Gminy muszą udzielać gwarancji zapłaty za roboty budowlane

Gwarancja zapłaty za roboty budowlane jest udzielana przez inwestora - wykonawcę robót budowlanych - po to, by zabezpieczyć terminową zapłatę za wykonanie prac.

Zmorą polskich firm są bowiem zatory płatnicze, a więc nieterminowe regulowanie zobowiązań, które w skrajnych wypadkach może prowadzić nawet do upadłości przedsiębiorstwa. Aby uniknąć takich niekorzystnych zjawisk gospodarczych, ustawodawca zdecydował się na wprowadzenie możliwości żądania udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane, które ma chronić szczególnie małe i średnie firmy budowlane, które są najbardziej narażone na upadłość ze względu na zatory płatnicze.

Według przepisów kodeksu cywilnego (k.c.), poza głównym wykonawcą gwarancji zapłaty od wykonawców oraz inwestorów może żądać również podwykonawca robót budowlanych i to na takich samych zasadach, jak wykonawcy od inwestorów. Obwarowane jest to jednak obowiązkiem zawarcia przez podwykonawcę umowy o roboty budowlane na piśmie pod rygorem nieważności, na zawarcie której zgodę musi wyrazić inwestor główny.

Stronami umowy o roboty budowlane są inwestor, wykonawca i podwykonawca. Jeżeli podwykonawca nie uzyska wynagrodzenia za przeprowadzone przez siebie prace, to będzie mógł żądać zapłaty zarówno od wykonawcy, jak i od inwestora (jeżeli inwestor wyraził zgodę na to, by określone prace były wykonywane przez podwykonawcę).

Inwestor, a więc określona jednostka samorządu terytorialnego (j.s.t.) powinien dokładnie rozważyć wyrażenie zgody na zawarcie umowy z podwykonawcą. Wszystko dlatego, że inwestor powinien pamiętać, iż ciąży na nim stosownie do postanowień art. 647¹ par. 5 k.c. - solidarna odpowiedzialność wraz z wykonawcą za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy. Jednocześnie wykluczona jest możliwość jakiejkolwiek modyfikacji tego zapisu w drodze odpowiedniego ukształtowania treści umowy. Wobec chronicznych zatorów płatniczych oraz szczupłych zasobów kapitałowych zarówno inwestorów, jak i wykonawców inwestycji na rynku polskim, ryzyko konieczności zaspokojenia roszczeń podwykonawców wraz z często przewyższającymi wierzytelność główną odsetkami stanowi niekiedy zagrożenia nie tylko dla realizacji inwestycji, lecz również dla egzystencji inwestora - jednostki samorządowej. Inwestor obciążony jest dodatkowym ryzykiem. Może się bowiem okazać, że w niektórych przypadkach musi zapłacić podwójnie: niesolidnemu wykonawcy, a następnie podwykonawcy, któremu wykonawca bezzasadnie nie zapłacił.

Tak jak osoba fizyczna

Warto podkreślić, że gwarancje zapłaty dotyczą tylko robót budowlanych, a zatem świadczenia polegającego na budowie, przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego (art. 3 pkt 7 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 z późn. zm.).

Zgodnie z art. 649¹ par. 1 k.c., gwarancji zapłaty za roboty budowlane inwestor udziela wykonawcy (generalnemu wykonawcy) w celu zabezpieczenia terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych. Użycie przez kodeks cywilny sformułowania "za wykonanie robót budowlanych", zamiast odesłania wprost do pojęcia umowy o roboty budowlane wywołuje wiele wątpliwości. Nie jest bowiem pewne, czy przepisy te należy stosować wyłącznie do podmiotów, które zawarły umowę o roboty budowlane, czy też dotyczy to również stron umowy o dzieło, na podstawie których mogą być także wykonywane części obiektu w ramach inwestycji budowlanej lub prowadzone prace przygotowawcze, np. prace geodezyjne, geotechniczne, a także prace instalacyjne i wykończeniowe. Większość ekspertów prawa budowlanego stoi na stanowisku, że poza zakresem regulacji pozostają umowy o świadczenie usług, podobnych do zlecenia, a więc także umowy o dzieło, obejmujące działania w ramach zastępstwa inwestycyjnego czy prace projektowe. Przyjmując taką wykładnię przepisów, o udzielenie gwarancji zapłaty mogą więc wystąpić jedynie ci wykonawcy i podwykonawcy robót budowlanych, którzy zawarli na piśmie umowę o roboty budowlane i na jej podstawie realizują zlecone im prace.

Kodeks cywilny nie określił też dokładnie, kogo należy rozumieć pod pojęciem inwestora, do którego można wystąpić o udzielenie gwarancji. W związku z tym o udzielenie gwarancji można wystąpić także do osób fizycznych, które zdecydują się np. na budowę własnego domu. Będą one bowiem w takiej sytuacji inwestorami, a co za tym idzie będą musiały podporządkować się obowiązującym regulacjom.

Poza osobami fizycznymi dodatkowa ochrona została rozciągnięta także na inwestycje realizowane przez jednostki samorządu terytorialnego ze środków publicznych. To skutek tego, że kodeks cywilny nie określa dokładnie, w przypadku jakich prac wykonawca i podwykonawca mogą wystąpić o udzielenie im gwarancji zapłaty za roboty budowlane. Z tego też względu takie roszczenia można zgłosić niezależnie od tego, dla jakiego podmiotu prace są wykonywane. Gwarancja zapłaty obejmie również przedsiębiorców, którzy jako wykonawcy realizują inwestycje finansowane ze środków publicznych, a więc przez Skarb Państwa oraz j.s.t. [Przykład 1]

W określonym terminie

Wykonawca robót budowlanych może w każdym czasie żądać od inwestora, a więc także od j.s.t., gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy i po akceptacji na piśmie przez inwestora. Inwestor nie ma możliwości wyłączenia lub ograniczenia tego prawa. Nie może więc zastrzec, że nie zgadza się na udzielenie gwarancji zapłaty, albo że udzieli takiej ochrony, ale tylko i wyłącznie do niektórych podmiotów i tylko przed przystąpieniem do wykonania prac.

Inwestor, a więc także samorząd, musi udzielić gwarancji w terminie określonym przez wykonawcę, który jednak nie może być krótszy niż 45 dni. W przypadku j.s.t. decyzja o wystąpienie o udzielenie gwarancji będzie podejmowana przez jej organy wykonawcze, a więc np. w przypadku gminy przez wójta, burmistrza czy prezydenta miasta.

Bezpieczeństwo kontrahentów

Zabezpieczeniem wierzytelności będzie w szczególności gwarancja bankowa, gwarancja ubezpieczeniowa, akredytywa bankowa lub poręczenie banku. Są to formy zabezpieczeń szeroko stosowane i ugruntowane w obrocie gospodarczym, mające zapewniać bezpieczeństwo i skuteczność czynności prawnych podejmowanych przez kontrahentów. Najczęściej spotykaną formą zabezpieczeń jest gwarancja bankowa (ubezpieczeniowa). Jest to jednostronne zobowiązanie gwaranta, że po spełnieniu przez podmiot uprawniony (beneficjenta) określonych warunków zapłaty, które mogą być stwierdzone określonymi w tym zapewnieniu dokumentami, jakie beneficjent załączy do sporządzonego we wskazanej formie żądania zapłaty, bank ten (lub instytucja ubezpieczeniowa) wykona świadczenie pieniężne na rzecz beneficjenta gwarancji bezpośrednio lub za pośrednictwem innego banku. [Przykład 2]

Koszty udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane będą ponosić zarówno inwestorzy, jak i wykonawcy, zobowiązani do tego przez podwykonawców oraz sami podwykonawcy, zobowiązani do tego przez dalszych podwykonawców. Niewątpliwie obowiązek udzielania gwarancji spowoduje zwiększenie kosztów samych inwestycji, a tym samym ograniczenie kosztów na nie przeznaczonych.

Nie można odmówić

Pomimo kosztów, jakie wiążą się z udzieleniem gwarancji zapłaty, inwestor nie może przez czynność prawną wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy do żądania od inwestora gwarancji zapłaty. Odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy przedstawienia gwarancji zapłaty będzie bezskuteczne.

Powstaje pytanie, czy art. 649² par. 2 k.c., jest przepisem szczególnym, o którym jest mowa art. 657 k.c. Artykuł 649² par. 2 k.c. mówi, że odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem (wykonawcy generalnego) przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne. Ten drugi przepis stanowi, że uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora może być ograniczone lub wyłączone przez przepisy szczególne. Zdaniem większości ekspertów z prawa budowlanego art. 649² par. 2 k.c. jest przepisem szczególnym w rozumieniu art. 657 k.c. W praktyce oznacza to zatem, że dopuszczalne jest wprowadzenie ograniczeń lub wyłączeń w przypadku uprawnienia do odstąpienia od umowy.

Powstają też wątpliwości, jak ocenić np. odstąpienie na podstawie art. 395 k.c., czyli zastrzeżonego odrębnie umownego prawa odstąpienia, jeżeli zostanie ono doko

nane po zgłoszeniu żądania udzielenia gwarancji przez wykonawcę robót budowlanych. Zdaniem większości ekspertów prawa budowlanego po zgłoszeniu żądania udzielenia gwarancji zapłaty dopuszczalne jest odstąpienie od umowy, ale jedynie wówczas, gdy nie jest ono spowodowane tym żądaniem. W przeciwnym razie cel polegający na przyznaniu dodatkowej ochrony wykonawcom robót budowlanych, jaki chciał osiągnąć ustawodawca, nie zostałby osiągnięty, bowiem większość umów o roboty budowlane zawierałaby zapisy o uprawnieniach do odstępowania od umowy. W praktyce zatem po zgłoszeniu przez wykonawcę robót budowlanych żądania udzielenia gwarancji zapłaty inwestor, a więc także gmina, może odstąpić od umowy, ale jedynie wówczas, gdy np. okaże się, że wbrew wcześniejszym deklaracjom i przedstawianej dokumentacji wykonawca nie dysponuje odpowiednimi uprawnieniami czy kadrą pracowniczą, która gwarantuje prawidłowe i terminowe wykonanie określonych robót budowlanych. W żadnym wypadku odstąpienie od umowy nie może być skutkiem zgłoszenia żądania udzielenia gwarancji zapłaty za roboty budowlane. Jeżeli gmina - inwestor odstąpi od umowy już po zgłoszeniu takiego żądania i dojdzie do sporu sądowego, to będzie musiała udowodnić, że odstąpienie nie było wywołane tym żądaniem, ale właśnie np. tym, że wykonawca wprowadził gminę w błąd, bowiem nie ma uprawnień do wykonania określonych robót, co w praktyce może doprowadzić do tego, że zostaną one wykonane nieprawidłowo lub w ogóle wykonawca nie wywiąże się z zawartej umowy. [Przykład 3]

Jeżeli wykonawca nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, to wówczas będzie miał prawo odstąpić od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia. Takie odstąpienie skutkuje powstaniem domniemania prawnego, że niewykonanie robót budowlanych nastąpiło z przyczyn leżących po stronie inwestora. W związku z tym mimo niewykonanych robót budowlanych inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia, jeżeli wykonawca był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. W takim przypadku inwestor może jednak odliczyć to, co wykonawca oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych. Rozwiązanie to jest analogiczne do tego, jakie zgodnie z art. 639 k.c. obowiązuje w przypadku niewykonania dzieła, jeżeli przyjmujący zamówienie był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących zamawiającego w ramach zawartej umowy.

PRZYKŁAD 1

Brak uprawnień dla dostawcy materiałów

Gmina X zaplanowała remont dachu w budynku, w którym ma swoją siedzibę. Wybrała nawet wykonawcę robót, a także zamówiła materiały budowlane potrzebne do wykonania tego remontu. Dostawca materiałów wystąpił jednak o gwarancję zapłaty. Gmina odmówiła jej udzielenia. Decyzja gminy była prawidłowa. Zgodnie bowiem z kodeksem cywilnym wykonawcy i podwykonawcy robót budowlanych w każdym czasie mogą wystąpić do inwestora o udzielenie im gwarancji terminowej zapłaty umówionego wynagrodzenia, co jednak nie oznacza, że wszyscy uczestnicy procesu budowlanego mają taką szerszą ochronę. O udzielenie gwarancji zapłaty za wykonane zlecenie nie mogą wystąpić np. architekci, inżynierowie, urbaniści, geodeci, przedsiębiorcy wynajmujący sprzęt budowlany, rusztowania, czy dostawcy i producenci materiałów budowlanych. Kodeks cywilny nie przyznaje im takich uprawnień.

PRZYKŁAD 2

Bank wypłaci wynagrodzenie

Gmina Y udzieliła gwarancji zapłaty za roboty budowlane firmie Budmet, która wykonywała remont urzędu. Gwarantem był Bank Z. Firma zakończyła w terminie swoje prace, które zostały odebrane przez inwestora - gminę Y. Pomimo tego gmina przez ponad pół roku zwlekała z zapłatą umówionego wynagrodzenia. Firma Budmet wystąpiła więc o zapłatę należnego jej wynagrodzenia do gwaranta - banku Z, który na podstawie zawartej umowy wypłacił w zastępstwie za inwestora kwotę umówionego wynagrodzenia. Dzięki gwarancji firma Budmet uzyskała środki finansowe potrzebne do dalszego jej funkcjonowania, a także uniknęła długotrwałego i kosztownego procesu dochodzenia roszczeń oraz egzekucji długu.

PRZYKŁAD 3

Bezskuteczność odstąpienia

Gmina Z podpisała umowę na remont kamienicy znajdującej się w jej zasobie mieszkaniowym. Już po zawarciu umowy o roboty budowlane firma budowlana wystąpiła do gminy o udzielenie jej gwarancji zapłaty. Gmina odpowiedziała, że w związku z takim żądaniem wykonawcy odstępuje od wcześniej zawartej umowy o roboty budowlane. Taka decyzja gminy jest jednak bezskuteczna. Zgodnie bowiem z art. 649² par. 2 kodeksu cywilnego odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne. Zawarta wcześniej umowa o roboty budowlane jest więc nadal ważna i wykonawca może przystąpić do realizacji robót, a inwestor - gmina Z, musi odpowiednio przygotować teren budowy i przekazać go wykonawcy na czas realizacji robót.

Ważne

Wśród umów budowlanych wyróżniamy: umowę o generalną realizację inwestycji, umowę o generalne wykonawstwo, umowę o wykonawstwo częściowe, umowę podwykonawczą

Ważne

Do zawarcia umowy o roboty budowlane przez wykonawcę z podwykonawcą wymagana jest zgoda inwestora. Jeżeli w terminie 14 dni od przedstawienia mu umowy lub jej projektu nie zgłosi on na piśmie sprzeciwu lub zastrzeżeń, uważa się, że wyraził zgodę na zawarcie umowy. Te same zasady obowiązują w przypadku zawarcia przez podwykonawcę umowy z dalszym podwykonawcą. W takim przypadku wymagana jest zgoda i inwestora, i wykonawcy

Prawa i obowiązki stron

1. Wykonawca może wystąpić z żądaniem do inwestora na każdym etapie prac budowlanych.

2. Inwestor ma 45 dni na udzielenie gwarancji terminowej zapłaty wynagrodzenia.

3. Inwestor nie może odstąpić od umowy, jeżeli wykonawca zażąda gwarancji zapłaty. Nie może też ograniczyć prawa do żądania gwarancji zapłaty.

4. Koszty udzielenia gwarancji ponoszą po połowie inwestor i wykonawca.

5. Jeżeli inwestor nie udzieli gwarancji zapłaty, to wykonawca może odstąpić od umowy i zażądać zapłaty umówionego wynagrodzenia.

WZÓR

UMOWA O ROBOTY BUDOWLANE

Umowa zawarta w dniu 21 października 2011 r. w G. pomiędzy Urzędem Miasta G. z siedzibą w G. przy ul. Warszawskiej 51, zwanym w treści umowy Zamawiającym, reprezentowanym przez Jana Kowalskiego a firmą Budmet z siedzibą w G. przy ul. Lubelskiej 36, zwaną w treści umowy Wykonawcą, reprezentowaną przez Michała Nowaka.

§ 1

1. Wykonawca zobowiązuje się wykonać budynek z 25 lokalami mieszkalnymi oraz strychami i piwnicami według planu stanowiącego załącznik nr 1 do umowy na działce nr 38/67 stanowiącej nieruchomość należącą do miasta G., dla której w Sądzie Rejonowym w G. prowadzona jest księga wieczysta Kw nr 112456/87.

2. Zamawiający zobowiązuje się zapłacić wynagrodzenie w wysokości wynikającej z kosztorysu nieprzekraczające jednak kwoty 20 mln zł. Przekazanie placu budowy nastąpi 31 marca 2012 r. Zakończenie całości robót nastąpi 31 marca 2014 r.

§ 2

1. W razie stwierdzenia przez Wykonawcę po rozpoczęciu robót braków w dokumentacji, które uniemożliwiają ich kontynuowanie, nie jest on zobowiązany do zakończenia ich w całości w umówionym terminie.

2. W przypadku nieusunięcia braków dokumentacji przez Zamawiającego w wyznaczonym przez Wykonawcę terminie przysługuje mu prawo odstąpienia od umowy za wynagrodzeniem obejmującym prace dotychczas wykonane według kosztorysu oraz karę umowną obejmującą kwotę 50 tys. zł za każdy dzień od wezwania do usunięcia braków do odstąpienia od umowy.

3. Jeżeli w trakcie wykonywania zajdzie potrzeba weryfikacji planu stanowiącego załącznik do umowy lub koszty wykonania przekroczą kwotę ustaloną w § 1, Wykonawca może zgłosić ofertę zmiany umowy. W przypadku braku zgody Zamawiającego prace są nadal prowadzone według planu, jednakże Wykonawca nie ponosi odpowiedzialności za szkodę, jeśli jest ona wynikiem realizacji planów, gdy wystąpił z wnioskiem o ich zmianę.

§ 3

1. Wykonawca samodzielnie decyduje o sposobie wykonywania robót, oraz może się posługiwać podwykonawcami, za których działania i zaniechania odpowiada jak za własne. Jednakże każdorazowo zawarcie umowy z podwykonawcą wymaga uprzedniej zgody Zamawiającego.

2. Bez uprzedniej zgody Zamawiającego nie mogą być wykonane prace, w wyniku których naruszone zostaną nieruchomości sąsiednie lub utrudniona komunikacja na odcinku drogi nr 23.

§ 4

1. W dniu przekazania placu budowy Zamawiający wręczy Wykonawcy plan uzbrojenia podziemnego i naziemnego, wskaże miejsce poboru wody i energii elektrycznej, a także udostępni Wykonawcy pomieszczenia techniczno-socjalne i magazynowe na czas wykonywania robót.

2. Za szkody mogące powstać w związku z wykonywaniem robót w oparciu o powyższe plany, jeśli okażą się one niezgodne ze stanem faktycznym, Wykonawca nie ponosi odpowiedzialności.

§ 5

1. Wykonawca wykona roboty z materiałów dostarczonych przez Zamawiającego, których asortyment, ilość i terminy dostaw wymienione są w załączniku nr 2 do umowy.

2. Wykonawca może zgłosić zastrzeżenia co do ilości i jakości materiałów każdorazowo po ich dostarczeniu Zamawiającemu. Jeśli tego nie uczyni, poczytuje się, że wynikłe następnie szkody są wynikiem sposobu wykonywania robót.

§ 6

1. Wykonawcy przysługuje zwrot kosztów ewentualnego transportu i wyładunku materiałów przekazanych przez Zamawiającego a odbieranych przez Wykonawcę w wysokości 5 proc. ceny brutto towaru.

2. W przypadku niezamieszczenia wynagrodzenia z tego tytułu na najbliższej fakturze częściowej roszczenie wygasa.

§ 7

1. Rozliczenie następować będzie fakturami przejściowymi w cyklach miesięcznych w oparciu o kosztorys powykonawczy danego etapu sprawdzony przez inspektora nadzoru.

2. Po dokonaniu odbioru wykonywanych robót ostateczne rozliczenie nastąpi fakturą końcową w terminie 31 czerwca 2014 r. po ostatecznym odbiorze.

3. Zapłata nastąpi w terminie 90 dni dni od daty otrzymania faktur na konto Wykonawcy w Banku PKO B.P. nr 94 4249 0926 7876 5438 0000 4050.

§ 8

Zamawiający dokona odbioru w terminie 30 dni od daty zgłoszenia przez Wykonawcę gotowości do odbioru w formie wpisu do dziennika budowy.

§ 9

W przypadku wystąpienia robót zanikających lub ulegających zakryciu, albo w przypadku przewidywanej przerwy w wykonaniu robót Zamawiający dokona odbioru w terminie 7 dni.

§ 10

1. W przypadku zwłoki Zamawiającego w odbiorze końcowym lub odbiorze robót zanikających do kwoty ostatecznego wynagrodzenia Wykonawcy dolicza się po 50 tys. zł za każdy dzień opóźnienia w odbiorze, nawet jeśli nie miał wpływu na zakończenie prac w terminie umówionym.

2. W przypadku opóźnienia w wykonaniu całości robót przez Wykonawcę zamawiającemu przysługuje kara umowna w wysokości 50 tys. zł za każdy dzień, co nie uchybia możliwości dochodzenia naprawienia szkody na zasadach ogólnych z zastrzeżeniem § 11 ust. 1.

§ 11

1. Wykonawca jest zwolniony od dotrzymania umownego terminu zakończenia robót w przypadku:

- braku współpracy zamawiającego w odbiorze prac zanikających,

- opóźnienia w dostarczaniu brakującej dokumentacji projektowo-kosztorysowej,

- opóźnienia w realizacji należności za faktury częściowe

- przerw w dostawie nośników energii i działania siły wyższej.

2. W przypadku opóźnienia trwających ponad 90 dni Wykonawca może odstąpić od umowy i zażądać od niego odpowiedniego odszkodowania.

§ 12

Wykonawca udziela zamawiającemu 2-letniej gwarancji na roboty wykończeniowe oraz 10-letniej gwarancji na konstrukcję budynku liczonej od końca roku, w którym oddano budynek.

§ 13

W kwestiach nieuregulowanych w niniejszej umowie mają zastosowanie przepisy kodeksu cywilnego o umowie o roboty budowlane.

§ 14

Wymienione w treści załączniki stanowią integralną część umowy.

§ 15

Wszelkie zmiany postanowień umowy wymagają dla swej ważności formy pisemnej.

§ 16

Spory powstałe na tle wykonania niniejszej umowy rozstrzygane będą przez Sąd Gospodarczy właściwy dla położenia nieruchomości.

Umowy sporządzone zostały w czterech jednobrzmiących egzemplarzach, po dwa dla każdej ze stron.

Zamawiający: Wykonawca:

............................... ..................................

(podpis) (podpis)

Najważniejsze elementy kontraktu

1. Zobowiązanie inwestora do:

● przygotowania robót budowlanych poprzez dostarczenie wykonawcy dokumentacji projektowej i opracowań geodezyjno-kartograficznych oraz dokonanie czynności formalno-technicznych koniecznych do rozpoczęcia robót,

● przekazania terenu budowy,

● odebrania gotowego obiektu,

● zapłaty wynagrodzenia.

2. Zobowiązanie wykonawcy do:

● sprawdzenia dokumentacji projektowej,

● wykonania obiektu zgodnie z dokumentacją projektową, zasadami wiedzy technicznej oraz obowiązującymi przepisami,

● zabezpieczenia terenu budowy,

● oddania obiektu do użytku.

Łukasz Mazurek

dgp@infor.pl

Podstawa prawna

Art. 647 - 658 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.).