustawy nowelizującej.

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności: jeżeli postępowanie dotyczy masy upadłości i ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu, a strona pozbawiona została prawa zarządu masą upadłości, albo ogłoszono upadłość obejmującą likwidację majątku powoda - z chwilą złożenia przez syndyka lub zarządcę oświadczenia w przedmiocie wstąpienia do postępowania. W razie odmowy wstąpienia przez nich do postępowania, sprawa toczy się z udziałem upadłego.

Par. 4. Minister sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i termin wprowadzenia techniki informatycznej, warunki, jakim powinny odpowiadać informatyczne nośniki danych, na których pisma procesowe mają być wnoszone, tryb odtwarzania danych na nich zawartych oraz sposób ich przechowywania i zabezpieczania, uwzględniając stan wyposażenia sądów w odpowiednie środki techniczne i poziom rozwoju technik informatycznych.

Sąd postanowi podjąć postępowanie z urzędu, gdy ustanie przyczyna zawieszenia, w szczególności: w razie ogłoszenia upadłości strony - z chwilą zgłoszenia się lub wskazania syndyka albo zarządcy masy upadłości, a jeżeli syndyk albo zarządca może odmówić wstąpienia do postępowania - z chwilą złożenia przez niego oświadczenia; w przypadku odmowy wstąpienia do postępowania przez syndyka albo zarządcę masy upadłości postępowanie podejmuje się z udziałem upadłego.

Pod rządami nowych przepisów nie rozróżnia się sytuacji upadłości powoda i pozwanego - jest mowa o stronie. Unormowanie art. 180 par. 1 pkt 5 k.p.c. nawiązuje do art. 174 par. 3 k.p.c. Odmowa ze strony syndyka albo zarządcy masy upadłości wstąpienia do postępowania nie jest pozostawiona uznaniu tych podmiotów, może nastąpić tylko w przypadku, gdy pozwala na to prawo upadłościowe i naprawcze (p.u.n.), tj. w przypadku, gdy chodzi o postępowanie oddziałujące na skład masy upadłości w rozumieniu art. 65 p.u.n. (jeżeli syndyk masy upadłości, nadzorca sądowy albo zarządca odmówił wstąpienia do postępowania sądowego lub administracyjnego dotyczącego mienia upadłego lub gdy wystąpił z tego postępowania, domniemywa się, że mienie objęte postępowaniem nie wchodzi do masy upadłości). Zgodnie z art. 145 ust. 1 p.u.n. postępowanie sądowe w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności.

Lidia Sularzycka

sędzia Sądu Apelacyjnego w Warszawie